Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1929)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



- Trump: trong 4 giờ đồng hồ trước nửa đêm Thứ Ba, Mỹ sẽ xóa sổ cầu và nhà máy điện, san phẳng môi thứ ở Iran để cả 100 năm sau Iran cũng chưa hồi phục nổi. - Trump: người rò rỉ chiến dịch giải cứu của Mỹ tại Iran cần phải bị bỏ tù. Trump: Chiến dịch cứu phi công đã dùng 155 máy bay, bao gồm 4 máy bay ném bom, 64 máy bay chiến đấu, 48 máy bay tiếp nhiên liệu và 13 máy bay cứu hộ (có báo nghi đây là trận đột kích để tìm uranium). - Dân Biểu Pat Fallon (Cộng Hòa, Ủy ban nhân sự quân đội trong Hạ Viện) nói trên Fox News: Bộ binh Mỹ sẽ cần phải vào Iran, để đưa người ôn hòa lên nắm quyền Iran.
Đức Phật không đặt vấn đề Đạo Phật dành cho ai. Bởi vì, Đức Phật nói rằng cho dù Ngài có ra đời hay không, Pháp vẫn thường trực có trong ba cõi sáu đường, khi hiểu rằng Pháp là quy luật vận hành của vũ trụ, là luật Duyên Khởi, và tác động của nghiệp. Như thế, chúng sinh nào xa lìa tham sân si thì sẽ giải thoát. Do vậy, trong rất nhiều Kinh Bản Sanh, kể về những thời kỳ Đức Phật Thích Ca chưa ra đời, khi Ngài còn là Bồ Tát, người ta gặp rất nhiều vị Phật Độc Giác (còn gọi là Bích Chi Phật), nghĩa là những vị tự giải thoát khi sống thuận theo Pháp để xa lìa tham sân si. Trong khi đó, khi hiểu Pháp là lời dạy của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, thì đây là con đường giải thoát được nói rõ trong Bát Chánh Đạo.
tiết xuân phân ấm áp, Chủ nhật ngày 29/03/2026, tại Chùa Viên Minh (Garden Grove, California), không gian thiêng liêng như ngưng đọng khi hơn 100 chư Tôn đức Tăng Ni cùng đông đảo Phật tử đồng tâm hướng về Đại lễ Tưởng niệm lần thứ 5 Đức Thánh Tổ Ni Kiều Đàm Di.
2 Dân Biểu Dân Chủ tới thăm Cuba: Trump phải dịu giọng để giúp Cuba chuyển hóa, vì càng hung hăng siết sẽ chỉ giết dân, làm tăng người vượt biên - Giám đốc điều hành JPMorgan Chase: Kinh tế Mỹ sẽ suy thoái, lạm phát vì cuộc chiến Iran - Tổng Giám mục Công giáo Timothy Broglio (Tư lệnh Tuyên úy Quân lực Mỹ): cuộc chiến Mỹ-Israel chống Iran là phi chính nghĩa, khuyên lính Công giáo hãy gây ra ít tổn hại nhất có thể, và hãy gìn giữ những sinh mạng vô tội - Iran đưa ra (qua Pakistan) phản hồi 10 điểm: sẽ mở Eo biển Hormuz nếu Mỹ chấp nhận hòa bình vĩnh viễn thay vì ngưng bắn, phải giúp Iran tái thiết - Iran: đã bắn tên lửa, đẩy lùi tàu đổ bộ chở 5.000 lính TQLC của Mỹ, và bắn cháy 1 tàu hàng Israel. - Mỹ và Iran cân nhắc lệnh ngừng bắn 45 ngày nhằm ngăn chiến tranh lan rộng. Trung gian là Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ. - Iran: kế hoạch 15 điểm của Mỹ là ‘vô cùng tham vọng và phi lý’ // Iran: sẽ không mở lại Eo biển Hormuz để đổi lấy một “lệnh ngừng bắn tạm thời” // Nhiều vụ nổ tại t
Tháng 3 bắt đầu những cơn nóng. Nóng của thời tiết, và nhiệt tăng của thời thế. Chiến tranh nóng hấp Trung Đông nhắc nhở một lần định mệnh vang rền thế kỷ trước trên quê hương dấu yêu. Tháng 3 đang nhường bước cho tháng 4 nghiệt ngả sắp kề, như câu thơ Nguyễn Xuân Thiệp, tháng ba xuống khu rừng. bóng quạ / rung những nhánh cây. màu tàn lửa... Trong bầu khí hâm hấp đó, tôi đọc “Đuổi bắt một mùi hương” (*) của Phan Tấn Hải, không hẹn mà tập truyện mang lại một sự thanh thản, dịu mát bất ngờ
- Sứ điệp Phục sinh từ Đức giáo hoàng: mọi người hãy buông vũ khí xuống, chọn lựa hòa bình - Trump gõ chữ, chửi thề như mưa trên mạng, đòi Iran mở lại Eo biển Hormuz, nếu không thì Mỹ vào ngày Thứ Ba sẽ xóa sổ tất cả các nhà máy điện và bắn gãy tất cả cầu của Iran. - Trump thú nhận: Đầu năm 2026, Mỹ đã gửi vũ khí qua người Kurd tới ngững người biểu tình ở Iran nhưng thất bại - Ân xá Quốc tế lên án những lời đe dọa ‘ghê tởm’ của Trump - Iran: Bồi thường chiến tranh, mới chịu mở lại Eo biển Hormuz - ứu thành công: Núp trong rặng núi, phi công Mỹ rớt máy bay chỉ có 1 súng lục tự vệ. Hàng trăm biệt kích Mỹ nhảy toán vào vùng bán kính 3 kilomet tới cứu, phi cơ Mỹ bắn cản đoàn quân xa Iran tới vây
150 tỷ phú thuộc khối ASEAN có tên trong danh sách những người giàu nhất thế giới của Forbes đã chứng kiến ​​tổng khối tài sản của họ sụt giảm 10% – tương đương 61,9 tỷ USD – xuống còn 549,1 tỷ USD trong tháng 3, giảm từ mức 611 tỷ USD của tháng trước đó.
Hy vọng rằng bản tin này sẽ trở thành đóa hoa tặng độc giả trong mùa Lễ phục sinh 2026: Carl Huynh, một sinh viên gốc Việt tại đại học Brigham Young University (BYU), Utah, rủ các bạn khởi động chương trình tặng hoa và bánh mỗi Thứ Năm trong tuần cho những người tình cờ gặp trên phố.
Câu hỏi bây giờ là cậu Barron Trump, 20 tuổi, con trai của Tổng Thống Trump và đệ nhất phu nhân Melania, có nên bị bắt lính khi nước Mỹ tổng động viên hay không? Báo The Hearty Soul hôm 3/4/2026 có bài viết của phóng viên Zain Ebrahim tựa đề "People furious over this 'medical reason' that would prevent Barron Trump from a military draft" (Dư luận phẫn nộ trước 'lý do y tế' khiến Barron Trump được miễn nghĩa vụ quân sự)
• Tuần Lễ Gió Lốc Của Trump: Chiến Sự Iran, Giá Xăng Và Hai Phi Cơ Bị Bắn Rơi • Mỹ Ráo Riết Tìm Phi Công Mất Tích Sau Khi Iran Hô Thưởng Bắt Sống • Thẩm Phán Bác Đề Nghị Của DOJ Về Trát Đòi Nhắm Vào Powell • Cây anh đào già tại Tokyo đổ sụp giữa mùa hoa gây lo ngại an toàn • Hegseth Lo Ngại Bị Thay Thế Bởi Bộ Trưởng Lục Quân • Phó Tổng Thống Vance Gây Ngỡ Ngàng Khi Đưa Hình Nhà Thờ Chưa Từng Ghé Qua Lên Bìa Hồi Ký Tôn Giáo • Biến Thể Covid Ba.3.2 Lan Tới 29 Tiểu Bang • Khảo Sát Mới Cho Thấy Hình Ảnh Của Ông Trump Trên Thế Giới Suy Giảm Mạnh • 23 Tiểu Bang Kiện Ông Trump Về Sắc Lệnh Hạn Chế Bỏ Phiếu Qua Thư • Người Đàn Ông Bị Bắt Ở Viện Dưỡng Lão Vì Vụ Giết Vợ Xảy Ra Từ Hơn 30 Năm Trước
Tất cả trẻ em tại Hoa Kỳ đều bị cưỡng bách đi học, và các em sẽ học miễn phí cho tới lớp 12. Ngay cả trẻ em trong gia đình di dân lậu. Lý do, không đi học sẽ trở thành cao bồi, du đãng, tương lai sẽ là gánh nặng hình sự. Nhiều tiểu bang đỏ buộc trẻ em ghi danh học phải ghi rõ có phải là nhập cư lậu hay không.Hơn 600.000 trẻ em cơ nguy thất học.
Một chiến đấu cơ F-15E của Hoa Kỳ đã bị bắn rơi trên lãnh thổ Iran hôm thứ Sáu, và quân đội Mỹ sau đó đã cứu được một người trong phi hành đoàn, theo lời các giới chức Hoa Kỳ. Chiếc F-15E vốn có hai người điều khiển, vì vậy hiện vẫn còn một cuộc tìm kiếm, cứu nạn đang được tiến hành để truy tìm người còn lại. Trước đó, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã lên tiếng nhận bắn hạ một chiến đấu cơ Mỹ ở miền trung nước này, trong khi hình ảnh và video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy có thể đã có phi cơ vận tải C-130 và trực thăng Black Hawk của Mỹ bay thấp trên vùng trời Iran để tìm kiếm và thu hồi quân nhân còn lại.
• Giáo Hoàng Leo XIV Vác Thánh Giá Hôm Nay, Bác Lối Mượn Danh Chúa Mà Gây Chiến • Hoa Kỳ Oanh Kích Cầu Gần Tehran, Mở Rộng Mục Tiêu Sang Hạ Tầng Iran • Hegseth Buộc Tướng Randy George Nghỉ Hưu Sớm • Thượng Nghị Sĩ Dân Chủ Yêu Cầu TSA Bỏ Quy Định “Mang Giày”, Lo Ngại Rủi Ro An Ninh • Tổng Giám Mục Quân Đội: Khó Coi Cuộc Chiến Iran Là Điều “Được Chúa Bảo Trợ” • Kinh Tế Hoa Kỳ Thêm 178,000 Việc Làm Trong Tháng 3, Thất Nghiệp Hạ Còn 4.3% • Cuba Ân Xá Hơn 2.000 Tù Nhân Giữa Lúc Bị Hoa Kỳ Gia Tăng Sức Ép • Trump Sa Thải Pam Bondi, Đưa Todd Blanche Lên Quyền Bộ Trưởng Tư Pháp • Macron Đốp Lại Trump, Âu Châu Bực Bội Vì Chiến Tranh Iran • Tòa Bạch Ốc Yêu Cầu 1.5 Ngàn Tỷ Mỹ Kim Cho Quốc Phòng • Trump Đánh Thuế 100% Một Số Thuốc Có Bản Quyền, Nhân Dịp Kỷ Niệm “Liberation Day” • Iran Nói Bắn Rơi Một Chiến Đấu Cơ Hoa Kỳ, Hai Phi Hành Đoàn Đang Được Tìm Kiếm? • California Siết Luật AI, Trở Thành Phép Thử Cho Cả Nước • Thẩm Phán Liên Bang Buộc Khôi Phục Quy Chế Pháp Lý Cho Người Tị Nạn
Ông Carlos đến văn phòng Cơ Quan Thực Thi Di Trú Và Hải Quan (ICE) tại New Mexico vào Tháng Mười Hai. Ông tin rằng mình sắp được đoàn tụ với các con. Vào thời điểm đó, con trai 14 tuổi và con gái 16 tuổi của ông đã ở trong một trại giam người liên bang tại Texas gần một năm sau khi họ vượt biên để tìm ông. “Con cảm thấy như mình đang ngạt thở bên trong trại tạm giữ này, bị mắc kẹt không lối thoát,” con trai của Carlos nói thông qua một luật sư, khi được hỏi về cảm xúc sau nhiều tháng tại cơ sở ở khu vực Houston. “Mỗi ngày đều là cảm giác đó. Mỗi ngày đều cảm thấy bế tắc. Điều đó khiến con cảm thấy vô vọng và khiếp sợ.”
Ngày 19 tháng 3 năm 2026. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho biết họ sẽ bổ sung thêm 12 quốc gia vào danh sách các quốc gia mà công dân của họ phải đặt cọc khoản tiền bảo lãnh lên đến 15,000 Mỹ kim để xin chiếu khán diện không di dân của Hoa Kỳ. Bắt đầu từ ngày 2 tháng 4, người mang Sổ thông hành của Campuchia, Ethiopia, Georgia, Grenada, Lesotho, Mauritius, Mông Cổ, Mozambique, Nicaragua, Papua New Guinea, Seychelles và Tunisia sẽ phải đóng khoản tiền đặt cọc này.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.