Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1933)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



Sky River Casino bước vào tháng 4 với đà tăng trưởng mạnh mẽ giữa mùa xuân, nổi bật với Chương Trình Biếu Tặng Xe Audi Q7 trị giá $1,000,000 đang diễn ra, sự trở lại của Giải Đấu Blackjack Hàng Tuần trị giá $130,000, cùng dịp kỷ niệm tổng số tiền thưởng Jackpot Lũy Tiến bài bàn vượt mốc $1 triệu trong tháng 02.
Một thẩm phán liên bang tại Washington đã phán rằng sắc lệnh của Tổng thống Donald Trump nhằm chặn ngân khoản liên bang dành cho NPR và PBS là vi hiến, vì vi phạm Tu Chính Án Thứ Nhất bảo vệ quyền tự do ngôn luận. Thẩm phán Randolph D. Moss, thuộc Tòa Án Liên Bang khu vực District of Columbia, viết trong phán quyết rằng chính quyền không được dùng quyền lực công quỹ để “trừng phạt hoặc dập tắt” những quan điểm mà mình không ưa. Ông kết luận sắc lệnh mang tên “Ending Taxpayer Subsidies for Bias Media,” do Trump ban hành vào tháng 5 năm 2025, đã vượt qua ranh giới mà Hiến pháp đặt ra và vì vậy là “unlawful and unenforceable” — trái luật và không thể thi hành.
Tại Miami, Người dân gốc Venezuela đã xuống đường nhảy múa sau khi lực lượng đặc nhiệm Hoa Kỳ thực hiện vụ bắt cóc Tổng thống Nicolás Maduro và vợ vào ngày 3 tháng 1 năm 2026. Tại Los Angeles, sau khi Mỹ cùng Israel tấn công Iran vào ngày 28/02, cộng đồng người Iran đã tổ chức tuần hành để bày tỏ sự ủng hộ đối với Reza Pahlavi, con trai của vị Quốc vương (Shah) cũ. Trên khắp Hoa Kỳ, các cộng đồng di dân đang có vai trò ngày càng quan trọng hơn trong các cuộc tranh phiếu chính trị giữa hai đảng. Các cộng đồng người Mỹ gốc Cuba, Venezuela, Iran, Trung Quốc, Việt Nam… khi tham gia vào đời sống chính trị ở Mỹ thường gắn liền với những diễn biến ở tổ quốc. Kể từ khi tổng thống Trump trở lại Tòa Bạch Ốc vào đầu năm 2025, các chính sách nhập cư cứng rắn, việc cắt giảm ngân sách y tế, cùng chính sách đối ngoại hung hăng đang làm phân cực các cộng đồng nhập cư.
Một gia đình tại địa phương cho biết họ đã mất gần 100.000 USD liên quan đến một đài tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam tại Quận Orange (California), công trình vốn đang bị vướng vào một vụ gian lận. Bức tường tưởng niệm này đã bị dỡ bỏ sau khi nguồn tiền dùng để xây dựng nó được xác định có liên quan đến cựu Giám sát viên Andrew Do – người hiện đang bị kêu án vì vướng vào nhiều tai tiếng.
Trump nhấn mạnh rằng chính phủ liên bang nên tập trung vào việc bảo vệ quân sự, chứ không phải chăm sóc trẻ em, Medicaid hay Medicare; ông đề xuất các tiểu bang nên chịu trách nhiệm về các chương trình này. . Ngân sách & Chi tiêu: Chính quyền đã đề xuất cắt giảm mạnh các khoản chi cho Medicare và Medicaid, với khoản tiền tiết kiệm được dự kiến ​​sẽ chuyển sang tài trợ cho cuộc chiến tại Iran và công tác thực thi luật nhập cư, gây ra nhiều tranh cãi và thách thức pháp lý.
- 1 nhà ngoại giao tại LHQ từ chức để tiết lộ tin LHQ, WHO chuẩn bị viễn ảnh nổ bom nguyên tử xóa sổ 9,7 triệu dân ở thủ đô Iran. - Trump phóng video: Mỹ dội bom sập cầu B1 Bridge lớn nhất Iran. IRGC thề trả thù: Iran sẽ đánh sập nhiều cầu ở Kuwait, Saudi Arabia. Mỹ xóa sổ xưởng thép Khuzestan của Iran. - Iran ra LHQ: Trump đòi đưa Iran về thời Đồ Đá là ý định tội ác chiến tranh. - Nga: Mỹ bom, sập một phần nhà thờ Chính Thống Giáo Nga ở Iran - Lebanon: Israel bom, giao tranh, giết thêm 50 người trong 24 giờ
Không cần chờ đến 24 tiếng, nguồn tin đầu tiên từ NYTimes về “cú ngã ngựa giữa dòng” của Bộ trưởng Tư Pháp (DOJ) Pam Bondi (giờ là cựu) đã thành sự thật. Sáng nay, Thứ Năm, 2/4, Trump chính thức sa thải Bondi. Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Trump cho biết sẽ tạm thời thay thế bà Bondi bằng Todd Blanche, cấp phó của bà.
• Giá Dầu Tăng Vọt Sau Khi Trump Dọa Mở Rộng Cuộc Chiến Iran • Artemis II Hoàn Tất Ngày Đầu Trên Đường Bay Quanh Mặt Trăng • Trump Công Kích Tối Cao Pháp Viện Sau Phiên Tranh Luận Về Quyền Công Dân Khi Sinh • Trump Ra Mắt “Thư Viện” Nhưng Sách Vở Vắng Bóng • Bộ Tư Pháp Của Trump Nói Ông Không Bị Buộc Phải Giao Hồ Sơ Chính Thức • Kế Hoạch Gọi Nhân Viên VOA Trở Lại Làm Việc Bị Khựng Lại • Thủy Quân Lục Chiến Trấn An Gia Đình Sau Tin ICE Sẽ Có Mặt Tại Lễ Mãn Khóa • Truy Nã Toàn Thành Phố Sau Vụ Bé 7 Tháng Tuổi Bị Đạn Lạ Giết Chết Ở Brooklyn • Trump Dọa Rút Hoa Kỳ Khỏi NATO Giữa Rạn Nứt Vì Chiến Tranh Iran • Tân Bộ Trưởng Nội An Hủy Quy Định Duyệt Chi Trên 100,000 Mỹ Kim, Mở Lối Cho FEMA Dễ Thở Hơn • Chính Quyền Liêng Bang Kháng Cáo Lệnh Thả Bé 5 Tuổi Khỏi Nơi Giam Giữ Di Trú • Dân Chủ Kiện Ông Trump Về Sắc Lệnh Kiểm Soát Phiếu Bầu Qua Thư • Thượng Nghị Sĩ Dân Chủ Đòi Hegseth Giải Trình Về Nghi Vấn Đầu Tư Quốc Phòng Trước Chiến Tranh Iran
Tổng thống Trump trong những ngày gần đây đã thảo luận về việc sa thải Bộ trưởng Tư Pháp Pam Bondi, theo bốn nguồn tin biết về nội dung các cuộc trò chuyện nói với NYTimes. Họ đã loan tin với điều kiện ẩn danh.
Tháng 4, nhớ lại một thời lênh đênh trên sóng cả Thái Bình. Ai từng trải nghiệm những giây phút sinh-tử hãi hùng ấy, còn nhớ chăng, vì sao ta được an ổn và còn được hít thở không khí tự do hôm nay?
- Iran sử dụng lính vị thành niên từ 12 tuổi trở lên. Iran: lính tình nguyện, kể cả thiếu niên, đông quá tải. HRW: bắt lính dưới 15 tuổi là tội ác chiến tranh. - 66% dân Mỹ gốc Iran chống cuộc chiến vì chết dân quá nhiều. - Báo quân sự Mỹ: Mỹ ưu thế trên không, nhưng Iran vẫn có sức ngăn chận bầu trời. - Tổng Thống Iran thư ngỏ gửi dân Mỹ, nói Iran hiếu hòa, bị Trump gây chiến thay mặt Israel, và Iran có quyền tự vệ. - Iran có mạng lưới ngầm ở TQ, Hồng Kông và Nga để xây dựng lại lực lượng phi cơ robot. - Sơ kết: Iran chết gần 2.000 người và bị thương 24.800 người, Israel chết 24 người, 13 lính Mỹ chết, 27 người chết ở các nước vùng vịnh.
Bản tin này không phải chuyện Cá Tháng Tư 1/4, bởi vì nhiều báo Mỹ đăng vào hôm 31/3/2026, trong đó có International Business Times, Huff Post, The Times. Nơi đây, VB sẽ dịch theo báo Newsweek, bản tin tựa đề "Matt Gaetz says he was briefed on "hybrid race" mixing humans, aliens" (Matt Gaetz nói ông đã được báo cáo về một "chủng tộc lai" kết hợp giữa người địa cầu và người ngoài hành tinh) đăng hôm 31/3/2026
Theo Carl Hulse, trưởng thông tín viên Bạch Ốc của The New York Times, đăng ngày 1 tháng 4 năm 2026, các dân biểu và thượng nghị sĩ Cộng Hòa đã đạt thỏa thuận để xúc tiến việc mở lại Bộ Nội An, cơ quan đã bị đóng cửa một phần hơn sáu tuần qua.
• Bảo Vệ Quyền Đọc Của Trẻ Em, Một Thủ Thư Ở Tennessee Bị Sa Thải • Một Đứa Trẻ 2 Tuổi Bị Bệnh Trong Trại Giam ICE, Không Được Chăm Sóc • Lần Đầu Tiên Trong Lịch Sử, Tổng Thống Tham Dự Tranh Luận Của TCPV • Trump Ký Sắc Lệnh Bầu Cử, Chỉ Trích Bỏ Phiếu Qua Thư • Một Ký Giả Tự Do Người Mỹ Bị Bắt Cóc Ở Iraq • Trump Nói Iran Muốn Ngừng Chiến • 50 Năm Apple • Trump Sẽ Phát Biểu Tình Hình Iran Vào Giờ Vàng Tối Nay • Giáo Hoàng Leo Thúc Giục Trump Tìm Cách Chấm Dứt Cuộc Chiến Iran
Chánh án liên bang Richard Leon ở Washington, DC hôm Thứ Ba, 31/3 đã ra lệnh cho chính quyền Trump phải tạm dừng việc xây dựng phòng khiêu vũ trị giá $400 triệu. Đồng thời cấm các hoạt động khác tiếp diễn nếu chưa có sự chấp thuận của Quốc Hội. “Bàn thua” thứ hai của Trump hôm nay liên quan lệnh hành pháp chấm dứt tài trợ cho NPR và PBS. Một chánh án liên bang đã phán quyết sắc lệnh hành pháp của Donald Trump chấm dứt nguồn tài trợ liên bang dành cho Đài Phát Thanh Công Cộng Quốc Gia (NPR) và Dịch Vụ Phát Thanh Công Cộng (PBS) là vi hiến.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.