Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1939)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



"Tôi hân hoan thông báo Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ đáng kính đến từ tiểu bang Oklahoma vĩ đại, Markwayne Mullin, sẽ trở thành Bộ trưởng Bộ Nội An (DHS), có hiệu lực từ ngày 31/3/2026," Trump viết trong một bài đăng trên Truth Social.. Theo Axios, Mullin có mối quan hệ rất thân thiết với Donald Trump, từng ủng hộ những tuyên bố sai sự thật của Trump rằng cuộc bầu cử năm 2020 đã bị đánh cắp. "Markwayne sẽ làm việc không mệt mỏi để giữ an ninh biên giới, ngăn chặn tội phạm di cư, sát nhân và các tội phạm khác nhập cảnh trái phép vào nước ta, chấm dứt tệ nạn ma túy bất hợp pháp và làm cho nước Mỹ an toàn trở lại.”
Trump năn nỉ Ukraine: xin giúp Mỹ chống drone từ Iran. Mỹ-Israel tăng tốc dội bom Iran. Và Iran nhiều đợt bắn vào các căn cứ Mỹ, Israel. Tàu chiến Iran ngoài khoi Sri Lanka bị Mỹ bắn chìm, chết 80 thủy thủ. Nhà kinh tế đoạt giải Nobel Paul Krugman: chiến tranh Iran có thể đẩy kinh tế Mỹ vào suy thoái. Iran đe dọa bắn trung tâm nguyên tử Israel. TNS Mark Kelly: bất kỳ ai ngoài phố cũng chỉ huy trận đánh Iran hay hơn Trump. Trump thú nhận: cuộc chiến tốn 200 tỷ đôla, có thể chỉ thay 1 lãnh đạo tệ hại này của Iran bằng 1 lãnh đạo tệ hại khác. 82% dân Mỹ: không thấy lý do nào để tấn công Iran. Trump cắt ngân sách đài VOA làm hại cuộc chiến. Vệ Binh Iran phân quyền: chỉ định người kế nhiệm 3 bậc, hễ chỉ huy bị giết là có người thay liền; sĩ quan trung cấp toàn quyền tấn công nước láng giếng.
• Tên Lửa Iran Bị Chặn Gần Thổ Nhĩ Kỳ, NATO Chưa Tính Đến Điều 5 • Thượng Viện Bác Nghị Quyết Hạn Chế Quyền Chiến Tranh Của Trump, Hạ Viện Sắp Bỏ Phiếu • Trump Đề Cử Kevin Warsh Làm Chủ Tịch Cục Dự Trữ Liên Bang • Tòa Thương Mại Hoa Kỳ Buộc Hoàn Thuế Quan Trump • Tây Ban Nha Phản Bác Nhà Trắng: Không Tham Chiến • Hạ Viện Triệu Tập Bộ Trưởng Tư Pháp Pam Bondi Vì Hồ Sơ Epstein • Bộ Trưởng Nội An Kristi Noem Bị Truy Hỏi Về Tin Đồn Ngoại Tình • ICE Chuẩn Bị Đóng Trại Giam Di Trú 1,2 Tỉ USD Sau Bê Bối • Lãnh Đạo CBS Bị Chỉ Trích Cổ Vũ Cuộc Chiến Iran • Cộng Hòa Thúc Đẩy Tài Trợ Bộ Nội An Vì Nguy Cơ Từ Iran • Nhiếp ảnh gia Nick Út kiện vì bị phỉ báng quanh bức ảnh “Em bé Napalm”
• James Talarico Thắng Bầu Cử Sơ Bộ Của Đảng Dân Chủ Ở Texas • Bộ Trưởng Quốc Phòng: Chiến Tranh Với Iran Đang Tăng Tốc • Thủ Tướng Tây Ban Nha Nói Không Với Chiến Tranh Iran Dù Bị Trump Đe Dọa • Mỹ Tiến Hành Chiến Dịch Quân Sự Ở Ecuador • Trump Cân Nhắc Ra Lệnh Sản Xuất Thêm Đạn Dược • Lễ Truy Điệu Cố Giáo Chủ Khamenei Bị Hoãn • Bộ Trưởng Thương Mại Howard Lutnick Chấp Nhận Ra Điều Trần Về Hồ Sơ Epstein • Các ‘Chiến Khu’ MAGA Rối Loạn • Trung Quốc Kêu Gọi ‘Ngừng Ngay Lập Tức’ Các Hành Động Quân Sự Chống Lại Iran • Elon Musk Có Thể Phải Ra Tòa Vì Trò Lưu Manh Làm Giảm Giá Cổ Phiếu Twitter Trước Khi Thâu Tóm
Theo AAA, giá xăng trung bình tại Hoa Kỳ đã tăng gần 11 cent một gallon vào thứ Ba vừa qua, sau khi Mỹ và Do Thái tấn công Iran làm hạn chế việc xuất khẩu dầu khí từ khu vực Vịnh Ba Tư. Một gallon xăng thông thường có giá trung bình khoảng 3.11 đô la. Đó là mức cao nhất kể từ giữa tháng 10, 2025. Người dân Mỹ hiện nay đang phải đối mặt với nền kinh tế bất ổn và những lo ngại về chi phí sinh hoạt, nay với giá xăng tăng, giá thực phẩm và nhiều hàng hóa khác sẽ tăng theo và ảnh hưởng đến túi tiền của người tiêu dùng. Nếu xu hướng tăng này tiếp tục, lạm phát nói chung sẽ tăng và sẽ trở thành một vấn đề nan giải đối với chính quyền Trump khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 sắp ập tới.
Trump: Mỹ cắt thương mại với Tây Ban Nha sau khi phi cơ Mỹ từ TBN bị cấm tham chiến ở Iran - Tây Ban Nha: có nguồn lực, nên không sợ cấm vận từ Mỹ, nhưng Trump đã vi phạm các thỏa ước kinh tế - Trump: không muốn đưa Thái tử Iran lưu vong về cầm quyền, vì muốn yểm trợ người từ nội bộ Iran hiện nay - Mojtaba Khamenei (giáo sĩ Iran và là con trai cả của cố giáo chủ Ali Khamenei) được bầu lên ngôi chỉ huy Iran - Các chỉ số chứng khoán chính tại Mỹ đóng cửa giảm - Iran: tiếp tục bắn tên lửa, UAV vào Israel - Cháy, không ai chết: lãnh sự quán Mỹ ở Dubai bị trúng drone UAV - Mỹ thanh minh: Trump kéo Isarel vào chiến dịch tấn công Israel, không phải bị Israel dắt mũi - Rubio: 15.000 người Mỹ xin giúp di tản - Trump: Iran cạn bệ phóng tên lửa. Mỹ đang khẩn cấp sản xuất vũ khí - Trump: dự tính đưa du kích sắc tộc Kurd vào đánh Iran - Israel: đã tiêu diệt tư lệnh IRGC của Iran tại Lebanon. - Gần 800 người Iran chết (có học sinh tiểu học). Lebanon: 52 chết, 154 bị thương.
Nhiều chỉ huy quân sự Mỹ: Trump được Chúa xức dầu để ra trận đánh Iran chờ ngày Chúa Jesus tái lâm, Chúa dạy ủng hộ Israel. Trump tấn công Iran sẽ làm kinh tế Mỹ thiệt hại 210 tỷ đô. Từ ngày 7 tháng 10/2023, Mỹ đã cấp cho Israel 21,7 tỷ đô viện trợ quân sự.
eo lời Mike Huckabee, Đại sứ Mỹ tại Israel. (Minh họa: Việt Báo) Đại Sứ Quán Mỹ Tại Israel: Công Dân Mỹ Phải Tự Tìm Đường Về Nhà Dow Lao Dốc Hơn 1,000 Điểm Mỹ Đóng 2 Đại Sứ Quán Vùng Vịnh, Iran Mở Rộng Các Cuộc Tấn Công Con Trai Của Cố Giáo Chủ Khamenei, Người Kế Vị Tiềm Năng, Vẫn Còn Sống Các Thượng Nghị Sĩ Chuẩn Bị Bỏ Phiếu Về Quyền Của Trump Ở Iran Minnesota Mở Điều Tra, Có Thể Dẫn Đến Truy Tố Các Nhân Viên Di Trú Bộ trưởng Bộ Nội An Điều Trần Về Cái Chết Của 2 Công Dân Mỹ Ở Minneapolis Bộ Ngoại Giao Mỹ Thúc Giục Công Dân Hoa Kỳ Rời Khỏi Các Nước Trung Đông TCPV Cho Phép Trường Học California Tiết Lộ Thông Tin Học Sinh Chuyển Giới Cho Phụ Huynh Giám Đốc FBI Sa Thải Đội Theo Dõi Đe Dọa Từ Iran, Vài Ngày Trước Cuộc Tấn Công Của Mỹ Và Israel Diễn Viên Dustin Nguyễn Tham Gia Phim Hình Sự Nhiều Tập Trên Peacock
Mỹ nói đã giết 49 lãnh đạo cao cấp của Iran. Trump thú nhận kế hoạch dội bom tính từ 4 tuần trước, bất kể Mỹ-Iran thương thuyết. Iran lên án Mỹ-Irael dội bom bệnh viện và trường học, giết bệnh nhân và trẻ em. Trump lúng túng: có một vài người có thể móc nối để lập tân chính phủ Iran đã chết vì bom. TNS Ted Cruz: Iran không có khả năng làm bom hạt nhân. Lebanon: ít nhất 31 người bị Irael giết. Có 6 lính Mỹ chết, 18 bị thương. Trump: có thể đưa lính Mỹ vào Iran. Giá xăng bán lẻ tăng. Iran: eo biển Hormuz đã chính thức bị đóng cửa, tàu qua sẽ bị Iran bắn cháy. Iran: sẽ trả thù cho người tử đạo, kẻ thù sẽ không được an toàn ngay cả trong chính nhà của chúng. Mỹ kêu gọi công dân Mỹ rời 14 nước vùng Vịnh. Mỹ xóa sổ 11 tàu chiến của Iran.
- Mỹ mở cửa ngành chip cho Việt Nam, trong khi đóng chặt với TQ. Các hãng Mỹ bơm tiền, đào tạo, đưa VN vào kỹ nghệ sản xuất chip - Trump: có thể sẽ đưa quân Mỹ vào Iran, đừng quan tâm tới thăm dò ý kiến dân Mỹ. - Trump dội bom, kêu gọi dân Iran nổi dậy, lập chế độ mới. Dân Iran yêu nước và yêu dân chủ, nhưng do dự vì bom Mỹ-Israel giết thường dân Iran quá nhiều, và vì bị siết an ninh - Tướng Dan Caine: sẽ phải đưa thêm lính Mỹ vào Trung Đông. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth: nhưng không ngu tới mức đưa 200.000 người vào đó và ở lại trong 20 năm - Kuwait bắn nhầm 3 máy bay chiến đấu của Mỹ. Phi hành đoàn 6 phi công Mỹ nhảy ra an toàn - Israel đã "phá hủy hoàn toàn" trường Trung học Liệt sĩ Intifada ở phía tây Tehran - Báo Business Insider: Mỹ muốn khống chế dầu mỏ thế giới, sau Venexuela là Iran, dìm năng lượng tái tạo - Vợ giáo chủ Khamenei chết theo với con gái, con rể và cháu vì bom Mỹ-Israel. - Căn cứ Anh trúng đạn, bị drone Iran bắn trúng nhưng không ai chết - Báo chí:
Rất nhiều người Việt tỵ nạn trong và ngoài nước đã vỗ tay reo hò, chúc mừng cho dân tộc Iran. Người dân Iran xứng đáng được như thế. Họ xứng đáng được xuống đường nhảy điệu Bandari, hoặc nắm tay nhau múa điệu Kurdish. Chỉ là chưa thấy một ai ca ngợi cuộc không kích do Tổng thống Mỹ khởi xướng, có thể giúp ông ấy một ý kiến, “sau bom rơi đạn nổ, là gì?”, để Iran không có một Ayatollah Khamenei thứ hai, và chiến tranh mau kết thúc.
Hoan Huynh là một đại biểu Quốc hội tiểu bang Illinois gốc Việt thuộc đảng Dân chủ, đại diện cho khu vực bầu cử số 13, nhậm chức lần đầu vào tháng 1 năm 2023. Là một người tị nạn nhập cư vào những năm 1990s, ông là một nhà hoạch định chính sách được đào tạo tại Đại học Yale và Đại học Harvard, tậ
“Tiểu Trấn Magnolia” là tên một thị trấn nhỏ ở tiểu bang Georgia của nước Mỹ, mà trong đó chàng thanh niên Rocky rất yêu thích sống ở đó. Cái tên “tiểu trấn Magnolia” nghe có vẻ vừa xưa vừa nay, vừa cổ kính vừa tân thời. Nó như cái tên địa danh nào đó trong một câu chuyện cổ tích Đông phương đầy thơ mộng, nhưng nó cũng làm cho người đọc liên tưởng tới một địa danh thuộc thế giới Tây phương hiện đại.
Những người áo nâu bao lớp trước đã lần lượt xuống núi, rồi khuất núi. Một lão tăng đã trải hơn nửa thế kỷ ẩn dật trên ngôi chùa cổ đồi cao ấy, cũng vừa khuất núi. Còn nhớ ngày nào cùng dẫm sương lam, đội mây trắng, sớm trì chú thiêng, chiều tụng Kim Cang Bát-nhã, tâm ban đầu thanh khiết cam lộ sương.
Báo Military.com hôm 1 tháng 3/2026 có bản tin của phóng viên Kevin Damask tựa đề "Secret Guerilla Unit Fights for VA Benefits Five Decades After Vietnam" (Đơn vị du kích bí mật lên tiếng 50 năm sau Cuộc Chiến VN: đòi quyền lợi từ Bộ Cựu chiến binh Hoa Kỳ). Trong Cuộc chiến tại Việt Nam, một nhóm chiến binh lính chủ yếu là người Hmong (đôi khi còn được gọi là sắc tộc Mường) đã yểm trợ quan trọng cho Hoa Kỳ trong cuộc chiến trước 1975
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.