Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1943)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



Tham vọng nhiệm kỳ thứ ba: Trump tuyên bố ông "có quyền" tranh cử nhiệm kỳ thứ ba, bất chấp Tu chính án thứ 22 giới hạn nhiệm kỳ của tổng thống Mỹ chỉ còn hai nhiệm kỳ. Ông liên tục ám chỉ việc kéo dài nhiệm kỳ tổng thống của mình, ca ngợi các nhà lãnh đạo như Tập Cận Bình, người đã bãi bỏ giới hạn nhiệm kỳ.
Hôm nay, trong giờ phút trang nghiêm và xúc động này, chúng ta cùng có mặt nơi đây để tiễn đưa thân mẫu của người bạn thân yêu của chúng ta. Sự ra đi của một người mẹ luôn để lại khoảng trống sâu thẳm trong lòng con cháu. Trong tinh thần Phật giáo, con xin được chia sẻ vài suy niệm về sinh tử — như một lời an ủi và cũng là một ánh đèn chánh pháp soi sáng giữa mất mát.
Ayatollah Ali Khamenei - giáo sĩ Hồi giáo phái Shiite từng đứng sau sân khấu trong cuộc Cách mạng Hồi giáo, hai lần giữ chức tổng thống vào thập niên 1980 và hơn ba thập niên nắm trọn quyền lực với chức lãnh tụ tối cao Iran, đã bị hạ sát hôm thứ bảy trong một cuộc không kích phối hợp giữa Israel và Hoa Kỳ - thọ 86 tuổi.
Sáng sớm Thứ Bảy, ngày 28 Tháng Hai, thế giới rúng động khi Tổng thống Donald Trump chính thức loan báo quân đội Hoa Kỳ đã bắt đầu các “chiến dịch hành quân lớn” đánh thẳng vào Iran. Phối hợp cùng lực lượng Do Thái, các đợt oanh kích dữ dội từ đường không và đường biển đã dồn dập trút xuống nhiều mục tiêu quân sự và an ninh trên khắp quốc gia Trung Đông này. Ngay lập tức, không phận Iran đã bị đóng cửa, trong khi hình ảnh từ hiện trường cho thấy khói đen đang bốc cao nghi ngút giữa thủ đô Tehran. Các viên chức Iran cho biết trường tiểu học ở huyện Minab, miền nam nước này, đã trúng đòn không kích của Israel, khiến ít nhất 51 học sinh thiệt mạng. Trong đoạn video dài tám phút phát trên mạng Truth Social, Trump khẳng định mục tiêu của chiến dịch là bảo vệ người dân Hoa Kỳ bằng cách tiêu diệt các mối đe dọa từ chế độ Tehran. Ông thừa nhận sẽ có thương vong ở phía Mỹ, nhưng nói đó là điều “thường xảy ra trong chiến tranh.” Trump cảnh cáo: "Bom sẽ rơi xuống khắp mọi nơi".
Washington, 28-2 – Tổng thống Donald Trump sáng thứ Bảy cho biết Hoa Kỳ đã mở một cuộc tấn công quân sự lớn mang tên Operation Epic Fury nhắm vào Iran, với mục tiêu đánh tê liệt quân đội, phá hủy chương trình nguyên tử và gây sức ép buộc thay đổi chế độ tại Tehran. Ngũ Giác Đài cho biết quân đội Mỹ sử dụng không quân và hỏa tiễn hành trình Tomahawk phóng đi từ các chiến hạm trong vùng để tấn công nhiều mục tiêu quân sự và cơ sở chính quyền Iran, trong một chiến dịch được mô tả là “quy mô và kéo dài”. Tại Tehran, nhiều tiếng nổ lớn vang lên trong buổi sáng, khói bốc lên gần khu có dinh tổng thống và Hội đồng An ninh Quốc gia; các vụ nổ cũng được ghi nhận tại một số thành phố khác như Isfahan và Karaj, khiến dân chúng hoảng hốt đưa nhau rời cơ quan, trường học. Hiện chưa rõ chi tiết các mục tiêu bị tấn công cũng như con số thương vong, nhưng giới chức Mỹ nói chiến dịch có thể kéo dài nhiều ngày, với hàng chục phi vụ xuất phát từ các căn cứ và hàng không mẫu hạm quanh Trung Đông.
Bị Cộng Hòa chất vấn, ông bà Clinton nói không thấy gì sai, không làm gì sai trong vụ Epstein, trong khi Trump biết rất nhiều sao không hỏi. Có tin nói Epstein chưa chết, có người thấy Epstein đi dạo ở thủ đô Israel. Epstein từng mua bán tin tình báo quân sự liên hệ tới hoạt động NATO và bệnh polio tại Afghanistan-Pakistan.
Ngôi sao nữ bóng đá Thế Vận nói Trump là tên hề khi bạo hành ngôn ngữ chị em đội bóng hockey. Thê thảm: Bữa ăn Trump giành cho đội huy chương vàng nam khúc côn cầu là McDonald's.
Trong bài phát biểu Thông điệp Liên bang đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, Tổng Thống Donald Trump tuyên bố rằng “quốc gia chúng ta đã trở lại, lớn mạnh hơn, tốt đẹp hơn, giàu có hơn và vững chắc hơn bao giờ hết.” Ông nói thêm: “Một vị tổng thống có thể tạo ra sự khác biệt lớn. Cách đây không lâu, chúng ta là một quốc gia chết. Giờ đây, chúng ta là quốc gia sôi động nhất trên thế giới.” Sự thật nước Mỹ có tồi tệ và bỗng nhiên trở nên đẹp đẽ như ông tô vẽ hay không sẽ được hầu hết báo chí và nhiều nhà quan sát phân tách tương đối công bằng trong vài ngày qua. Một trong những bài phân tách mạch lạc và đầy đủ là của Thống Đốc Abigail Spanberger của Virginia. Về việc nhận định cụ thể những lời tuyên bố của Trump tại Quốc Hội vào tối ngày 24-2-2026 đúng hay sai, CNN là một trong những cơ quan truyền thông đã có một bài phân tách chính xác như dưới đây.
-- Hillary Clinton chê chất vấn của Hạ viện là “lặp lại” sau 6 giờ điều trần kín -- Hoa Kỳ cho phép nhân viên ngoại giao rời Israel giữa lúc căng thẳng với Iran leo thang -- Cuộc Đua Thượng Viện Texas: Cornyn Lâm Thế Khó Trước Làn Sóng MAGA. -- Denver: Cấm ICE Dùng Đất Thành Phố, Cho Phép Cảnh Sát Bảo Vệ Người Biểu Tình. -- Kansas: Hơn 1,000 Người Chuyển Giới Bị Hủy Bằng Lái Và Giấy Khai Sinh. -- FED Tìm Cách Chặn Trát Đòi Của Bộ Tư Pháp Nhắm Vào Chủ Tịch Powell. -- Lãi Suất Vay Mua Nhà Xuống Dưới 6% Lần Đầu Tiên Từ Năm 2022. -- Hoa Kỳ Tính Nhận 4,500 Người Tị Nạn Da Trắng Nam Phi Mỗi Tháng. -- Netflix Bỏ Thương Vụ 83 Tỷ MK Với Warner. -- Hoa Kỳ Cho Phép Nhân Viên Ngoại Giao Rời Israel. -- Pakistan Oanh Tạc Afghanistan: Tuyên Bố Chiến Tranh Toàn Diện. -- Phi Châu Phẫn Nộ Vì Các Hiệp Ước Y Tế Bất Công Với Chính Quyền Trump.
Khi “biệt phái trưởng” biên giới Tom Homan đáp xuống Minnesota cuối tháng Giêng, ông mang theo nhiệm vụ gỡ một loạt rắc rối đang đè nặng lên chính quyền Tổng thống Donald Trump. Những chiến dịch truy quét di trú bừa bãi, nhiều khi kèm bạo lực, do chỉ huy Biên phòng Gregory Bovino điều khiển đã châm ngòi làn sóng phản đối rộng khắp, kéo mức tín nhiệm của ông Trump về hồ sơ di trú – vốn là “thương hiệu” chính trị của ông – tụt dốc. Nhân viên di trú đã nổ súng bắn chết hai người; các gia đình di dân né chợ búa, phụ huynh giữ con ở nhà, lo sợ những đợt kiểm tra giấy tờ diện rộng có thể cuốn luôn cả người có quy chế hợp pháp lẫn công dân Hoa Kỳ vào lưới.
Ngày 28 tháng 1, ông Newt Gingrich, cựu Chủ tịch Hạ viện, cho biết Hoa kỳ cần một cuộc đối thoại quốc gia về những người di dân bất hợp pháp nhưng sống tuân thủ pháp luật. Dư luận hiện đang phản đối chương trình trục xuất hàng loạt của T.T Trump. Ông Gingrich nói, “Chúng ta cần quyết định xem mình sẽ làm gì với những người đã đến đây, một số người trong số họ đã đến cách đây 20 năm, những người đã tuân thủ pháp luật, đóng thuế, là những người hàng xóm tốt, có con cái, tham dự các cuộc họp phụ huynh-giáo viên. Không có nhiều người dân Hoa kỳ muốn thấy ICE bắt giữ những người di dân và trục xuất họ. Nhưng mặt khác, nhiều người cũng không muốn trao cho họ quyền công dân. Vì vậy cần có một giải pháp trung dung nào đó cho mục tiêu lâu dài của họ.”
Theo Coral Murphy Marcos, viết trên nhật báo The Guardian ngày 19 tháng 2 năm 2026, một cựu quân nhân Hoa Kỳ đã đệ đơn kiện chính phủ liên bang sau khi bị nhân viên di trú bắt giữ và giam hơn 72 giờ, không được liên lạc với gia đình hay luật sư. Nguyên đơn là George Retes Jr., 26 tuổi, công dân Hoa Kỳ, sinh trưởng tại California. Ông gia nhập quân đội khi còn trẻ, từng phục vụ tại Iraq, rồi xin giải ngũ danh dự để có thời giờ bên các con. Sau đó, ông làm nhân viên an ninh cho một công ty thầu, được phân công bảo vệ một nông trại trồng cần sa hợp pháp theo luật tiểu bang tại quận Ventura, California.
Cư dân của Thành Phố Garden Grove có thể tới lấy phân bón miễn phí để làm đẹp thêm khu vườn nhà mình trong dịp ‘Compost Giveaway’ hàng năm vào ngày Thứ Bảy, 28 Tháng Hai, 2026, từ 8:00 giờ sáng đến 11:00 giờ tại Garden Grove Municipal Service Center, tọa lạc tại địa chỉ 13802 Newhope Street.
Lực lượng an ninh Mexico đã mở một chiến dịch quân sự quy mô lớn tại thị trấn Tapalpa, bang Jalisco hôm Chủ nhật, tiêu diệt Nemesio Rubén Oseguera Cervantes (“El Mencho”), thủ lĩnh Cartel Jalisco Thế Hệ Mới (CJNG) và là trùm ma túy bị truy nã gắt gao nhất nước, với sự hỗ trợ tình báo từ phía Mỹ. Chiến dịch có sự tham gia của Không quân Mexico và lực lượng đặc nhiệm phản ứng nhanh của Vệ binh Quốc gia; quân đội cho biết họ bị tấn công trước, bắn trả làm chết 4 thành viên CJNG, làm bị thương nặng 3 người, trong đó có El Mencho, kẻ sau đó tử vong trên đường được không vận tới Mexico City. Hai nghi phạm khác bị bắt, và nhà chức trách thu giữ nhiều xe bọc thép cùng vũ khí hạng nặng, bao gồm cả ống phóng tên lửa có khả năng bắn hạ máy bay và phá hủy xe thiết giáp.
Theo Kashmir Hill, Kalley Huang và Mike Isaac, viết trên The New York Times ngày 13 tháng 2 năm 2026, cập nhật ngày 14 tháng 2 năm 2026. Năm năm trước, Facebook đã chấm dứt hệ thống nhận diện khuôn mặt dùng để gắn tên người trong hình ảnh trên mạng xã hội của mình, với lời giải thích cần tìm “một thế cân bằng thích hợp” cho loại kỹ thuật vốn gây nhiều tranh luận về quyền riêng tư và pháp lý. Nay Meta – công ty mẹ của Facebook – muốn đưa công nghệ ấy trở lại.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.