Sáng hôm nay, vợ chồng chúng tôi rủ nhau đi nhà thờ trước. Đó là bổn phận thiêng liêng mà chúng tôi vẫn gìn giữ từ bao năm, nhất là ngày lễ trọng hôm nay dành để cầu nguyện cho linh hồn những người thân yêu đã khuất. Tôi cầu nguyện cho các đấng sinh thành của mình, cho những người quen ra đi gần đây – trong đó có anh Phạm Châu Nam, bạn Nguyễn Tường Thụy… Và cho linh hồn Gioan Baotixita Ngô Đình Diệm cùng linh hồn 2 bào đệ của ông. Sau Thánh lễ, chúng tôi sẽ đi làm một bổn phận khác: bổn phận của người công dân.
Bầu trời mùa Thu thật đẹp. Trời cao, trong vắt, nắng ban mai dịu dàng và không khí ấm áp như muốn giữ chân người ta lại trên những con đường quen thuộc. Con đường vợ chồng tôi hầu như sáng nào cũng lái xe đến nhà thờ giáo xứ Saint Kilian dường như mang thêm một ý nghĩa đặc biệt. Trong lòng chúng tôi rộn lên một niềm háo hức khó diễn tả, bởi sau khi hoàn tất bổn phận với đức tin, chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện quyền và trách nhiệm của mình đối với đất nước đang cưu mang cuộc sống của gia đình mình.
Năm nay, chúng tôi chọn bỏ phiếu tại Trung tâm Cộng Đồng và Cao Niên Norman P. Murray của thành phố Mission Viejo, cách nhà thờ không bao xa. Trước khi rời nhà, tôi khoác bên ngoài chiếc áo Saut của binh chủng Nhảy Dù và đội chiếc mũ beret đỏ. Đó là thói quen tôi vẫn giữ mỗi mùa bầu cử. Với tôi, bộ quân phục ấy không chỉ là kỷ niệm của một thời trai trẻ mà còn như một lời nhắc nhở. Nó gợi lên một thứ "battlefield cry" của riêng mình, thúc giục tôi phải tỉnh táo, cẩn trọng khi chọn lựa, phải cân nhắc thật kỹ để bầu đúng người và nhận định đúng những kiến nghị mà mình nghĩ là hợp lý cho tương lai của cộng đồng.
Ảnh tác giả chụp.
Từ bãi đậu xe bước vào phòng phiếu, vợ tôi nhẹ nhàng nắm lấy tay tôi dẫn đi. Những luống hoa đầy màu sắc nằm hai bên đường làm bước chân chúng tôi gỏ nhịp trong bình an. Bất chợt, hình ảnh ấy làm tôi nhớ đến bài văn "Tôi Đi Học" mà hầu như ai trong cùng thế hệ cũng từng thuộc lòng khi thuở nhỏ. Quả thật, buổi sáng hôm nay cũng mang một nét gì rất giống. Trời trong xanh lạ thường, nhưng không một cơn gió lạnh, nắng Thu dịu dàng trải trên lối đi, và lòng người như được nâng lên bởi một niềm hy vọng bình an. Trong lòng chúng tôi đang dâng lên một cảm xúc đẹp đẽ: cảm xúc của những công dân trong một đất nước tự do, nơi mỗi lá phiếu tuy nhỏ bé nhưng vẫn mang trong đó một phần trách nhiệm và tiếng nói của mình đối với xã hội và tương lai của tiểu bang, của đất nước đã và đang cho chúng tôi một quê hương để sống, để yêu thương và để hy vọng.
Đến phòng phiếu còn hơi sớm, hai đứa rủ nhau ra ngồi ở khu vườn bên hông trung tâm, nhìn buổi sáng mùa Thu đang lên. Những luống hoa được chăm sóc cẩn thận, những hàng cây nhuộm màu vàng nhạt của mùa gần cuối năm và vài chiếc lá khô lặng lẽ rơi trên lối đi. Không khí thanh bình đến độ người ta có cảm giác như thời gian đang chậm lại.
Chúng tôi ngồi đó mươi phút để tận hưởng không khí trong lành trước khi bước vào phòng phiếu. Có những cụ ông, cụ bà chống gậy chậm rãi bước đến phòng phiếu. Dù tuổi tác đã cao, họ vẫn cố gắng thực hiện quyền công dân của mình. Chỉ riêng hình ảnh ấy cũng đủ nói lên giá trị của lá phiếu trong một xã hội tự do.
Chúng tôi là một trong những người đầu tiên bước vào phòng phiếu. Do địa điểm bỏ phiếu được đặt trong Trung Tâm Sinh Hoạt Người Cao Niên Norman P. Murray, mọi việc đều được tổ chức rất chu đáo. Các thiện nguyện viên hướng dẫn từng người một cách ân cần và kiên nhẫn. Không ai tỏ vẻ vội vàng. Ai cần giải thích điều gì đều được giải thích cặn kẽ.
Chúng tôi đã dành thời gian nghiên cứu lá phiếu từ tuần trước. Tôi luôn nghĩ rằng quyền bầu cử chỉ thật sự có ý nghĩa khi người cử tri chịu khó tìm hiểu trước khi quyết định. Vì thế, khi cầm lá phiếu trên tay, tôi không thấy băn khoăn nhiều nữa. Mỗi chọn lựa đều đã được cân nhắc dựa trên lương tâm, kinh nghiệm sống và những điều mà tôi cho là có thích hơp cho cộng đồng thị xã và cho tiểu bang.
Có những vị trí tôi bỏ phiếu thuận vì tin rằng người đó xứng đáng phục vụ công chúng. Có những vị trí tôi bỏ phiếu chống vì không đồng ý với cách làm việc hay quan điểm của họ. Đối với nhiều kiến nghị liên quan đến việc gia tăng chi tiêu hoặc tăng gánh nặng tài chính cho người dân, tôi cũng chọn "Không". Theo suy nghĩ riêng cá nhân, trước khi yêu cầu người dân đóng góp thêm, chính quyền trước hết cần chứng tỏ tinh thần tiết kiệm, biết sử dụng hiệu quả những nguồn lực đang có và sẵn sàng chia sẻ trách nhiệm với người đóng thuế.
Dĩ nhiên, mỗi người có thể có những nhận định khác nhau. Đó chính là nét đẹp của nền dân chủ. Nhưng vào giây phút đánh dấu ô lựa chọn của mình, tôi cảm thấy thanh thản vì biết rằng lá phiếu ấy phản ánh những điều tôi thực sự tin tưởng. Nó không thể là sự lựa chọn vu vơ, bất cẩn, mà từ kết quả của suy nghĩ và cân nhắc từ trước.
Khi bỏ lá phiếu gồm 2 tờ giấy dài với bốn mặt vào máy scan, tôi bỗng nhớ rằng biết bao người trên thế giới vẫn còn phải đấu tranh để có được quyền mà chúng tôi đang thực hiện hôm nay. Một lá phiếu có thể rất nhỏ bé, nhưng hàng triệu lá phiếu nhỏ bé hợp lại sẽ quyết định hướng đi của một thị xã, một tiểu bang và đôi khi là cả vận mệnh của một quốc gia. Và tôi hãnh diện nhận một tấm giấy nhỏ “I VOTED” dán lên bên phải của áo Saut.
Ông Bà Vĩnh Chánh đi bầu ngày 3 tháng 11, 2026.
Trước khi rời phòng phiếu, chúng tôi nhờ một nhân viên đứng gần cửa chụp giúp một tấm hình kỷ niệm. Trong tấm ảnh ấy, hai mái đầu đã bạc đứng cạnh nhau, nở một nụ cười nhẹ nhõm. Vậy là chúng tôi đã hoàn tất bổn phận công dân trong mùa bầu cử năm nay.
Kết quả rồi sẽ ra sao, ai đắc cử, đảng nào thắng thế, đó là điều thời gian sẽ trả lời. Riêng tôi chỉ mong rằng, dưới bất cứ khuynh hướng chính trị nào, dưới bất cứ đảng phái hay vị tổng thống nào, nước Mỹ vẫn giữ được vẻ đẹp của một quốc gia tự do, vẫn hùng cường, vẫn biết chăm lo cho người dân và vẫn là một đất nước được thế giới kính trọng.
Từ khu vực phòng phiếu, vợ chồng tôi ghé vào văn phòng của trung tâm để tìm hiểu thêm về các sinh hoạt dành cho người cao niên. Các nhân viên vui vẻ giới thiệu cho chúng tôi những chương trình đang được tổ chức, đặc biệt là các bữa ăn trưa theo lịch mỗi tháng. Chúng tôi lấy tài liệu mang về và quyết định trong một tương lai không xa, hai đứa sẽ bắt đầu tham gia những bữa ăn trưa phục vụ cho người cao niên tại trung tâm - như một phần của đời sống mới đang mở ra trước mắt.
Tuổi già đến, sẽ không còn những tất bật như thời còn trẻ trung, nhưng vẫn sẽ có những niềm vui mới, những sinh hoạt mới để khám phá, những người bạn cao niên mới để gặp gỡ và chia sẻ. Buổi sáng đi bầu hôm nay vô tình mang lại cho chúng tôi thêm một cánh cửa mới cho quãng đời phía trước.
Lòng chúng tôi bỗng thấy nhẹ và vui vì đã làm xong bổn phận công dân của mình. Đồng thời, chúng tôi cũng tìm thấy một nơi có thể sẽ gắn bó với cuộc sống của hai vợ chồng trong những năm tháng trước mặt. Tôi thầm biết ơn cuộc đời. Biết ơn vì vẫn còn có người bạn đời của mình cùng nắm tay nhau đi lễ, đi bầu, đi chợ, đi vui chơi đây đó. Và bây giờ lại đi tìm hiểu những sinh hoạt mới và tiếp tục sánh bước bên nhau trên đoạn đường còn lại của cuộc sống.
Chúng tôi vừa làm xong bổn phận tinh thần và công dân của mình, mang theo niềm hy vọng đơn giản rằng ngày mai vẫn sẽ là một ngày tốt đẹp cho gia đình, cho cộng đồng và cho đất nước mà chúng tôi đang gọi là quê hương.
Trước khi rời phòng phiếu, chúng tôi nhờ một nhân viên đứng gần cửa chụp giúp một tấm hình kỷ niệm. Trong tấm ảnh ấy, hai mái đầu đã bạc đứng cạnh nhau, nở một nụ cười nhẹ nhõm. Vậy là chúng tôi đã hoàn tất bổn phận công dân trong mùa bầu cử năm nay.
Kết quả rồi sẽ ra sao, ai đắc cử, đảng nào thắng thế, đó là điều thời gian sẽ trả lời. Riêng tôi chỉ mong rằng, dưới bất cứ khuynh hướng chính trị nào, dưới bất cứ đảng phái hay vị tổng thống nào, nước Mỹ vẫn giữ được vẻ đẹp của một quốc gia tự do, vẫn hùng cường, vẫn biết chăm lo cho người dân và vẫn là một đất nước được thế giới kính trọng.
Từ khu vực phòng phiếu, vợ chồng tôi ghé vào văn phòng của trung tâm để tìm hiểu thêm về các sinh hoạt dành cho người cao niên. Các nhân viên vui vẻ giới thiệu cho chúng tôi những chương trình đang được tổ chức, đặc biệt là các bữa ăn trưa theo lịch mỗi tháng. Chúng tôi lấy tài liệu mang về và quyết định trong một tương lai không xa, hai đứa sẽ bắt đầu tham gia những bữa ăn trưa phục vụ cho người cao niên tại trung tâm - như một phần của đời sống mới đang mở ra trước mắt.
Tuổi già đến, sẽ không còn những tất bật như thời còn trẻ trung, nhưng vẫn sẽ có những niềm vui mới, những sinh hoạt mới để khám phá, những người bạn cao niên mới để gặp gỡ và chia sẻ. Buổi sáng đi bầu hôm nay vô tình mang lại cho chúng tôi thêm một cánh cửa mới cho quãng đời phía trước.
Lòng chúng tôi bỗng thấy nhẹ và vui vì đã làm xong bổn phận công dân của mình. Đồng thời, chúng tôi cũng tìm thấy một nơi có thể sẽ gắn bó với cuộc sống của hai vợ chồng trong những năm tháng trước mặt. Tôi thầm biết ơn cuộc đời. Biết ơn vì vẫn còn có người bạn đời của mình cùng nắm tay nhau đi lễ, đi bầu, đi chợ, đi vui chơi đây đó. Và bây giờ lại đi tìm hiểu những sinh hoạt mới và tiếp tục sánh bước bên nhau trên đoạn đường còn lại của cuộc sống.
Chúng tôi vừa làm xong bổn phận tinh thần và công dân của mình, mang theo niềm hy vọng đơn giản rằng ngày mai vẫn sẽ là một ngày tốt đẹp cho gia đình, cho cộng đồng và cho đất nước mà chúng tôi đang gọi là quê hương.
Vĩnh Chánh
Nhân ngày bầu tháng 11, năm 2026
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình