Ảnh minh họa: ChatGPT.
Sáng hôm đó, khi trở lại vị trí của mình trong thiền đường và nhìn xuống ngay phía trước mặt thì thấy có những chấm nhỏ màu đen. Mang kiếng vào và nhìn kỹ thì thấy có ba chú kiến bé tí đang đi lanh quanh một hạt mè đen.
Ngày còn bé, khi bắt đầu tự ăn và tập dùng đũa, bà nội của mình đã có những câu chuyện rất đặc biệt để nhắc nhở và dạy mình những thói quen tốt, “Con phải khéo dùng đũa cho cơm vào miệng không để vung vải, rớt ra ngoài. Bà cố đã dạy nội như vậy và còn nói, khi ăn mà chén bị mẻ thì thức ăn sẽ rớt ra ngoài. Được ăn chén nguyên là may mắn, không để vung vải.”
Mình lớn lên có khuynh hướng cẩn thận, kỹ càng như bà cụ non. Nhìn thấy hạt mè dưới nền, mình nhớ lại câu chuyện của bà nội ngày xưa. May là ngày hôm trước do có một buổi thực tập đặc biệt phải mang màn che mắt khi ăn để cảm nhận thức ăn thật sâu sắc nên mình đã mượn lý do đó “bao che” cho việc làm rơi hạt mè xuống nền. Hư một cái là sau khi ăn xong, và mở cái che mắt ra thì đáng lẽ đã phải nhìn quanh và làm sạch chỗ ngồi nếu có lỡ làm rơi gì xuống. Vậy mà đã lượm sót hạt mè. Làm cho ba chú kiến đã phải vất vả leo lên năm tầng lầu, rồi đi thêm mấy chục thước từ ngoài hành lang vào tới chỗ ngồi của mình để tìm thấy hạt mè nhỏ xíu.
Chắc ba anh em nhà kiến đang loay hoay tính toán tìm cách mang hạt mè về nơi trú ngụ nào đó. Mình vẫn để mấy chú kiến yên lành với hạt mè và vào thời ngồi thiền đầu ngày.
Trong lúc ngồi, mình lại tiếp tục nghĩ đến ba chú kiến và thấy quá ư là đáng phục.
Các bạn có nghĩ các chú kiến này có điện thoại thông minh (smartphone) để liên lạc với nhau hay không? Biết đâu chừng Thượng Đế có những thứ siêu nhỏ và siêu tinh vi dành cho thế giới tý hon của các loài tý hon mà con người không hề biết nổi!
Mình tin chắc tất cả chúng ta đã ít nhất một lần cất đồ ăn (bánh kẹo) rất kỹ, ở chỗ rất cao, rất khô ráo, và có khi quên mất tiêu luôn đã cất ở đó; cho đến một ngày đẹp trời bỗng phát hiện nhà mình có quá chừng “khách” và các vị “khách” này đã đến chính xác chỗ mình “giấu” đồ ăn đó! Để rồi tự mình sẽ nói “phải mà hiểu được làm sao chuyện này xảy ra thì chắc chết liền á!”
Khả năng "thấy" và “biết” nguồn đồ ăn của họ kiến vô cùng diệu kỳ. Khứu giác nhạy bén. Râu giúp ngửi mùi từ xa và nhận ra các anh em. Và tuy có hai "con mắt" nhưng cặp mắt ấy có hàng ngàn những con mắt tí ti (đa nhãn). Tất cả các thông tin từ các giác quan gom toàn bộ về trung ương, và dù quá trình tìm đồ ăn đã đi lằn ngoằn cong quẹo, cuối cùng họ phác họa một đồ hình, chọn đường đi ngắn nhất mà chưa hẳn đã đi qua. Trong khoảnh khắc, đoàn quân kiến đi thẳng hàng đến đúng nơi cần đến.
Kiến có trí nhớ ngắn hạn, nhưng khả năng lưu giữ (memory retention) một số "ký ức đặc biệt" thì cả đời và truyền đời, qua nhiều thế hệ, nhất là đường về tổ cũ (trail memory retention). Hơn chúng ta rất nhiều!
Các bạn nghĩ “khối óc” của kiến phải lớn bao nhiêu để có thể “siêu đẳng” như vậy? Và chắc chúng phải gửi thông tin lên tận trên… “mây” (mà mãi về sau này con người mới khám phá và gần đây thường nhắc đến “Digital Cloud”).
Rất nhiều lần, mình đã nghĩ các chú kiến này chỉ có thể là các ông tiên, bà tiên hay những “quân lính” cực kỳ tinh vi từ Vũ Trụ mới có thể “linh” như vậy. Càng thêm thương họ và biết ơn Vũ Trụ khi cho các chú kiến xuất hiện trên cõi đời, để chúng phải luôn dõi theo chúng ta từng bước và “nhặt” sạch những gì chúng ta đã vung vải, không để phí phạm bất cứ một thứ gì! Từ suy nghĩ này, mình lại thêm ý tứ để không tạo thêm việc khiến đoàn quân họ kiến phải kéo nhau đi thu dọn. Và rồi chúng ta lại tạo nghiệp la trách và giết hại chúng!
Theo ngữ căn, "kiến" chữ hán nôm có nghĩa là "thấy" hay "gặp"; do đó, khi thấy kiến, gặp kiến, là phải nhớ ngay mình đã phóng tâm đi đâu, lơ đãng cái gì?
Sẽ mãi là điều “bí ẩn” làm sao chú kiến đầu tiên có thể “biết” chỗ ngồi đó của mình trong cái thiền đường thênh thang ở tầng trên cùng của một tòa nhà khổng lồ đó (đối với kích thước của chú)… có hạt mè và tìm ra? Dù đã có khá nhiều các nghiên cứu về họ kiến, sẽ mãi còn vô kể những điều Tạo Hóa đã thiết kế mà mắt phàm và hiểu biết hạn hẹp của loài người không thể biết và hiểu cho nổi!
* Hình dung hành trình của các chú kiến làm mình nhớ lại hành trình của chính mình khi đi tham dự khóa thiền chuyên sâu 12 ngày im lặng thánh thiện và thiền miên mật.
Khi bay từ Washington DC đến sân bay Los Angeles ở California, mình phải chuyển từ sân bay nội địa sang sân bay quốc ngoại để tiếp tục cuộc hành trình từ Mỹ về Việt Nam. Vì không muốn đi ra khỏi vùng đã kiểm tra an ninh nên mình đi lòn phía trong. Đi một lúc sao thấy đi hoài không tới, mới nhận ra sân bay Los Angeles quá lớn, lớn hơn là mình tưởng. Sau khi đi bộ khoảng bốn cây số, mình đã đến được cổng cần đến.
Đã hao một số calori và thấy đói bụng nên mình chọn ngừng lại ở một tiệm bánh để mua miếng gì ăn lót dạ trước khi lên máy bay. Hai chị bán hàng nhìn mình nói, “Hôm nay đi đâu mà thấy cô tươi tắn vui vẻ thế?” Ủa, mình mới đi bộ quá xa, đáng lẽ phải thấy mệt chứ ta?! Nghe vậy thấy cũng vui nên mình cười tươi hơn và trả lời, “Mình đi dự một khóa thiền 12 ngày.” Vừa dứt câu thì hai chị nói ngay, “Có phải Vipassana không? Ở đâu, kể chúng tôi nghe với...” Ôi, mình thật bất ngờ và bắt đầu nói về khóa thiền và những đặc biệt trong khóa thiền này so với những khóa Vipassana khác. Thầy hướng dẫn khóa thiền cũng giảng về cách ăn uống cần thiết cho lục phủ ngũ tạng, quá trình các giác quan được làm mới bởi các màu sắc, mùi vị, sự chuyển hóa thực phẩm thành năng lượng.
Nghe mình kể xong, hai chị bán hàng cứ trầm trồ và còn nói, “Thấy rõ trên khuôn mặt cô sự bình an, thư thái, nhẹ nhàng,... Chúng tôi cảm nhận được năng lượng của cô...” Rồi một chị kể cuối ngày khi về nhà, trong lúc dọn dẹp nhà cửa con cái bày binh bố trận hay khi đứng rửa chén bát… là lúc chị ta thiền chứ không hẳn phải ngồi xuống vào vị trí hoa sen. Mình hết ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác, lại nghĩ bụng “mình gặp phải ‘đàn chị’ rồi!” 😁
Trong một sân bay nơi hàng triệu người lui tới hàng ngày và có cả hàng trăm tiệm bánh. Tại sao mình lại chọn ngừng lại chính xác tiệm bánh đó và nói chuyện với những người cũng đã học thiền, và có cùng những niềm tin về những lợi lạc khi thiền hành đều đặn?
Chúng tôi như thể những chú kiến và hạt mè vừa được “gặp” nhau chăng?
Mình nghĩ đến Quy Luật Hấp Dẫn của Vũ Trụ (VT) và những vận hành vô cùng tinh vi, linh ứng, mầu nhiệm của Vũ Trụ. Sóng não có khả năng đối thoại, truyền tư tưởng mạnh hơn bất cứ phương tiện thể chất nào, dù không phát ra âm thanh tiếng nói. Và dĩ nhiên mạnh hơn cả điện thoại thông minh khi độ tập trung cao đến một mức độ nào đó. Chúng ta cũng đã từng nói đến hiện tượng này bằng “thần giao cách cảm!”
Mình nói với các chị những điều đó: “Chúng ta hấp dẫn những thứ như chúng ta, nên chị em mình đang có mặt nơi đây, đang chuyện trò những điều tuyệt vời này, dù chúng ta đang lẫn trong hàng triệu người với đủ mọi thứ khác nhau...”
Mắt họ sáng lên. Nụ cười của chúng tôi tươi hơn cả trước. Các chị chúc tôi có chuyến đi thật vui và nhắc khi xong khóa và trở về, nhớ ngừng lại tiệm bánh, kể chuyện cho họ nghe về những trải nghiệm mới mà họ tin chắc sẽ rất lý thú và tuyệt diệu.
Mình tiếp tục đi về hướng cổng ra máy bay chỉ còn vài chục thước mà lòng vui khôn tả. Mình đã rất vui từ khi rời nhà ra xe, và ra sân bay để khởi đầu cuộc hành trình. Từng giây phút!
Sáng nay, một lần nữa, các chú kiến và hạt mè, lại cho mình cơ hội để quán chiếu trong thích thú “amazed!” và càng quán thì càng thấy quá nễ phục tất cả những quy luật Vũ Trụ đang vận hành. Và mình lại thêm niềm tin mãnh liệt, khi lòng thành của mình mạnh đủ, Vũ Trụ sẽ hỗ trợ, sắp xếp mọi thứ cần thiết một cách tuyệt vời.
Tuyệt vời?
Mấy năm qua mình đã về VN vài lần để dự các khóa thiền. Sau đó mình cũng có sang Châu Âu vài lần để thăm viếng và tham dự khóa tu ngắn hạn ở Làng Mai – Bordeaux và Goslar. Mình đã nghỉ khá nhiều. Khi phút chót được tin một khóa thiền chuyên sâu sẽ được tổ chức, mình thiết tha muốn được về tham dự nhưng vẫn còn đi làm và mỗi lần nghỉ phải sắp xếp rất nhiều thứ. Trong lòng có hơi lo ngại sẽ không được duyệt cho nghỉ thêm. Song mình đã thưa với Vũ Trụ mong ước thâm sâu và vẫn làm gan xin nghỉ phép. Mầu nhiệm thay, mình không chỉ được duyệt mà còn được giúp sắp xếp công việc và mua được vé máy bay rất phải chăng dù mua vé rất sát ngày. Mọi chuyện diễn ra suôn sẻ thuận tiện.
Mình tin những điều tuyệt diệu này diễn ra với tất cả chúng ta hằng ngày. Chỉ là chúng ta cố gắng luyện tâm thảnh thơi và bình an thế nào để nhận ra sự nhiệm mầu, để thêm tin yêu và hạnh phúc…
Anne Khánh Vân
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình