Chiều hôm qua, sau khi ngồi làm việc với computer mấy tiếng đồng hồ liền, tôi đứng lên đi bộ ra biển để thư giãn một chút. Đây là thói quen mà mỗi ngày tôi tự thưởng cho mình, ít nhất là một tiếng đồng hồ thong dong đi bộ ra biển để hít thở bầu không khí trong lành. Chiều Thứ Sáu nên vắng người đi bộ, chỉ lác đác vài chiếc xe đạp vượt qua tôi cùng những tiếng chuông “kính coong” nhẹ nhàng. Con đường dọc bờ biển có nhiều loại cỏ cây cao thấp um tùm. Bốn mùa Xuân Hạ Thu Đông đều có đủ loài hoa dại khoe sắc xinh tươi. Nhiều khóm hoa vàng giống như hoa mai quấn quýt bên những lùm hoa màu hồng li ti, điểm xuyết vài cụm liễu xanh rờn phất phơ quyến rủ, cộng thêm những chòm cây cao dày đặc trái là trái, chùm chùm màu đỏ thắm, lớp lớp màu xanh đen. Tất cả hòa quyện dưới bầu trời trong vắt, giữa cái nắng chiều vàng nhạt, và gió cũng bảng lảng vờn quanh những chùm mây bạc lửng lơ... Một khung cảnh tĩnh lặng và mỹ lệ chẳng khác nào chốn thiên đàng.

Có những con đường mình muốn đi từ thuở còn trẻ, nhưng cứ hẹn lần hẹn lượt rồi mãi đến khi tóc đã bạc mới có dịp lên đường. Từ highway 49 qua các các thị trấn của thời đào vàng đối với tôi là một con đường như vậy. Tôi đã sống ở California nhiều năm, đã từng nghe đến Sutter’s Mill, đến cơn sốt vàng năm 1849, đến những đoàn người từ khắp nơi trên thế giới đổ về chân núi Sierra Nevada với cái cuốc, cái xẻng và một giấc mơ đổi đời. Những cái tên Coloma, Sutter Creek, Angels Camp, Murphys, Columbia, Jamestown tôi cũng đã đôi lần nhìn thấy trên bản đồ. Chúng không xa San Jose bao nhiêu, vậy mà chưa bao giờ tôi nghĩ phải tìm đến. Có lẽ ngày còn trẻ, với những bận rộn của đời thường, với những đam mê cháy bỏng, người ta thường thích nhìn phía trước, đi về những thành phố xa hoa tráng lệ hơn là quay lại tìm những miền đất của một thời đã qua, xưa cũ.

Lúc còn ở quê nhà, thường xuyên đọc trên báo, thấy nhan nhãn những tin cảnh báo, nhiều vụ...”đào lửa” (lừa đảo) qua tin nhắn, điện thoại di động mà phần lớn nạn nhân là người tuổi trẻ hoặc cao niên. Bởi những yếu tố tâm lý: Tuổi trẻ nông nổi, thiều kinh nghiệm, dễ bị dẫn dắt và lừa gạt! Còn người cao tuổi, việc phán xét thường chậm chạp, thích nghe lời dịu dàng, từ tốn và dễ tin người? Điều mà bọn lừa đảo có “thừa kinh nghiệm” khai thác tâm lý một cách bài bản, lại có đông đảo đồng bọn phụ họa, tạo nên một “kịch bản” y như thật. Bọn lừa đảo có thể là người ở ngay trong nước, hoặc ở trong các tổ chức lừa đảo xuyên quốc gia, có “trụ sở” ở những vùng biên giới, đông nhất là Myanma, Campuchia v.v...

Tháng Tám, Montreal còn hầm nóng, không một cơn gió nhẹ nào lay chuyển những cành lá, tuy vậy du khách của mùa hè từ khắp nơi trên thế giới đông đúc cả phố phường, trên tay ai cũng có cây quạt nhỏ bằng giấy đủ màu; Huân, em trai tôi, cùng vợ và hai con từ California, Mỹ đến thăm gia đình tôi một tuần lễ bằng xe hơi, nhân tiện chúng tôi cùng đi chung với nhau đến Calgary, ngắm cảnh đẹp, cùng nhau sinh hoạt trong một “Airbnb” để sống lại những ngày thơ dại còn cha mẹ bên cạnh, lần này có thêm tiếng cười của các con cháu.

Là một thầy giáo giúp trong chương trình dạy tiếng Việt, huấn luyện võ thuật cho võ đường Tenshinkai, cũng như khải đạo cho phong trào Hướng Đạo Hoa Kỳ, với cơ hội thường xuyên hướng dẫn cho các em thiếu nhi 7, 8 tuổi đến các thiếu niên từ 14 đến 16 tuổi, tôi luôn quan tâm đặc biệt đến vấn nạn hiếp đáp (bullying) trong nhà trường. Trong nhiều năm, thật sự là một điều đáng buồn khi tôi đã phải chứng kiến không ít trường hợp nhiều em trở nên sợ hãi, mất tự tin, thậm chí thay đổi hoàn toàn tính cách chỉ vì bị bạn bè bắt nạt. Trong vai trò phụ huynh, tôi cũng từng phải đồng hành cùng con mình khi cháu là nạn nhân của tình trạng hiếp đáp trong những năm học ở bậc phổ thông trung học đệ nhất cấp.

Từ hồi bé tôi đã mê máy bay và mơ ước khi lớn lên sẽ làm phi công. Khi qua Mỹ năm 1991, do chưa có internet, tôi hay vào thư viện mượn các cuốn sách về máy bay để đọc. Hè năm 1997, qua radio, tôi biết sẽ có một buổi biểu diễn máy bay (airshow) tại căn cứ Thủy quân lục chiến El Toro gần thành phố Irvine, cách Little Sài gòn khoảng nửa tiếng lái xe. Thời đó internet còn thô sơ, chưa có bán vé, nên tôi phải vào tiệm Nordstrom để mua vé qua chi nhánh của TicketMaster. Tôi phải chi $25 để mua vé hạng trung bình để đi xem airshow. Từ nhà ba má tôi ở Rosemead, tôi tốn gần một tiếng lái xe xuống tới căn cứ El Toro. Khi xuống khỏi freeway, tôi lại phải tốn thêm gần một tiếng nữa để vào tới bãi đậu xe của căn cứ. Lý do là hôm đó cả chục ngàn người đều đi xem airshow mà đường vào căn cứ thì chỉ có một làn xe. Khi tôi tới chỗ ngồi trên khán đài thì airshow đã diễn ra được hơn một tiếng đồng hồ...

Ở cái “cảnh giới” tạm gọi là thong dong của tuổi xế chiều, bất cứ sinh hoạt nào giúp cả nhà thoát khỏi cái “vấn nạn” mỗi người ngồi một góc ôm chiếc iPad hay điện thoại đều đáng được hưởng ứng hết mình. Thật ra, dẫu có bận rộn đến đâu, chỉ cần được tụi nhỏ rủ rê cùng chơi, cùng làm một việc gì đó, hay đơn giản chỉ là ngồi quây quần bên nhau “tâm sự loài cua biển”, thì cha mẹ chúng cũng đã thấy sướng rên rồi. Thế là mỗi dịp các con rủ xem Rap Việt, cả nhà lại xúm xít: tụi nhỏ lo sắp đặt máy móc, tôi cắt gọt bánh trái, còn nhà tôi chuẩn bị nước uống để vừa xem vừa nhâm nhi cho câu chuyện rap thêm giòn.

Nếu có ai đó chợt bảo: "Tao nhớ mấy trái mát mát ăn hồi nhỏ quá, nó chua chua ngọt ngọt, ăn vô một miếng là mê mẩn tâm thần". Người biết thì gật gù, kẻ không biết thì ngơ ngác chẳng hiểu "mát mát" là gì. Nhưng tôi cam đoan, cứ hỏi “dân Đà Lạt” là họ bật công tắc nhận diện được ngay. Tuần trước ngồi tán dóc với mấy người bạn, nói lan man về trái mát mát, có người bảo: "Chanh dây mà kêu là mát mát nghe kỳ cục hà!". Cô em gốc Đà Lạt ngồi kế bên lên tiếng liền: "Ừ thì có kỳ cục đó, nhưng dân Đà Lạt tụi em gọi vậy nó mới thân thương, nghe một cái là biết ngay dân Đà Lạt!". Tôi thì quen hơi bén tiếng với trái mát mát này từ hồi còn bé tí. Hồi đó, bố tôi trồng một cây sau vườn, sát bên cây ổi. Trời ban cho cái giống này cái tính "tự túc, tự cường", nó mọc um tùm, bò hiên ngang rồi ôm vòng lấy cả thân cây ổi tội nghiệp. Dây leo đan xen dày đặc như một tấm đệm khổng lồ phủ kín cây. Anh chị em tôi cùng lũ con nít trong xóm chơi trốn tìm cứ nhè cái bụi "mát mát ôm ổi" đó mà chui vào.