Tản mạn
Sau lễ hội Halloween vào cuối tháng 10 ở Hoa Kỳ là bắt đầu những ngày tươi vui của mùa lễ cuối năm. Sau này, buôn bán online phát triển rất mạnh, nên các cửa hàng không còn chờ đến ngày thứ Sáu ngay sau Lễ Tạ Ơn (Black Friday) để bán rẻ nữa, mà ngay từ đầu tháng 11 họ đã quảng cáo bán hàng với giá hạ rồi. Thôi thì đủ thứ, từ TV, máy vi tính, quần áo đến những vật dụng dùng trong nhà như ấm nấu nước, bàn ủi, v.v... bán rẻ hơn một nửa giá gốc... hỏi ai mà không ham! Nhưng bạn chỉ nên sắm những thứ đang thật cần thiết, chứ đừng thấy gì cũng mua chất đầy nhà rồi không dùng đến, lúc đó chẳng những không rẻ mà còn phí tiền nữa. Không khéo bạn lại bị mắc bệnh “Rối loạn / cuồng loạn mua hàng - Compulsive buying disorder (CBD), or oniomania” thì khổ!
Nhớ lại mười mấy năm về trước, để mua được TV, máy vi tính hay dụng cụ gia đình... giá hạ vào ngày Black Friday, người ta phải thức từ khuya đi sắp hàng ở những tiệm như Best Buy, Office Max, Home Depot... Dịp này, nhìn người người đứng xếp thành hàng thật dài, cũng vui lắm. Đến khi tiệm mở cửa, có nhân viên phát số thứ tự để được ưu tiên mua sắm một số hàng hiếm. Số còn lại thì tha hồ lựa chọn. Đa phần họ mua quà để tặng vào dịp lễ Giáng Sinh tháng tới. Bây giờ thì khỏe. Mở máy tính, vào trang có hàng mình muốn mua, chọn hàng, điền thông tin cá nhân và trả tiền bằng thẻ tín dụng. Chỉ vài ngày sau hàng đã tới tay, không cần phải dậy sớm lái xe đến cửa tiệm (có khi rất xa nhà), sắp hàng dài rất mất thời gian... Thật tiện và lợi!
Ngay sau Lễ Tạ Ơn là Mùa Vọng để kỷ niệm sự Giáng Sinh của Chúa Giêsu. Tôi thích lắm mùa lễ này. Nơi xóm nhỏ, ngoài sân trước là những chùm điện chớp tắt trên hình dáng những con nai, cây thông, thiên thần hay ông già tuyết... Cửa chính trước nhà cũng được “làm đẹp” với vòng hoa chào đón Giáng Sinh. Trong nhà, nơi góc phòng khách, cây thông được trang hoàng với những trái cầu màu bạc, xanh lá mạ hoặc đỏ, những ngôi sao, những tượng thiên thần nhỏ... cùng những chùm đèn chớp tắt, bên dưới là những gói quà Noël bắt mắt với dây buộc nơ xinh xắn. Nên khi đêm tối xuống, các chùm đèn chớp tắt thay đổi màu sắc được bật lên, thì một khung cảnh thần tiên Wonderland hiện ra thật thích thú. Tại các cửa hàng, quán xá... cũng được trưng bày rất vui tươi, đẹp mắt với cây thông và ông già Noël cùng lúc nhạc Giáng Sinh lan tỏa khắp không gian rộn rã với các bài hát Jingle Bells, Feliz Navidad, Little Drummer Boy, We Wish You A Merry Christmas... Ở trước các chợ hay trung tâm mua sắm lớn, những “thiên thần Noël” mặc áo đỏ đội mũ đỏ lắc chuông đồng kêu gọi lòng hảo tâm của khách qua lại để ngày Lễ Chúa được đủ đầy với quà cho trẻ em và thực phẩm cho những gia đình đang gặp khó khăn. Chưa đến Giáng Sinh mà nghe như Giáng Sinh đã hiện diện ở mọi nơi mọi chỗ.
Vinh danh Thiên Chúa trên Trời,
Bình an dưới thế cho người thiện tâm.
Ký ức lại đưa tôi về với những ngày xa xưa khi còn ở Việt Nam trước 1975. Cũng rộn ràng ngày Lễ Giáng Sinh với bản nhạc “Đêm Đông” của Linh mục Hải Linh mà hầu như mọi người thuộc mọi tôn giáo ở miền Nam đều thuộc:
Đêm đông lạnh lẽo Chúa sinh ra đời
Chúa sinh ra đời nằm trong hang đá nơi máng lừa...
Thời gian này, các chương trình ca nhạc của đài truyền hình số 9 thường phát những bài hát Giáng Sinh quen thuộc như Bài Thánh ca buồn, Lá thư trần thế, Mùa sao sáng, Lời con xin Chúa, Bóng nhỏ giáo đường, Hai mùa Noël... cùng những giọng ca tuyệt vời của Thái Châu, Trung Chỉnh, Hoàng Oanh, Giao Linh, Thanh Tuyền... Ở những khu vực gần các nhà thờ, những hình ngôi sao, cây thông, máng cỏ, Chúa Hài Đồng, dây kim tuyến... được bán để người mộ đạo có thể mua về trang trí nơi gia đình mình. Phía ngoài Bưu điện Sài Gòn gần Vương Cung Thánh Đường có những sạp bán thiệp chúc Giáng Sinh để gửi bạn bè, người thân phương xa. Một lần, Bạch Mai - người bạn học chung lớp năm cuối bậc trung học ở Lê Văn Duyệt, đưa tôi đến đây. Bạn rất khéo tay, vẽ thiệp Giáng Sinh và Tết, bỏ mối nơi này, kiếm thêm tiền tiêu vặt... Đêm Noël, các nhà thờ đông nghịt. Ai ai cũng hân hoan đón mừng ngày Chúa chào đời. Những nhà giàu sang còn tổ chức tiệc Réveillon và dạ vũ Bal de Famille có khi kéo dài thâu đêm suốt sáng... Ngày xưa ấy sao rất vô tư, chẳng một phút nghĩ suy. Bây giờ nhớ lại, càng thêm mang ơn những người Lính VNCH đã hy sinh cả tuổi thanh xuân của mình nơi tuyến đầu chống giặc, để người hậu phương được sống yên lành.
Đọc lại truyện ngắn “Nay Lát” của Trần Hoài Thư thật xúc động, rất thương những người Lính phải chịu giá lạnh ngoài mưa gió trong đêm thiêng liêng này, khi chúng ta đang ấm cúng vui vầy bên gia đình:
Những cơn gió mạnh, từ bên kia sông, u u trên những đọt tre khô. Bây giờ, một bể âm thanh, não nuột của ễnh ương, ếch nhái kéo theo, lướt trên mặt nước. Đêm tối bịt bùng... Trời lạnh ghê... Năm nay Giáng Sinh lạnh hơn mọi năm.
... Một lúc, tiếng giục rè rè trong máy, Trung đội 2 cho các con zulu vẻ vang đi... Về phương giác cải cách bắc bình hai lần whisky...
... Mưa vẫn thét gào. Mưa rát da thịt, mưa nhòa nhạt những gương mặt, dưới những áo choàng tơi tả. Những dòng nước rỉ trên đầu trên tóc... Lạnh quá đi...
... Giờ G. Mục tiêu là đây. Con kênh bao bọc quanh làng như một biên địa giữa sự sống và sự chết. Cả bọn ngồi dưới bờ đất. Trời lấp lửng sáng. Nỗi im lặng rờn rợn. Chỉ có chăng là tiếng nước xoáy giận dữ dưới kênh. Chỉ có chăng là tiếng đánh thình thịch trong lồng ngực bởi một nỗi lo âu vô cớ.
... Người trung đội trưởng bắt lấy ống liên hợp. Lệnh chuẩn bị vượt kinh trong vòng mười lăm phút nữa.
– Con kênh sâu lắm. Trung úy không nghe nước gầm xoáy sao? Tôi đoán chừng bên trong nguy hiểm lắm.
– Dĩ nhiên. Nhưng cũng phải nhào vô. Một là lên lon, hai là chết.
Người trung đội trưởng cúi đầu, không nói. Mưa đã dứt, nhưng gió vẫn lồng lộng trên cánh đồng ngập nước mông mênh...
Đến khi chiến tranh chấm dứt, Bắc quân đã bội tín, bắt nhốt những người Lính VNCH với mỹ từ “học tập cải tạo”. Đây, đêm Noël đầu tiên của những người một thời là Sĩ quan VNCH bị tù đày trong một đất nước đã hòa bình được nhà văn Tạ Tỵ kể lại trong hồi ký Đáy Địa Ngục, chương hai:
Chẳng hiểu sao từ chiều, không có tên cảnh vệ nào đi tuần trong Trại. Có lẽ, chúng tin, sau những lời dọa nạt, sau sự tuần phòng liên tục suốt mấy ngày nay, chắc tù không dám tổ chức lễ Giáng Sinh. Tuy tình hình êm như vậy, nhưng những người có trách nhiệm tổ chức Thánh Lễ đêm nay, vẫn đề cao cảnh giác. Họ chia nhau canh gác và có hệ thống “báo động sống”, nếu tụi cảnh vệ ruồng xét bất tử. Theo dự định, buổi lễ sẽ được tổ chức sớm tại khu nhà bếp. Đúng 22 giờ, những người có đạo đã tụ họp đông đủ. Vị linh mục chủ lễ, tuy ăn mặc thường, nhưng nét mặt trang nghiêm, đôi kính trắng gọng vàng lấp lánh qua ánh nến, do Tuệ cầm soi cao trước mặt. Tiếng cầu kinh lầm rầm, thoạt đầu nhỏ sau to dần. Xung quanh tối om trừ nơi vị Linh Mục đứng, làm không khí vừa tôn nghiêm vừa quái dị... Cuộc lễ khai diễn chừng 15 phút, bỗng nhốn nháo, ai nấy bỏ chạy tán loạn. Tuệ chúm môi thổi tắt ngọn nến. Toàn thể khu vực tối om. Những vệt đèn pin quét lia lịa cùng tiếng quát tháo của các tên cảnh vệ mặc thường phục trà trộn vào. Nhưng chúng chẳng bắt được ai. Tất cả, như chiếc tổ chim bị phá, các cánh chim đã bay cao và xa!
Quá tức giận vì không thành công trong việc tóm bắt được một người nào, trong số tham dự cuộc lễ, nên hôm sau, tên Hải cho gọi tất cả Linh Mục Tuyên Úy lên thẩm vấn. Tôi không được biết công việc thẩm vấn diễn tiến ra sao, nhưng chỉ biết, nó kéo dài từ ngày này qua ngày khác, cả ngày lẫn đêm. Chắc các vị Linh Mục cũng mệt lắm, nhưng đã là con của Chúa, tất nhiên phải gánh chịu vinh quang và nhục nhằn, như cách đây gần 2000 năm, Chúa đã chịu đóng đinh trên cây Thập Tự Giá.
Ôi, những mùa Giáng Sinh trong khổ nạn ngục tù của các Anh mà không một ai muốn nhớ tới hoặc trải nghiệm thêm một lần nào nữa. Và cũng mong sao trên quê hương sẽ không còn những trại tù giam giữ những người yêu nước, thương dân.
Lạy Chúa con là người ngoại đạo
Nhưng tin có Chúa ở trên cao*
Nguyện xin Hồng Ân Thiên Chúa
Cho Người biết Thương Yêu nhau
Đừng gây thêm nữa khổ đau
Tình Yêu Thiên Chúa lên ngôi
Khi Giáng Sinh về khắp nơi
Niềm vui bay lên đỉnh trời
Thiên thần hát ca mừng vui
Mong cuộc đời mãi đẹp tươi…
Nơi đây, Giáng Sinh đang đến. Ngày áp lễ, nhìn ra cửa sổ, những bông tuyết ngập ngừng rơi. Văn phòng hầu như không còn ai, một số đã lấy phép nghỉ. Công việc cuối cùng rồi cũng xong, tôi thu dọn và bước vào văn phòng giám đốc, “I have finished all the work...” Bà mỉm cười trao tặng món quà của công ty, “Thank you so much and I appreciate you! Merry Christmas!” Tôi cũng nói lời cảm ơn và chúc Giáng Sinh cho bà. Dù đang mùa dịch Covid-19, trước khi chia tay, bà vẫn ôm tôi như những tháng ngày xưa êm ả, “Take care!”...
Tuyết vẫn rơi trắng xóa trên suốt quãng đường trở về nhà.
– Trần Thị Nguyệt Mai
(Mùa Giáng Sinh 2021)
* Thơ Kiên Giang Hà Huy Hà (1929-2014)
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình