Tản văn thi
Tôi có một cây chuối kiểng, trồng trong một chiếc chậu để ở phòng khách cùng với mấy chậu hoa lan. Những cây lan thỉnh thoảng trên những chiếc lá của chúng có một loại nấm ký sinh trắng bám vào. Cây chuối hàng xóm cũng bị vạ lây, nấm ký sinh của lan bay sang cư ngụ trên khắp tầu lá, làm những tàu lá chuối đang xanh mướp bỗng ủ rũ, héo vàng.
Hôm nay ngoài trời bắt đầu chớm Thu, gió lao xao và nắng buổi sáng yếu ớt, lúc có lúc không. Tôi cắt bỏ những chiếc lá bị úa, mang một chậu nước và cái khăn nhỏ ra lau chùi những mảng nấm trên lá xanh, vừa lau vừa đọc thơ của thiền sư thi sĩ Nhật Bản nổi tiếng Basho cho cây chuối thưởng thức:
Basho.
Basho nowaki shite
Tarai ni ame o
Kiku yo kana
Cây chuối trong mùa thu
Gió bão ta nghe mưa nhỏ giọt
Xuống vũng nước đêm đen
Vừa đọc thơ vừa cắt nghĩa thân thế và thơ của Basho cho cây chuối nghe. Cây chuối nghe xong, im lặng một lúc cho thơ thấm vào từng cuống lá, khe khẽ lên tiếng:
Người đàn ông ngồi im
Dưới những tán lá chuối ngả vàng
Mùa thu rơi lặng lẽ (*)
Tôi tiếp tục nhúng khăn vào chậu nước lặng lẽ lau từng chiếc lá. Hình như có tiếng gõ nhè nhẹ trên cánh cửa.
Tiếng gió đến từ xa
Những sợi nắng đi qua khung kính
Mùa thu vừa gõ cửa. (*)
Mùa thu gõ cửa, tiếng gõ thanh và nhẹ nhưng đủ đánh thức những chậu cây trong phòng khách, chúng lao xao chùm lá nhắc nhau mùa Thu đang bước vào nhà.
Bắt đầu là những con nhện rất bé, mang những sợi tơ của nó giăng từ chiếc lá này sang cành lá kia. Những sợi tơ rất mong manh nhưng vô cùng dẻo dai, nếu có chút gió nào lọt qua khe cửa nó chỉ chũng nhẹ xuống một chút rồi lại bật lên ngay.Chúng thật sự giăng mùa Thu vào tôi.
Những con nhện thật nhỏ
Mang sợi tơ vào tận trong nhà
Hồn tôi mùa Thu giăng – (*)
Rồi những con kiến lí nhí nữa bỗng dưng ở đâu chui ra, bò rất im lặng ở chân tường chở theo trên lưng chúng một thứ lương thực mùa Thu rất mơ hồ, nhìn mãi không ra.
Kiến ơi đi đâu đấy
Đang chở gì trên chiếc lưng cong
Tôi chở mùa Thu về (*)
Và trong hồn ta những câu Thơ Hài Cú len lỏi vào lúc nào không biết: buổi sáng hay buổi chiều? Không phải tại sáng hay chiều mà tại “mùa Thu”.
Mùa Thu vào thành phố, vào từng ngôi nhà và vào cả trong tóc tôi.
Hình như đã sang mùa
Giơ tay vuốt tóc sợi dài ngắn
Bàn tay đầy mùa Thu – (*)
– Trần Mộng Tú
(10/23/2022)
(*) Thơ Trần Mộng Tú.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình