Biết Ra Sao Ngày sau

“Que Sera Sera,” ca khúc này luôn gắn bó với tâm tư của cậu bé bảy tuổi. Đi xem xi-nê với mẹ, sau này mới biết là phim The Man Who Knew Too Much, về nhà tôi nhớ mãi cái giai điệu vui tươi và đôi môi nhảy múa, khi nữ diễn viên hát đoạn que sera sera.

“Chuyện gì đến sẽ đến,” một câu nói đầy thơ mộng đối với cậu bé, rồi dần dần lớn lên biến thành câu nói chấp nhận chuyện ngày mai ‘Life is a crazy ride, and nothing is guaranteed. (Đời là chuyến đi điên rồ, không có gì bảo đảm. ‘Eminem’.) Dường như, có một chút bất cần, không quan tâm chuyện gì sẽ xảy đến.

Tưởng chỉ là như vậy, ai ngờ, câu nói bỗng đứng dựng lên, lớn tiếng hỏi: “Chuyện gì đến sẽ đến là sao?”

Đúng, “sẽ đến” thuộc về tương lai, thuộc về bí mật,  nhưng “chuyện gì đến,” một phần đã bị khám phá, tìm thấy, công bố. Chúng ta, con người hiện tại, thế kỷ 21, may mắn có một khoa học khá trung thực và năng nổ, mở ra cho sự hiểu biết còn kém cỏi, nhiều nơi quá khứ còn tối tăm và nhiều nơi chờ ánh sánh rọi tới.

Chuyện gì đã và sẽ xảy đến:

Vũ trụ có thể là hình ảnh ba chiều?

Nghĩa là, toàn bộ thực tế của chúng ta có thể là ảo ảnh.

Nếu đời sống là ảo ảnh, như Trang Tử đã từng nghi ngờ. Sau giấc mơ thức dậy, ông hỏi rằng: Ông là người nằm mơ thấy bướm hay con bướm đang nằm mơ thấy ông? Có thể, nếu thực tế là một giấc mơ lớn và chúng ta là những nhân vật trong giấc mơ? Chà, hay quá. Đã mơ thì không cần lo lắng gì. Thức dậy mọi chuyện là số không. Chết là thức dậy.

Khi nói đến những lý thuyết vật lý tiên tiến nhất, sản phẩm của trí tưởng tượng của chúng ta là gì và sản phẩm của vũ trụ là gì? Các khoa học gia dùng lý thuyết Lỗ Đen (Black Hole) để dẫn chứng. Stephen Hawking, nhà vật lý học hàng đầu, chứng minh những gì rơi vào lỗ đen sẽ biến mất, đó là nơi thời gian và nhân loại chấm dứt. Vũ trụ đang tiến về phía lỗ đen, có lẽ, hàng tỷ năm nữa.

Từ căn bản này, nhà vật lý Leonard Susskind dẫn đầu cuộc nghiên cứu vào vùng đất mới của nguyên lý ảnh ba chiều. Ý nghĩa của lý thuyết ảnh ba chiều rất mù mờ. Một số nhà vật lý đã đi đến tận cùng, tuyên bố rằng thực tế của chúng ta là một ảo ảnh, những gì chúng ta coi là không gian, thời gian và lực hấp dẫn chỉ là biểu hiện của một thực tế sâu sắc hơn tồn tại trong ít chiều hơn - rằng vũ trụ của chúng ta, theo đúng nghĩa đen, là một ảnh ba chiều.

Nhưng lời giải toán học cho các lý thuyết vật lý không nhất thiết quyết định thực tế. Người ta có thể dễ dàng lập luận rằng, nếu nguyên lý ảnh ba chiều tỏ ra hữu ích thì chúng ta chỉ đơn thuần khám phá ra một công cụ toán học mạnh mẽ—và thậm chí quan trọng—để hiểu biết về vũ trụ. Nhưng điều đó không có nghĩa là những gì toán học cho chúng ta biết là có thật.

Trong một bước phát triển mang tính đột phá mới, các nhà nghiên cứu tại Đại học Aston đã đạt được tốc độ truyền dữ liệu trên Internet nhanh hơn đáng kinh ngạc 4,5 triệu lần so với tốc độ trung bình tại nhà. Tốc độ chưa từng có này là tốc độ nhanh nhất từng được ghi nhận, đạt được bằng cách sử dụng các dải bước sóng mới cụ thể chưa từng được sử dụng trước đây trong hệ thống cáp quang. Là một phần của sự hợp tác quốc tế, nhóm đã truyền dữ liệu với tốc độ 301 terabit mỗi giây, hay 301.000.000 megabit mỗi giây. Để dễ hình dung hơn, báo cáo hiệu suất băng thông rộng gia đình tại Vương quốc Anh của Ofcom được công bố vào tháng 9 năm 2023 cho biết tốc độ trung bình chỉ là 69,4 Megabit/s.

Nghiên cứu mới làm sáng tỏ một ý tưởng phức tạp về ý thức: Có sự khác biệt giữa những gì bộ não tiếp nhận và những gì chúng ta ý thức được về việc tiếp nhận. Các nhà khoa học hiện nay cho rằng họ đã xác định được vùng não nơi quản lý nhận thức có ý thức.

Nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Do Thái Jerusalem ở Israel và Đại học California, Berkeley (UC Berkeley) ở Mỹ đã tìm thấy hoạt động não bền vững ở vùng chẩm – thái dương của vỏ não thị giác ở phía sau não.

Những gì khoa học đang khám phá cho chúng ta tầm nhìn từ cận tưởng về ngày mai cho đến tầm nhìn viễn tưởng về tương lai. Tôi thuộc một số câu trong bài Que Sera Sera, không biết ai dịch, nhưng mỗi khi thắc mắc và ưu tư về đời sống, tôi hát lên:

Tự dưng lòng cảm thấy thoải mái. Bức tranh đủ màu cuỡi lên cung đàn chạy mau đến ngày sau, không ai biết. Thôi kệ đi, lo làm gì!

Lúc còn là giống khỉ nhân hình (khỉ dạng người) vừa rụng đuôi, biết đứng dậy trên hai chân, chắc chắc người tiền sử đó cũng đã từng thắc mắc nhìn cuộc sống kỳ lạ khắp nơi. Chắc họ không thể ngờ đã tạo ra chúng ta ngày nay. Que sera sera. Nào ai biết ngày sau.

Đuôi rất hữu ích cho việc giữ thăng bằng, tạo lực đẩy, giao tiếp và phòng thủ chống lại côn trùng cắn. Tuy nhiên, con người và họ hàng linh trưởng gần nhất của chúng ta - loài vượn lớn - đã chia tay với cái đuôi khoảng 25 triệu năm trước, khi nhóm này tách ra khỏi loài khỉ Cựu Thế giới. Sự mất mát này từ lâu đã gắn liền với quá trình chúng ta chuyển sang đi bằng hai chân, nhưng người ta biết rất ít về các yếu tố di truyền gây ra tình trạng linh trưởng không có đuôi.

Nghiên cứu Bo Xia cho biết, có mối liên hệ giữa việc không có đuôi với tư thế thẳng đứng và sự tiến hóa của việc đi bằng hai chân. Nói một cách khác, khi loài linh hưởng, tổ tiên loài người, bắt đầu biết đứng thẳng, đi bằng hai chân, thì cái đuôi trở nên thừa thãi, cấn cái, cần phải rụng đi.

Thí nghiệm trên chuột. Khi DNA mất đi yếu tố Alu, chuột không thể mọc đuôi.

“Tại sao chúng ta có sự sống? Matthew Powner, tác giả cấp cao của nghiên cứu cho biết. Đây “chỉ là những câu hỏi tuyệt vời nhất mà chúng tôi có thể trả lời.” Mặc dù các sinh vật có vẻ nhìn bề ngoài rất khác nhau nhưng chúng được tạo thành từ các khối xây dựng hóa học cơ bản giống nhau, được gọi là chất chuyển hóa chính, liên quan trực tiếp đến sự tăng trưởng và phát triển của tế bào. Ví dụ bao gồm các axit amin giúp xây dựng.

Một số nhà khoa học đề xuất rằng các tế bào sớm nhất phát triển trong môi trường thủy nhiệt có hoạt động núi lửa, giống như các hồ nhiệt ở Yellowstone.

AI và trí tuệ cổ xưa – AI giải mã cuộn giấy bị chôn vùi 2000 năm tuổi.

Trong một khám phá được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, một nhóm các nhà nghiên cứu đã giải mã thành công một cuộn giấy cói cổ bị chôn vùi hơn hai thiên niên kỷ dưới lớp tro núi lửa từ vụ phun trào của núi Vesuvius vào năm 79 sau Công nguyên, tiết lộ những hiểu biết sâu sắc về AI và trí tuệ cổ xưa.

Phương pháp tiếp cận để tìm hiểu là sự kết hợp giữa kỹ thuật lập bản đồ 3D và AI áp dụng cho các phân đoạn được quét kỹ thuật số của giấy cói Herculaneum. Phương pháp cải tiến này đã phát hiện thành công mực và giải mã hình dạng chữ cái trong các cuộn giấy cổ, biến thứ trông giống như một cục carbon đen thành một kho tàng những suy ngẫm triết học. Các tiêu chí do Thử thách Vesuvius đặt ra đã được đáp ứng, với hơn 85% ký tự được giải mã trong 4 đoạn văn, cùng với 11 cột văn bản bổ sung, tổng cộng hơn 2000 ký tự.

Hé lộ tương lai – AI và trí tuệ cổ xưa

Khi Thử thách Vesuvius tiến sâu vào những lãnh thổ chưa được khám phá của kiến thức cổ xưa, câu hỏi còn đọng lại vừa trêu ngươi vừa làm nản lòng: Những kho báu và hiểu biết nào khác nằm im lìm trong những cuộn giấy còn lại và làm thế nào thử thách đang diễn ra có thể vượt qua những rào cản tài chính để mở khóa những câu chuyện chưa được kể về quá khứ xa xưa của chúng ta?

Sự giao thoa giữa AI và khảo cổ học đã mở ra cánh cổng dẫn đến một thế giới đã bị thời gian chôn vùi từ lâu, mời gọi chúng ta khám phá chiều sâu tư tưởng và triết học của con người theo những cách mà trước đây không thể tưởng tượng được. Cuộc hành trình vẫn tiếp tục, được thúc đẩy bởi sự tò mò và sự theo đuổi không ngừng để làm sáng tỏ những bí ẩn của thời cổ đại.

Các nhà khoa học vừa phát hiện ra bộ não con người có thể mạnh mẽ hơn nhiều so với những gì chúng ta từng tưởng tượng. Tất cả đều liên quan đến các tế bào vỏ não bên ngoài, với những phát hiện cho thấy rằng các tế bào thần kinh đơn lẻ của con người có sức mạnh đáng kể.

Nghiên cứu cũng tập trung vào các sợi nhánh, được tìm thấy ở cuối các nhánh trong não và là chìa khóa để các tế bào thần kinh gửi thông điệp hóa học khắp não. Đồng tác giả nghiên cứu và nhà thần kinh học Matthew Larkum của Đại học Humboldt cho biết: “Các đuôi gai là trung tâm để hiểu về bộ não vì chúng là cốt lõi quyết định sức mạnh tính toán của các nơ-ron đơn lẻ”.

Bằng cách mô hình hóa các đặc tính điện độc đáo được khám phá trong nghiên cứu, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng các nơ-ron đơn lẻ có thể giải quyết các loại vấn đề tính toán mà trước đây được cho là đòi hỏi các mạng lưới phức tạp hơn trong não.

Bạn đọc,

Người Việt chúng ta ít quan tâm về khoa học vì nó khô khan không chảy nhiều nước mắt như phim bộ Nam Hàn. Nhưng chính khoa học mới cho chúng ta một tầm thấy, một dự đoán, một số những chuyện tương lai. Nhờ vậy chúng ta không quá hủ lậu. Thắp lên ánh sáng trong trí tuệ cũng là một thứ hạnh phúc trong đời sống. Tuy nhiên, mặt khác, mặt tâm tình, chúng ta chưa kịp đối phó với tương lai, mà chỉ căng thẳng sầu lo từ quá khứ kéo sang hiện tại. Không có ngày nào mà không có chuyện lo. Không có đứa con nào mà không mang đến nỗi buồn, cho dù là đứa ngoan ngoãn nhất. Không tình thương nào mà không tốn tiền. Không có hát cho nhau nghe nào mà không bị chê. Không có sức khỏe tốt nào mà không sắp bệnh. Vân vân. Một vạn thứ lo âu chờ chực trên bước đường ngày mai. Thành thử, chúng ta nên thuộc lòng và hát lên: “Biết ra sao ngày sau. Đời cũng như bức tranh đủ màu. Ngày tháng qua là cung đàn mau….” Rồi cất giọng lên cao, hát lớn: “Nào ai biết ngày sau????”

Ngu Yên