Chiều thứ Bảy 23 tháng 8 sắp tới đây, chúng ta sẽ được xem màn trình diễn Hợp Xướng "Chinh Phụ Ngâm" lần đầu tiên ở Hoa Kỳ. Nhà hát Rose Center Theater chuyên dùng cho các buổi hoà nhạc hay nhạc kịch ở Quận Cam sẽ là nơi vở hợp xướng trang trọng này được diễn ra. Cùng với màn hợp xướng, Đoàn Văn Nghệ Lạc Hồng sẽ giới thiệu Chương Trình Ca Vũ Nhạc Kỷ Niệm 50 năm viễn xứ "Cánh cò xa xứ" tại đây.
Rất phấn khởi với tin tức này, tôi lại có cơ duyên quen biết và tiếp xúc với Nhạc Sĩ Vũ Đình Ân, tôi tìm gặp ông để tìm hiểu thêm về vở hợp xướng "Chinh Phụ Ngâm".
Nhạc Sĩ Vũ Đình Ân
1) Xin Nhạc Sĩ cho biết cơ duyên và cảm xúc mãnh liệt nào thúc đẩy ông phổ nhạc kiệt tác văn học Chinh Phụ Ngâm này. Một tác phẩm nói lên tâm trạng của một chinh phụ, một người phụ nữ trong hoàn cảnh chiến tranh? Phải nói, nước Việt chúng ta có lịch sử chiến tranh hơn trăm năm liên tiếp với các cuộc nội chiến và ngoại bang xâm lược.
- Ngày xưa khi còn đi học, chúng ta thường được học những áng thơ văn tuyệt tác như truyện Kiều của Nguyễn du hay Lục Vân Tiên của Nguyễn đình Chiểu hoặc Chinh phụ Ngâm của Đặng Trần Côn được dịch nôm bởi Bà Đoàn Thị Điểm, mà đây là một trong những tác phẩm được giảng dạy và truyền tụng trong dân gian được nhiều người biết đến qua các áng thơ văn hay lời ru con trong đời sống thường nhật.
Trong một dịp tình cờ, tôi có cơ hội gặp gỡ Tiến Sĩ Trần An Bài ở Hoa Kỳ là một người rất giỏi về văn chương và luật pháp có bút hiệu là Hàn Thư Sinh. Vì mối đồng cảm yêu âm nhạc, nên sự tương hợp giúp chúng tôi cùng chọn tác phẩm Chinh Phụ Ngâm để phổ nhạc. Chúng tôi mất hai năm để hoàn tất. Ngoài ra tôi còn phổ các tác phẩm thơ ca khác như "Truyện Kiều" và "Lục Vân Tiên".
Đây là một tác phẩm văn học có ý nghĩa, nói lên được tâm trạng cũng như cuộc sống của con người trong một đất nước điêu linh vì hàng trăm năm chiến tranh liên miên. Nhất là vai trò của người phụ nữ trong gia đình cũng như trong cuộc chiến, họ chịu rất nhiều thiệt thòi và cơ cực, không người nâng đỡ. Họ phải đối đầu với những lo âu và nỗi sợ hãi chiến tranh cướp đi người chồng, người cha trụ cột của gia đình. Họ phải đóng vai trò chính trong gia đình, thay chồng chăm sóc con cái, cha mẹ và gánh vác mọi lo toan trong cuộc sống, trong khi người chinh phu phải xông pha lo việc giữ nước và dựng nước.
2) Tại sao dạng Xướng Âm được chọn để phổ cho tác phẩm này?
- Vì như mọi người biết, trong âm nhạc, đỉnh cao của âm nhạc chính là thể loại Xướng Âm. Nó không phải là thể nhạc của Việt Nam, mà nó chính là của cả thế giới. Người ta thường dùng nó cho những tác phẩm lớn được trình diễn trong các buổi hội họp hay dạ hội hoặc thế vận hội. Chúng tôi dùng Hợp Xướng vì thể loại này diễn tả được đỉnh cao của tác phẩm Chinh Phụ Ngâm.
3) Bài diễn nôm của bà đoàn Thị điểm dài 476 câu, NS và ông Hàn Thư Sinh phổ bao nhiêu câu và chia thành những phân đoạn dài bao nhiêu trang?
- Bà đoàn Thị Điểm diễn nôm tác phẩm này rất dài và chúng ta không thể để cho khán giả ngồi nghe đủ hết nguyên một bài thơ diễn nôm như vậy được. Chúng tôi chọn ra một số các câu thơ tiêu biểu dễ thuộc, dễ nhớ, để phổ thành 1 tấu khúc dài 30 trang bao gồm các câu quen thuộc như "Trống Trường Thành lung lay bóng nguyệt, khói cam tuyền mờ mịt thức mây". v..v.. Mặc dù thể loại Xướng Âm này ảnh hưởng Tây Phương, nhưng chúng tôi đã dùng thêm các làn điệu của Đông Phương như Bắc bộ, Trung bộ và đồng thời cũng pha vào những làn điệu của Nam bộ, để chúng ta thấy được rằng các bè của nó có giai điệu của Việt Nam ba miền, chứ không phải thuầnTây Phương. Trong lần trình diễn này, chúng tôi đã đưa vào những nhạc khí dân tộc cùng phụ họa. Chúng ta có đàn tranh, đàn bầu, sáo trúc và nhạc cụ được sử dụng bằng tay như lục lạc, nghe như tiếng ngựa chạy, ngựa phi.
4) Ở Việt Nam, khi trình diễn tác phẩm hợp xướng này, tôi thấy có khoảng cả trăm ca viên trình diễn. Phải mất bao lâu và khó khăn nào để tập dợt thành công một tác phẩm với số ca viên lớn lao và các giọng nam, nữ khác biệt này. Ở Hoa Kỳ, trong buổi trình diễn sắp tới, thì sao?
- Tập hợp xướng ở Việt Nam rất là dễ, ở đất Mỹ, rất khó vì ai cũng có công việc riêng của họ. Ngoài gia đình ra, chúng ta còn phải lo đến công việc làm mà chúng ta lại không có nhiều thời gian. Kỳ trình diễn sắp tới này, chúng tôi có khoảng 40 người và chúng tôi tập đã được bốn tháng. Một tác phẩm hợp xướng thường có bốn bè. Hai bè nam cao và hai bè nữ cao. Sau đó đến bè nam trung và nam trầm, nữ trung và nữ trầm v.v…Chúng ta không thể tập một lúc được bốn bè, nên tôi chọn giải pháp rằng có bốn buổi tập mỗi buổi tập thì tôi tập cho một bè thôi. Còn các bè khác, tôi chia ra những buổi khác nhau để tập. Đây là một sự cố gắng và chung sức đầy ý nghĩa của các anh chị em trong cộng đồng, nên chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ mọi người. Tôi hy vọng khi diễn một tác phẩm giá trị của Việt Nam mình trên đất nước này, sẽ lưu lại được trong lòng người Việt lưu vong những niềm hãnh diện về con người và đất nước VN thân yêu của chúng ta.
Xin nói thêm về tác phẩm "Chinh phụ ngâm". Đây là một tác phẩm văn học chữ Nôm của Đặng Trần Côn, được bà Đoàn Thị Điểm diễn nôm. Tác phẩm này mô tả tâm trạng của người chinh phụ trong hoàn cảnh chiến tranh, thể hiện sự oán ghét chiến tranh phi nghĩa và khao khát hạnh phúc lứa đôi.
Để được ngắm tận mắt, nghe tận tai nghệ thuật xướng âm, đỉnh cao nghệ thuật một kiệt tác văn học lớn như "Chinh Phụ Ngâm", mời các bạn đọc đến thưởng lãm ở Rose Center Theater ngày 23 cuối tháng Tám này, chi tiết xin xem bên dưới. Ngoài ra, chúng ta còn có thể thưởng thức Chương Trình Ca Vũ Nhạc Kỷ Niệm 50 năm viễn xứ " Cánh cò xa xứ" của Đoàn Văn Nghệ Lạc Hồng.
**********************
- Nhạc sĩ Vũ Đình Ân sinh tại Nha Trang, Tiến Sĩ Danh Dự Trường Đại Học World Records University.
- Đã sáng tác trên 200 ca khúc(nhạc tình ca), trên 50 ca khúc (Thiếu nhi). Tuy nhiên đáng chú ý nhất vẫn là 2 Hợp Xướng Truyện Kiều và Lục Vân Tiên đã được VIETKINGS trao bằng Kỷ Lục Việt Nam, được xem như những dấu son trong âm nhạc…và Hợp Xướng Chinh Phụ Ngâm (viết chung với tác giả Hàn Thư Sinh).
- Viết hơn 500 bài Thánh ca, trong đó tác phẩm Trường Ca Ơn Cứu Độ (Viết theo sự dẫn ý của Lm Giuse Tiến Lộc) được đánh giá là công phu nhất.
Trong bộ sưu tập âm nhạc Công giáo.
- Bài Trường Ca Năm Thánh phổ từ thơ Lê Đình Bảng)
- Trường Ca Cha Trương Bửu Diệp (viết chung với tác giả Hàn Thư Sinh)
- Trường Ca Thiên Chức Linh Mục được biên soạn lấy ý từ 100 bài giảng của Đức Tổng Giám Mục Têphanô Nguyễn Như Thể (Viết tặng Đức Tổng Giám Mục nhân kỷ niệm 50 Hồng Ân Linh Mục).
* Trường Ca Thánh Đa Minh
* Trường Ca Thánh Martino
* Trường Ca Thánh Cả Giuse
* Giao Hưởng Hợp Xướng Kinh Hoà Bình (Lm Kim Long)
********
Ngày giờ trình diễn: Saturday August 23,2025 At 3:00PM.
Tại : Rose Center Theater
14140 All American Way
Westminster, CA 92683
Đoàn Văn Nghệ Lạc Hồng, Chương trình ca vũ nhạc kỷ niệm 50 năm viễn xứ " Cánh cò xa xứ" .
Xin liên lạc mua vé: Cell(949) 415-7379.
Email: [email protected]
Xin xem thêm flyer của buổi trình diễn đính kèm.
Trịnh Thanh Thủy
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình