Ảnh: Đám đông tụ tập tại New York ăn mừng cái chết của Lãnh Tụ Tối Cao Iran.
Sau nhiều động thái của Hoa Kỳ và Israel mang tính truyền thống, hầu như để dọn đường cho một cuộc tấn công quân sự vào Iran, cho nên, sự kiện không kích của họ thực hiện vào sáng ngày 28 Tháng Hai 2026 đã không bị thế giới xem là quá bất ngờ.
Ngay sau cuộc không kích, liên quân đã sớm loan tin về sự thiệt mạng của lãnh đạo tối cao Iran là Giáo chủ Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao khác.
Sự kiện này không chỉ là một bước ngoặt địa chính trị trong khu vực Trung Đông, mà còn ảnh hưởng trên bình diện quốc tế, với các quốc gia thân hữu với chế độ độc tài Iran như Nga, Trung Cộng. Không chỉ thế, sự kiện còn là vận hội lịch sử cho người dân Iran trước khả năng dân chủ hóa đất nước, thoát khỏi chế độ thần quyền độc tài kéo dài suốt từ năm 1980 cho đến nay.
Vô hình trung, sự kiện này cũng trở thành một "kính chiếu yêu" bóc trần bản chất hai mặt về chính sách đối ngoại của chế độ Cộng Sản Hà Nội. Đằng sau những tuyên ngôn ngoại giao đạo đức giả là một hệ thống truyền thông đang lồng lộn đứng về phe trục ác, sẵn sàng chà đạp lên sự thật để bảo vệ những giá trị chuyên chế lỗi thời.
Truyền thông quốc doanh, cánh tay nối dài của những giáo điều độc tài
Ngay sau khi tin tức về sự kiện không kích vào Iran được xác nhận, chế độ Cộng Sản Hà Nội, thông qua người đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam đã nhanh chóng đưa ra quan điểm chính thức: "Việt Nam quan ngại sâu sắc... kêu gọi các bên kiềm chế tối đa".
Đây là một công thức không mới, một sự trung lập "vô thưởng vô phạt" mà Hà Nội luôn sử dụng để tránh làm mất lòng các đối tác kinh tế lớn như Hoa Kỳ, hoặc đối tác hợp tác quân sự như Israel, đồng thời, vẫn giữ được thể diện với các quốc gia gần gũi ý thức hệ như Iran, Palestine.
Tuy nhiên, sự "trung lập" này chỉ tồn tại trên những văn bản ngoại giao gửi cho cộng đồng quốc tế. Ở trong nước, toàn bộ bộ máy truyền thông lại vận hành theo một kịch bản hoàn toàn ngược lại – một kịch bản nhuốm màu sắc thù địch với các giá trị dân chủ và tiến bộ.
Cần phải khẳng định ngay, tại Việt Nam không có khái niệm truyền thông độc lập, mặc cho hiến pháp có ghi nhận về quyền tự do báo chí. Hiện nay, toàn bộ hệ thống truyền thông, từ Trung ương đến địa phương đều là công cụ chuyên chính của đảng Cộng Sản, cùng các tổ chức, cơ sở ngoại vi của đảng này.
Theo đó, hàng loạt tờ báo hoặc báo điện tử lớn như Nhân Dân, VNExpress, Dân Trí, Vietnamnet hay Soha đồng loạt đăng tải tin giả từ Nga hoặc từ các quốc gia thuộc phe trục. Điều đó không phải là sơ suất nghề nghiệp, mà là một chiến dịch định hướng tư tưởng mang tính hệ thống được chỉ đạo từ những tầng nấc cao nhất của chế độ, ít ra như Bộ Chính trị.
Việc họ nhắm mắt dẫn lại những tin tức hoang đường như “Lãnh đạo tố cao của Iran đã đến địa điểm an toàn”, "Iran bắn chìm tàu sân bay Mỹ", "Tiêu diệt 200 binh sĩ Hoa Kỳ", "Phá hủy hoàn toàn cơ sở chỉ huy Hạm đội 5", hoặc “Nhiều chiến đấu cơ của Hoa Kỳ bị bắn hạ”... đều là một nỗ lực tuyệt vọng nhằm cứu vãn hình ảnh cho phe trục. Hà Nội đang sử dụng ngân sách từ mồ hôi nước mắt của dân để nuôi dưỡng một đội ngũ "bẻ cong ngòi bút", cố tình tạo ra một thực tại ảo để che đậy sự sụp đổ của các thần tượng độc tài mà họ luôn tôn thờ.
Phản ứng của người dân: Sự thức tỉnh và niềm vui trước tự do
Trái ngược hoàn toàn với thái độ "quan ngại" và những tin giả rẻ tiền của báo chí lề phải, các mạng xã hội Việt Nam như Facebook, Threads, YouTube… lại bùng nổ trong một không khí khác hẳn.
Người dân Việt Nam, với nhãn quan chính trị ngày càng sắc bén, đã nhanh chóng nhận diện và mỉa mai những tin giả của báo chí quốc doanh. Những bình luận châm biếm xuất hiện dày đặc dưới các bài viết của VNExpress, Dân Trí, Soha hay Vietnamnet, xem những bản tin về "chiến tích" của Iran là chuyện hài hước.
Chưa hết, bên cạnh đó, việc độc giả nhấn chọn những biểu tượng mặt cười dưới các bài báo chẳng khác gì những lá phiếu phủ nhận tin giả và lựa chọn cổ súy cho tự do, dân chủ.
Rõ ràng, lúc này, người dân không còn dễ bị lừa dối bởi thứ tuyên truyền rẻ tiền hòng bôi nhọ sức mạnh của phe dân chủ, vốn đang sở hữu những giá trị tiến bộ phổ quát nữa.
Đặc biệt, sự hưởng ứng của cộng đồng mạng đối với người dân Iran mới là điều khiến chế độ Hà Nội lo ngại nhất. Thay vì chia buồn với "đối tác" Iran như cách chế độ Hà Nội thực hiện, người dân Việt Nam lại công khai chia vui, chúc mừng nhân dân Iran trước viễn cảnh thoát khỏi bóng tối độc tài. Những lời chúc về một Iran dân chủ, tự do và tiến bộ tràn ngập các trang cá nhân, diễn đàn.
Phản ứng này chứng tỏ một sự đồng cảm sâu sắc, rằng người dân Việt Nam khát khao tự do và họ hiểu rằng sự sụp đổ của một lãnh tụ độc tài ở bất cứ đâu cũng là chiến thắng chung của nhân loại. Từ đó, họ đặt cược niềm hy vọng lớn hơn cho Việt Nam.
Sự lựa chọn đứng về "Phe Ác" và nỗi sợ hãi của chế độ
Hành động của Hà Nội đứng về phía Iran là sự lựa chọn đứng về phía tội ác, độc tài và sự áp bức. Tại sao báo chí Hà Nội lại đau xót và cố vớt vát thể diện cho một chế độ thần quyền độc tài, khét tiếng đàn áp phụ nữ và dân quyền? Câu trả lời rất đơn giản: Họ gần gũi nhau về ý thức hệ độc tài và sự sụp đổ của giáo chủ Khamenei là một lời cảnh báo không thể nhầm lẫn về số phận cuối cùng của mọi chế độ độc tài khác hiện đang cố duy trì sự tồn tại.
Khi đứng về phe trục, Hà Nội không chỉ đi ngược lại xu thế tiến bộ mà còn phản bội lại lợi ích quốc gia và nguyện vọng dân tộc. Họ nâng tầm quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ và đồng minh để xin viện trợ và hưởng các ưu đãi thương mại, nhưng lại dùng truyền thông để đâm sau lưng Hoa Kỳ. Đây là lối hành xử hai mặt, lá mặt, lá trái, thể hiện một tư duy, đúng ra là một dã tâm chính trị, tiểu nhân và vị kỷ, đặt sự tồn vong của đảng Cộng Sản lên trên danh dự, uy tín quốc gia.
Tóm lại, hành vi chỉ đạo truyền thông trong nước đăng tải tin giả, để bày tỏ thái độ ủng hộ, cứu với thể diện phe trục của chế độ Hà Nội trong sự kiện không kích Iran ngày 28 Tháng Hai là một vết nhơ không thể tẩy xóa.
Bên cạnh đó, sự "quay lưng" của người dân Việt Nam về những luận điệu tuyên truyền giả dối, cùng sự hồ hởi của họ ủng hộ dân chủ hóa tại Iran, lại sớm gieo tia hy vọng mới cho khát vọng tự do tại Việt Nam trong một ngày gần nhất.
Bằng bạo lực, chế độ có thể kiểm soát tiếng nói của truyền thông, nhưng không thể kiểm soát được khát vọng tự do trong lòng người dân. Lịch sử đã chứng minh rằng những kẻ chọn đứng về phía bóng tối độc tài chắc chắn sẽ bị ánh sáng của sự thật và xu thế dân chủ hóa đào thải. Điều đó là quy luật, chẳng thể nào cưỡng lại.
Xin gởi lời chúc mừng sớm đến người dân Iran trước vận hội mới của họ.
Đặng Đình Mạnh
Viết từ Hoa Thịnh Đốn, ngày 02 Tháng Ba 2026.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình