Hôm nay,  

Thư Hà Tây

02/01/200800:00:00(Xem: 11159)

Hà Tây, ngày 20 tháng 12 năm 2007

NN và NP thân mến!

Vấn đề mà cả hai bạn thường thắc mắc với tôi đã có câu trả lời rồi đấy. Hai chủ nhật vừa qua, những gì đã xảy ra trước cửa Đại sứ quán Trung Quốc ở Hà Nội và trước cửa Lãnh sự quán Trung Quốc ở Sài Gòn đã đủ sức để nói rằng: Lòng yêu nước chưa bao giờ lụi tắt trong lòng dân tộc chúng ta. Người Việt Nam chúng ta dù ở trong nước, dù ở nước ngoài, dù chính kiến người này người nọ chưa chắc đã hoàn toàn đồng thuận với nhau thì mẫu số chung của tất cả chính là thái độ dứt khoát không ngồi im khi phải chứng kiến những bộ phận lãnh thổ thiêng liêng của tổ tiên dân tộc đang bị Trung Quốc thoán đoạt bằng những cách thức rất tầm thường về mặt liêm xỉ.

Trong những trang thư vội vã này, thật khó lòng mà chuyển tải hết được tới các bạn những gì đã diễn ra trong hai ngày đáng nhớ đó. Có lẽ tốt nhất tôi xin trích đoạn một số trang ghi chép của tôi khi tôi vinh dự đứng cùng với sinh viên và học sinh của chúng ta trong hai ngày đáng nhớ vừa qua.

Ngày 9/12/2007

Mấy ngày trước Mobile của tôi xuất hiện một tin nhắn lạ "8h30' sáng ngày 9/12/2007 sẽ có một cuộc biểu tình trước cửa sứ quán Trung Quốc". Tôi biết ngay, lại vấn đề Hoàng Sa, Trường Sa rồi đây. Phía Trung Quốc mới thành lập đơn vị hành chính Tam Sa quy tụ cả Hoàng Sa và Trường Sa của chúng ta vào đảo Hải Nam làm một. Như thế là toàn bộ lãnh hải của chúng ta chỉ còn là cái ao tù bị họ vây bủa kín bưng. Không cần quan tâm đến việc ai đã nhắn tin cho tôi, tôi sẽ đến với cuộc biểu tình này. Mình đến với mọi người để thể hiện lòng yêu nước thì có gì phải ngần ngại.

Suốt dọc đường đi, trong tôi trộn rộn những suy tư hào sảng lẫn với không ít những ưu phiền. Là một thầy giáo dậy Địa lý suốt 37 năm qua là 37 năm tôi dạy học sinh của tôi: "Phần đất liền của tổ quốc chúng ta có diện tích 330991km2 và phần lãnh hải của chúng ta cùng với hệ thống đảo và quần đảo có diện tích gấp nhiều lần như thế". Thế mà sách giáo khoa Địa lý thí điểm cho ban khoa học XH &NV năm học 2007-2008 xanh rờn dòng chữ diện tích phần đất liền của chúng ta chỉ có 329297 km2! Vậy thì 330991km2 - 329297 km2 = 1694km2 đất đai của ông cha để lại đi đâu mất rồi hỡi trời, hỡi đất, hỡi người Việt Nam!

Thôi cố mà quên đi cái nỗi đau Hoàng Sa thất thủ trong ngày 9/1/1974 mà không mấy ai sống ở miền Bắc được biết đến để mà tự chít lên đầu mình một vành khăn trắng khi hơn 70 con dân đất việt đã ngã xuống trong cuộc đọ sức quả chênh lệch giữa Hải quân Việt Nam cộng hoà với không quân và hải quân Trung Quốc. Mảnh đất Hoàng Sa thiêng liêng của ông cha đã bị chúng chiếm giữ, xây đồn bốt, mở tua du lịch và nghênh ngang nhòm ngó kiểm soát không phận, hải phận chúng ta.

Thôi cố mà quên đi cái công hàm hết sức tai hại năm 1958 mà những ai đã vì quá nông cạn và nhẹ dạ đã tình nguyện trao vào tay kẻ cướp cái lá bài để hôm nay chúng chạy tội mỗi khi chúng xả súng bắn giết ngư dân của mình.

Chả lẽ hơn 50 năm ra đời, cái công hàm đó vẫn đủ sức triệt khẩu hơn 600 tờ báo và tạp chí trong nước, không cho phép họ ho he gì về chuyện này hay sao!

Chả lẽ cái công hàm đơn phương tán dương sự xâm lăng của kẻ cướp đó lại thay thế được tuyên bố đanh thép của chính phủ Trần Văn Hiến trên diễn đàn liên hiệp quốc tại San Fransico 1952 rằng: "Tây Sa và Nam Sa là lãnh thổ thiêng liêng của quốc gia Việt Nam".

Chả lẽ cũng vì cái công hàm tai hại đó mà mỗi lần kẻ láng giềng tham lam giở trò thì người phát ngôn của chúng ta chỉ được phát lại mãi đoạn băng rè:

"Phía Việt Nam đầy đủ chứng cứ để khẳng định chủ quyền của mình trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa". Phản đối theo kiểu: "Phản đối xong! tất cả lại về! ồ ô ố ồ ô!". Trong khi đó rất nhiều diện tích đất đai ở biên giới đã bị mất. Nghe nói muốn đến thăm thác đẹp Bản giốc giờ đây phải có hộ chiếu! Ải Nam quan nơi lưu giữ những kỉ niệm vô giá của cha con Nguyễn Phi Khanh và Nguyễn Trãi đã trở thành một mục Nam quan đầy nhòm ngó, rồi lại trở thành một Hữu Nghị quan đầy lèo lá và giờ đây đã tụt sâu vào đất khách quê người rồi.

Mãi rà soát, rượt lại những gì mà cả đời tôi đã trải nghiệm, tôi đã chan hoà vào đám đông sinh viên học sinh trước cửa sứ quán Trung quốc lúc nào không rõ. Xung quanh tôi là các em, các cháu chỉ trạc tuổi con tôi, học sinh những khoá sau của tôi. Họ đang say sưa gào thét:

- Việt Nam! chủ quyền!

- Trường Sa - Hoàng Sa là của người Việt Nam!

- Đả đảo Tam Sa!

- Tẩy chay hàng hoá Trung quốc!

Có một điều tôi rất lạ là thái độ của công an, của CSCDD. Trong tay họ lăm lăm dùi cui gỗ, dùi cui điện nhưng thái độ của họ lại khá ôn hoà. Có lẽ trong họ cũng có cái gì đó đang rần rần chảy như trong huyết quản của mọi người dân Việt. Có lẽ chỉ vì bộ sắc phục, vì một mệnh lệnh nào đó đã bắt họ phải gò mình trong vai diễn bất đắc dĩ này. Đám đông xung quanh tôi sau một hồi hô khẩu hiệu, tất cả lại rùng rùng chuyển động và cùng hoà ca: "Kết đoàn chúng ta là sức mạnh! Kết đoàn chúng ta là thép gang!" và rồi tiến quân ca, là Dậy mà đi hỡi đồng bào ơi!

Tôi thực sự thấy cay cay nơi khoé mắt khi phải chứng kiến cháu sinh viên đứng cạnh tôi đã khản giọng vì gào thét, khi nhận ra tôi cháu nói lớn: Hãy để thầy Long cầm trịch các bạn ơi! Tôi vội bảo: đừng các cháu. Người Trung quốc hôm nay người ta không sợ gì thế hệ già chúng tôi đâu. Các cháu là tương lai của đất nước. Họ sẽ phải nghĩ lại, tỉnh ngộ trước các cháu chứ họ chẳng lạ gì, chẳng sợ gì những người mà họ đã góp phần đào tạo suốt mấy thập kỉ nay. Cuộc đối thoại giữa tôi và các cháu sinh viên chưa kết thúc thì một chiếc xe cảnh sát đỗ xịch trước mặt chúng tôi.

Người cảnh sát mặc thường phục gọi loa: Học sinh và sinh viên hãy giải tán và trở về nhà trường. Vấn đề này là vấn đề của hai nhà nước. Đám đông lại rùng rùng chuyển động như sóng dậy với những tiếng thét: Mấy chục năm mất Hoàng Sa rồi có giải quyết được gì đâu" Không! Chúng tôi không giải tán. Bất ngờ bên tôi xuất hiện người lính già Vũ Cao Quận, ông hiên ngang bước xuống lòng đường đứng trước mũi xe cảnh sát ông phanh ngực quát lớn: Tôi chiến sĩ Điện Biên phủ 1954 đây! xin hỏi các ông, các ông có còn lòng yêu nước không" Tôi thực sự không cầm được nước mắt khi chứng kiến cảnh một người cha còn trẻ công kênh con trai trên đầu. Cháu bé vẫy cờ đỏ rối rít, người cha nghẹn ngào dặn con mình: Hãy hô to tên tổ quốc mình đi con! Một lúc sau cha con họ như tan hoà trong biển người đang gào thét. Tôi như được sống lại cái hứng khởi ngày nào:

"Gió ơi gió hãy làm gjông làm tố

Cuốn tung bay cờ đỏ máu thắm tươi

Vàng vàng bay rực rỡ sao sao bay

Ta ngã vật giữa dòng người cuộn thác"

Hàng giờ đã trôi qua, thời gian như ngừng đọng lại. Tôi quên cả tuổi tác của mình, tôi như được hồi sinh, như trẻ lại giữa sinh viên và học sinh. Tôi cũng không thể ngờ được người ta đã giải tán cuộc biểu tình một cách nhanh chóng và gọn gàng đến thế. Sau những lời nhắc nhở giải tán rất ôn hoà không có kết quả, chiếc xe cảnh sát tung ra một mệnh lệnh mới: "Các đồng chí cảnh sát giao thông hãy chuẩn bị xử lý số xe máy để sai quy định trên vỉa hè đường Điện Biên phủ!".

Cảnh sát đã ra đòn đánh trúng chỗ yếu nhất của mọi người. Sinh viên và học sinh không thể bỏ mất xe được. Mọi người đã tự giải tán, trước khi giải tán các em còn kịp dặn nhau: chủ nhật tới lại tiếp tục.

Tôi lững thững đi về phía bệnh viện XanhPôn. Ngang qua tượng đài "I lich vĩ đại" Tôi thầm hỏi: Thưa ông! ông vẫn đứng ở đây ư! Người Việt Nam chúng tôi quả là "Thuỷ chung có trước, có sau!" Hôm nay ông nghĩ gì về lớp con cháu chúng tôi!"... Riêng tôi, trong lòng tôi tràn ngập niềm vui thật khó tả khi tận mắt chứng kiến thế hệ 8X, 9X bầy tỏ lòng yêu tổ quốc của mình một cách mạnh mẽ và trong trẻo đến thế. Tại sao chỉ có 8X, 9X" vậy các X khác đâu hết cả rồi! Họ không có mặt ở đây là vì họ đã có một tình yêu nào khác còn lớn hơn cả tình yêu đất nước hay sao" Rẽ vào thăm tiến sĩ Nguyễn Thanh Giang, tôi được anh cho biết cùng với Hà Nội trước cửa lãnh sự quán Trung Quốc ở Sài Gòn vài trăm sinh viên và học sinh đã làm sống lại những ngày hát cho đồng bào tôi nghe! Những đêm không ngủ! Những đêm thắp nến chắp tay nguyện cầu cho bồ câu xuất hiện! Những bài hát: Tự nguyện! Dậy mà đi hỡi đồng bào ơi! Nối vòng tay lớn!... Những ca khúc lừng danh của Trịnh Công Sơn, Tôn Thất Lập... đã làm sống dậy những ngày hào hùng trước 1975, là sự giáng trả đầy ý nghĩa cho người hàng xóm không mấy tử tế phương Bắc.

***

Chủ nhật 16/12/2007

Ngay tối 15/12/2007 tôi đã nhận được tin dữ, gần như toàn bộ những người dân chủ đã có lệnh phải bị cầm chân tại gia đình trong ngày 16/12/2007. Tức là người ta nghi ngờ những người dân chủ là tác giả của kịch bản biểu tình! Riêng cá nhân tôi, tôi có vẻ như được hưởng một đặc ân nào đó thì phải.

Sáng 16/12/2007 tôi rời nhà rất sớm bằng xe đạp. Tôi chủ động chọn phương tiện đó để dễ dàng tiếp cận và dễ cơ động tới các địa điểm nhạy cảm. Suốt từ 7h30' đến 10h00' sáng tôi không biết bao lần lòng ròng qua khu vực vườn hoa trước cửa đại sứ quán Trung Quốc, lăng cụ Hồ, vườn hoa Mai Xuân Thưởng... Trong lòng tôi như có lửa đốt khi thấy toàn bộ vườn hoa đã tràn ngập bóng công an mặc sắc phục, cảnh sát cơ động xùm xụp mũ sắt trên đầu, tay cầm gậy đứng dàn hàng ngang. Lẽ nào cái không khí bắt bớ và sẵn sàng đàn áp thẳng tay này đã đập tan cuộc biểu tình ngày hôm nay. Các em học sinh và sinh viên, các em đang ở đâu rồi!

Tôi đang hết sức buồn phiền và bối rối vì những gì đang nhìn thấy thì bà vợ tôi gọi điện thoại đến: "Anh vừa ra khỏi nhà thì công an ập đến. Họ bảo xin bà giáo thông cảm, có lệnh khẩn của cấp trên yêu cầu chúng tôi can thiệp bằng mọi cách để ông giáo không được đi đâu trong ngày hôm nay. Em bảo: Chồng tôi dù ở nhà hay đi đâu, anh ấy không bao giờ làm việc gì phi nghĩa và phạm pháp. Nghe em nói thế họ vẫn kiên nhẫn: Xin bà giáo thông cảm, việc chính trị chúng tôi không am hiểu. Đây là lệnh trên, đã là lệnh chúng tôi có nhiệm vụ phải thừa hành. Em cười và bảo họ: Các ông đến muộn mất rồi chồng tôi đi Hà Nội từ sớm".

Tôi dặn dò bà vợ tôi vài câu rồi cũng quyết định ra về mà trong lòng dằng dặc những day dứt.

Đường về hôm nay sao mà xa xôi và buồn bã đến thế. Lẽ nào lòng yêu nước hừng hực như triều dâng thác đổ hôm chủ nhật trước đã bị răn đe bằng không khí phũ phàng sặc mùi bạo lực như những gì tôi đã nhìn thấy sáng ngày hôm nay. Lẽ nào mới chỉ có thế thôi, bình xịt vẫn còn đóng khoá, lưu đạn cay vẫn còn nguyên chốt, vòi rồng phun nước chưa phải sử dụng, côn gỗ rất dài chưa phải vung lên! đội hình của học sinh và sinh viên đã tan vỡ. Tôi chạnh lòng và xấu hổ thay cho thế hệ tuổi tôi. Tại sao và điều gì đã níu kéo, đã cầm giữ đôi chân của thế hệ cũng đã từng một mùa, hai mùa kháng chiến! Vì sao chẳng có mấy những gương mặt già nua tuổi tác trong đội ngũ của các cháu học sinh sinh viên ngày nay! Tôi sực nhớ tuyên ngôn bất hủ của cố nhà văn Nguyễn Minh Châu để lại: "Là cái thằng nhà văn Việt nam lúc này mà không dám nói gì về dân chủ là loại vô nhân cách".

Theo tôi chủ nhật trước con cháu của chúng ta đã dậy cho những kẻ bá quyền phương Bắc một bài học, các cháu cũng đã gián tiếp nhắc nhở cha anh của mình rằng: Thái độ vô cảm trước vận mệnh của tổ quốc là thái độ không thể chấp nhận được.

Tại sao" Tại sao các nhà lãnh đạo quốc gia không ý thức được: Để đương đầu thành công với gã Đại Hán tồi tệ này, ông cha chúng ta đã biết huy động toàn bộ sức mạnh của dân tộc để có được những Bình than, những Diên hồng, mới có tiếng thét vang động đất trời Đông A: Sát thát! Mới có ba lần đại thắng quân Nguyên, mới có Bạch Đằng, mới có Chi Lăng, mới có Bình Ngô Đại Cáo, mới có Rạch gầm, xoài mút, mới có Đống Đa và 12 ngày đêm Điện Biên Phủ trên bầu trời Hà Nội...

Ngày 16/12 lẽ ra sẽ là một ngày buồn đối với tôi nếu như buổi tối hôm đó không có nhiều tốp học sinh cũ của tôi đến thăm tôi. Gặp tôi, các em mừng vui và hối hả kể: Khi biết không thể đến được cổng sứ quán Trung quốc, ngay từ sáng sớm chúng em đã lặng lẽ tản về các khu dân cư và biểu tình đã bùng phát hàng ngàn người với cờ tổ quốc, với pa nô khổ lớn in bia chủ quyền, khẩu hiệu khổ lớn bằng tiếng Anh, tiếng Nhật, tiếng Trung quốc... đã có bắt bớ, đã có căng thẳng giữa sinh viên và lực lượng đàn áp. Một em đưa tặng tôi một tập ảnh mà em Download từ trên mạng. Thật thú vị trong tập ảnh đó có cả tấm ảnh tôi với gương mặt nhàu nát đang vung tay đứng bên sinh viên trong buổi sáng 9/12/2007. Đúng là ngày 16/12, công an và CSCDD đã khoá cứng được vườn hoa trước cửa sứ quán Trung quốc nhưng họ không bao giờ khoá được lòng yêu nước của sinh viên học sinh chúng ta.

Tiễn các em ra về, tôi buồn bã nói với các em: " Chủ nhật tới thầy giáo khó mà được tự do để cùng với các em thể hiện lòng yêu đất nước của mình, để cùng các em nói với người láng giềng phương Bắc không mấy tử tế rằng: Đất nước chúng tôi là có chủ! Xin các quý vị hãy nhớ lại những gì đã từng xảy ra trong quá khứ!".

Học sinh ra về, tôi cũng tắt đèn đi ngủ sau một ngày vất vả và buồn phiền. Giấc ngủ chỉ chập chờn không chịu đến. Tôi cứ trằn trọc mãi một suy nghĩ: Sáng nay và có thể nhiều buổi sáng khác nữa, những người dân chủ lộ diện như chúng tôi sẽ bị cách ly khỏi biến cố này. Thế nhưng biểu tình sẽ vẫn tiếp tục nổ ra và có chiều không kiểm soát được. Những gì mà những người dân chủ đã làm cho chính quyền đảng trị và công an trị khó chịu bấy lâu nay thực ra chẳng là gì so với những gì "Tảng băng chìm" bất ngờ phát lộ. Diễn biến này là không lạ, không hề bất ngờ. Điều gì phải đến đã đến và sẽ còn đến. Tiến trình dân chủ hoá sẽ phải đến với người Việt Nam. Dân tộc Việt Nam không hề có tội tình gì, chúng tôi hoàn toàn xứng đáng được hưởng những gì mà các dân tộc văn minh khác đã được hưởng.

***

NN và NP thân mến!

Để khép lại những trang tâm sự này, tôi xin trích đoạn một số câu chữ trong Thư toà soạn được đăng trang trọng trên trang 1 Bán Nguyệt San tổ quốc số 31:

(Tiếng nói từ suy từ và ước vọng của nhân dân Việt Nam).

"Việc thanh niên Hà Nội và Sài Gòn biểu tình chống Trung Quốc sát nhập hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa nói lên lòng yêu nước và ý trí giữ nước của tuổi trẻ Việt nam. Lần đầu tiên một cuộc biểu tình có nội dung chính trị không do Đảng và nhà nước cộng sản Việt Nam tổ chức không hề bị đàn áp. Đó là một sự kiện đáng ghi nhận và mở ra một hy vọng".

Đoạn khác:

"Không một chính quyền nào muốn mất đất và biển cho nước ngoài cho nước ngoài cả. Nói Đảng cộng sản Việt Nam dâng đất và biển cho Trung quốc là quá đáng. Tuy vậy Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn có trách nhiệm lớn, rất lớn."

Đoạn khác:

"Muốn có sức mạnh để đương đầu phải có đoàn kết dân tộc trong quyết tâm giữ nước, điều kiện chỉ có thể có được nếu đất nước là của mọi người thay vì là của riêng một Đảng, nói cách khác nếu có dân chủ. Chính chế độ độc Đảng đã khiến chúng ta bất lực và bị lấn chiếm."

Tôi nghĩ rằng người viết lên những dòng chữ này, tờ báo đã đăng tải lá thư này khi đứng trước hiện tình đất nước họ thực sự cũng có một "Tâm thượng quang khuê tảo".

Tôi nghĩ rằng hai bạn cũng đồng suy nghĩ với tôi. Lại một mùa giáng sinh nữa đang về với quê hương xứ sở. Tôi chúc hai bạn và cũng cầu chúc cho dân tộc Việt nam chúng ta dù đang ở đâu trên mặt đất vẫn còn quá nhiều điều cuồng nộ và phi lý này sớm có được những Noel hạnh phúc.

Thân mến chào tạm biệt hai bạn!

Nguyễn Thượng Long

Nguyên Giáo viên PTTH thuộc tỉnh Hoà Bình - Hà Tây

- Nguyên Thanh tra Giáo dục kiêm nhiệm

- Người đương thời GD & ĐT 20

  Ứng cử ĐBQH 12

Địa chỉ: thôn Văn La - xã Văn Khê - Tp Hà Đông - Tỉnh Hà Tây

Điện thoại nhà riêng: 0343.521.066 - Di động: 0953.298.198

 Nơi gửi:

- Tổng bí thư ĐCSVN Nông Đức Mạnh

- Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết

- Thủ tướng chính phủ Nguyễn Tấn Dũng

- Chủ tịch quốc hội Nguyễn Phú Trọng

- Tổng cục an ninh

- Một số phương tiện thông tin đại chúng

- Cùng các bạn bè

Có những tuần trôi qua lặng lẽ. Có những tuần giống như một chuyến tàu lượn siêu tốc, nó bắt hành khách phải ôm cùng lúc nhiều cảm xúc lẫn lộn, vừa có nỗi đau, có phẫn nộ, có sợ hãi và cả sự hoài nghi. Không cho một khoảnh khắc nào để thở. Đến cả những dây thần kinh thô ráp nhất của linh hồn cũng phải trỗi dậy, để hỏi thế nào là lòng trắc ẩn? Thế nào là lương tâm của loài người?
Trong hơn 2 năm tạm cư tại Hoa Kỳ, nhờ công việc, nên tôi được đi lại khá nhiều. Từ các tiểu bang bờ Đông xuống Florida. Tại bờ Tây, tôi được đi từ tiểu bang Washington xuống dọc đến San Diego, thành phố cực nam của tiểu bang California. Tại phía Nam nước Mỹ, tôi được đi băng ngang qua nhiều tiểu bang dọc theo biên giới Mexico, kể cả một số tiểu bang miền Trung nước Mỹ, trong đó có Arkansas – nơi tôi lái xe đến thăm gia đình Luật sư Võ An Đôn.
Theo kết quả khảo sát của Pew, mức độ tin tưởng vào ông Trump đã sụt giảm tại 16 trong số 24 quốc gia so với năm ngoái, và không có quốc gia nào được khảo sát ghi nhận sự gia tăng thái độ tích cực đối với vị tổng thống này. Chỉ 23% số người được hỏi cho biết họ tin tưởng ông Trump sẽ đưa ra những quyết định đúng đắn trong các vấn đề toàn cầu. Ông Wike cho biết những người được hỏi dành nhiều sự tin tưởng hơn cho Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron (43%), Tổng Thống Ukraine Volodymyr Zelensky (35%), Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (34%) và Tổng Thống Nga Vladimir Putin (31%). Chỉ có Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là nhận được mức độ tin tưởng thấp hơn ông Trump, ở mức 18%.
Các bậc quốc phụ Hoa Kỳ muốn thành lập một nền Cộng hòa chớ không phải một nền Dân chủ. Tuy nhiên, ngày nay, Hoa Kỳ là một quốc gia dân chủ hơn nhiều so với những mà gì các nhà cách mạng Mỹ muốn tưởng tượng trong những giấc mơ điên rồ nhất của họ – hoặc những cơn ác mộng. Đồng thời, có một vài nỗi sợ hãi tệ hại nhất liên hệ đến thuật ngữ "dân chủ" trong thời cách mạng Mỹ dường như đang xảy ra trong hiện tại. Ngay trong bài diễn văn từ biệt năm 1796 của George Washington, tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ, ông đã cảnh báo cho đồng bào về "những tác động tai hại của tinh thần đảng phái", mà nó có thể thúc đẩy cho người dân trong việc "tìm kiếm sự an toàn và yên tĩnh trong quyền lực tuyệt đối của cá nhân"...
Đối với đời người thì 250 năm đã dài gấp hai lần rưỡi tuổi thọ mà một con người có thể đạt đến nhiều nhất, nếu một người có thể sống tới 100 tuổi. Nhưng đối với một quốc gia thì 250 năm không phải là thời gian dài, bởi vì có những nước như Việt Nam có niên đại tồn tại lâu tới bốn, năm ngàn năm. Tuy nhiên, điều tôi muốn nói ở đây không phải là tuổi thọ dài hay ngắn của một quốc gia hay của nước Mỹ mà là trong suốt hai thế kỷ rưỡi đó đất nước này đã làm được gì có giá trị để đời và đã đánh mất thứ gì quý giá trong những điều cốt lõi làm nên một nước Mỹ thịnh trị hùng cứ một phương.
Con chó Taichito đã theo sát Aung San Suu Kyi suốt bao năm. Nhưng nó không được phép đi theo bà vào nhà giam khi quân đội lật đổ chính quyền của bà cách đây năm năm. Tháng trước, con chó tai cụp ấy chết tại nhà bà ở Yangon, thủ đô cũ, thọ 15 tuổi, vẫn như còn chờ bà trở về. Nó là món quà người con trai, Kim Aris, tặng mẹ khi bà ra khỏi nhà giam lần trước, năm 2010. “Tôi nghĩ đó là điều tốt nhất tôi từng tặng bà. Nó rất trung thành với bà,” ông Aris nói trong một cuộc phỏng vấn tại Luân Đôn.
Tôi cũng đã đến Mỹ như là một di dân tị nạn sau khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ vào cuối tháng 4/1975, sống trong trại tị nạn Camp Pendleton cùng với hàng vạn người Việt khác sau khi rời bỏ quê hương trong hoảng loạn và lo sợ. Năm đó chẳng có lễ hội, chẳng có pháo hoa mừng Lễ Độc lập 4/7 trong trại vì mọi người ai cũng đang lo nghĩ khi nào sẽ được đi định cư, băn khoăn về tương lai trên đất mới sẽ làm gì để sống, có được tiếp tục đi học, người Việt có bị kỳ thị không. Lúc đó có tin loan truyền là bang California không muốn cho người Việt định cư nên không biết tương lai sẽ về đâu, gian truân ra sao. Người quen của tôi gặp nhau trong trại, có anh đi Seattle, bang Washington, có anh về Napa, ở miền bắc California hay có chị về Downey ở nam California. Bạn ở chung lều trại người đi bang Colorado, người về San Francisco, mấy anh lính hải quân ra tận hải đảo Hawaii. Nhìn quanh thấy người Việt được định cư khắp nơi trên nước Mỹ.
Có một sự khác biệt rất lớn giữa thế hệ Gen Z và một thế hệ người Mỹ đã quá chán nản với những con đường mòn rập khuôn, nỗi sợ hãi không dám “lệch đảng.” Ở Gen Z, họ có một nguồn năng lượng mà những chiếc ghế lâu năm ở Quốc Hội không thể có. Kết quả của bầu cử sơ bộ 2026 ở tiểu bang Colorado đã cho thấy khá rõ nét điều này. Một thế hệ Gen Z cho rằng "hệ thống đã đổ vỡ và chúng tôi nhận ra sẽ không có ai đến cứu chúng tôi ngoài chính chúng tôi.”Họ, là những người sinh trưởng trong gia đình di dân.
Mấy tuần đầu World Cup trên đất Mỹ là một chuyện lạ: giải đấu diễn ra đã vài tuần mà tên Donald Trump ít được nhắc đến. Người ta coi bóng, bàn luật, uống bia và cãi nhau, khán giả quốc tế thấy nước Mỹ tổ chức một kỳ bóng đá vui vẻ, tử tế. Ông tổng thống thì bận mừng 250 năm nước Mỹ, chưa để mắt vào sân bóng. Nhưng đâu dễ “too good to be true” như thế. Thẻ đỏ của Folarin Balogun xảy ra vài ngày trước, trong trận gặp Bosnia: anh tranh bóng với hậu vệ Tarik Muharemović. Xem nhanh, pha bóng chẳng có gì đặc biệt. Vào phòng VAR, quay chậm cho thấy mũi giày cà xuống sau ống chân, cổ chân xoắn lại. Trọng tài rút thẻ đỏ. Theo luật, thẻ đỏ ở World Cup thì trận sau nghỉ. Không kháng cáo, không ngoại lệ. Lẽ ra chuyện kết thúc ở đó.
Tổng thống Donald Trump đến Ankara với đe dọa hơn là củng cố quan hệ với NATO. Ông văng ra những điều khó nghe, sẽ rút quân Mỹ khỏi châu Âu nếu không chiếm được Greenland, vô cùng bất mãn vì các nước Âu châu không tham gia chiến tranh Iran, và tuyên bố cắt hết mậu dịch với Tây Ban Nha. Nhưng trước khi ra về, ông lại nói đến “tình bằng hữu to lớn” giữa các đồng minh.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.