TỈNH BẾN TRE
Tỉnh Bến Tre, diện tích 2.360 km vuông. Dân số năm 2011 là: 1.358,000 người, mật độ 533 người/ km vuông. Sắc dân: Kinh, Hoa, Miên... Gồm có: Thành phố Bến Tre và 8 huyện: Châu Thành, Chợ Lách, Mỏ Cày Bắc, Mỏ Cày Nam, Giồng Trôm, Bình Đại, Ba Tri và Thạnh Phú. Tỉnh lỵ ở thành phố Bến Tre. Bến Tre là tỉnh ở hạ nguồn sông Cửu Long, hướng đông giáp biển Đông (60 km); bắc giáp Tiền Giang; tây giáp Vĩnh Long; nam giáp Trà Vinh. Nhiệt độ trung bình 27 độ C.
Lịch sử tỉnh Bến Tre: Thời vua Minh Mạng, miền Nam Việt Nam, chia làm 6 tỉnh: Vĩnh Long, Biên Hòa, Gia Định, Định Tường, An Giang và Hà Tiên. Vùng đất Bến Tre ngày nay là phủ Hoàng Trị gồm các huyện: Tân Ninh, Bảo An, Bảo Hậu, lúc ấy thuộc tỉnh Vĩnh Long. Sau khi Pháp chiếm Nam Kỳ, 6 tỉnh đem chia thành 20 tỉnh (về sau thêm tỉnh Vũng Tàu là 21). Một phần đất của Vĩnh Long được tách ra để lập tỉnh Bến Tre. Ngày 22-10-1956, tỉnh Bến Tre đổi tên thành tỉnh Kiến Hòa, năm 1975, tỉnh Bến Tre lấy lại tên cũ.
Văn hoá, di tích: Chùa Hội Tôn ở huyện Châu Thành, xây vào thế kỷ 18. Chùa Tuyên Linh ở huyện Mỏ Cày, xây năm 1861. Chùa Viên Minh ở thành phố Bến Tre cất năm 1951, trước khuôn viên chùa có tượng Quan Thế Âm Bồ tát đồ sộ. Bia mộ danh nhân: Mộ nhà nho Võ Trường Toản, ông đã đào tạo nhiều danh sĩ. Mộ thờ Cụ đồ Nguyễn Đình Chiểu. Mộ Kinh lược sứ Phan Thanh Giản, đều ở huyện Ba Tri.
Tỉnh Bến Tre là một vựa lúa ở miền Nam, kinh tế, canh nông, giao thông đều phát triển, có sông nước mênh mông, bốn sông lớn là: Tiền Giang, Ba Lai, Hàm Luông, Cổ Chiên. Sông Tiền ở Bến Tre, thuộc huyện Châu Thành, có nhiều cồn nổi giữa sông như cù lao, gồm có 4 cồn lớn là: Cồn Phụng còn gọi là cồn Đạo Dừa, rộng 28 ha, hiện còn lưu giữ nguyên vẹn toà tháp của Đạo Dừa, khi xưa ông ngồi giảng kinh pháp. Cồn Qui rộng 65 ha, cồn Ốc (cồn Hưng Phong) rộng 9 ha, cồn Tiên rộng 7 ha. Những cồn này đều có cây ăn trái tươi tốt.
Làng cây ăn trái Cái Mơn, ở huyện Chợ Lách, đầy đủ các loại cây: Sầu riêng, chôm chôm, cam, xoài... nơi đây cũng là nơi sinh quán của học giả Trương Vĩnh Ky.
Vườn chim Vàm Hồ rộng 40 ha, là nơi cư trú khoảng 500.000 chim các loại: Cồng cộc, le le, cò, vạc... Nếu đến vườn chim buổi chiều, cò và hạc giao ca, chúng ta sẽ thấy chúng bay xào xạc, tưng bừng giữa trời nước mênh mông. Tỉnh Bến Tre là xứ sở của dừa (khoảng 40.000 ha trồng dừa). Đặc sản Bến Tre nổi tiếng: Kẹo dừa, bánh tráng Mỹ Lồng, bánh phồng Sơn Đốc. Đất đai Bến Tre trù phú, cây cối tốt tươi.
Bến Tre hoa quả tốt tươi
Đất đai màu mỡ, người người vấn vương
Cảm tác: Non nước Bến Tre
Bến Tre bắc giáp tỉnh Kiên Giang
Cây cỏ mượt mà khắp xóm làng
Kinh tế, canh nông, đều phát đạt
Giao thông, trường ốc khá khang trang
.
Cù lao, sóng nước nhấp nhô quanh
Mơn mởn cỏ cây, tốt lá cành
Cát trắng mịn màng, bằng phẳng trắng
Sông xanh êm ả, lững lờ xanh
.
Bến Tre di tích, lắm danh nhân
Cồn Phụng Đạo Dừa, luận giả chân
Võ Toản dạy nho, mong mỏi đức
Lương Khê tuẫn tiết, ngậm ngùi dân
.
Cái Mơn mát mẻ, tốt tươi cây
Petrus Ký sản sinh, cũng chốn này
Học giả lẫy lừng, tăm tiếng khắp
Việt-Tây nghi ngại, khó khăn đầy?!
.
Rừng chim đông đúc, ở Vàm Hồ
Cò hạc tung tăng, nước nhấp nhô
Cồng cộc rập rình đàn cá nhỏ
Le le giành giựt đám tôm to
.
Bến Tre sông nước ở nhiều nơi
Màu mỡ đất đai, cây tốt tươi
Hoa quả sum sê, lưu luyến mãi
Đồng bào chân chỉ, nhớ nhung hoài
Nguyễn Lộc Yên
Tỉnh Bến Tre, diện tích 2.360 km vuông. Dân số năm 2011 là: 1.358,000 người, mật độ 533 người/ km vuông. Sắc dân: Kinh, Hoa, Miên... Gồm có: Thành phố Bến Tre và 8 huyện: Châu Thành, Chợ Lách, Mỏ Cày Bắc, Mỏ Cày Nam, Giồng Trôm, Bình Đại, Ba Tri và Thạnh Phú. Tỉnh lỵ ở thành phố Bến Tre. Bến Tre là tỉnh ở hạ nguồn sông Cửu Long, hướng đông giáp biển Đông (60 km); bắc giáp Tiền Giang; tây giáp Vĩnh Long; nam giáp Trà Vinh. Nhiệt độ trung bình 27 độ C.
Lịch sử tỉnh Bến Tre: Thời vua Minh Mạng, miền Nam Việt Nam, chia làm 6 tỉnh: Vĩnh Long, Biên Hòa, Gia Định, Định Tường, An Giang và Hà Tiên. Vùng đất Bến Tre ngày nay là phủ Hoàng Trị gồm các huyện: Tân Ninh, Bảo An, Bảo Hậu, lúc ấy thuộc tỉnh Vĩnh Long. Sau khi Pháp chiếm Nam Kỳ, 6 tỉnh đem chia thành 20 tỉnh (về sau thêm tỉnh Vũng Tàu là 21). Một phần đất của Vĩnh Long được tách ra để lập tỉnh Bến Tre. Ngày 22-10-1956, tỉnh Bến Tre đổi tên thành tỉnh Kiến Hòa, năm 1975, tỉnh Bến Tre lấy lại tên cũ.
Văn hoá, di tích: Chùa Hội Tôn ở huyện Châu Thành, xây vào thế kỷ 18. Chùa Tuyên Linh ở huyện Mỏ Cày, xây năm 1861. Chùa Viên Minh ở thành phố Bến Tre cất năm 1951, trước khuôn viên chùa có tượng Quan Thế Âm Bồ tát đồ sộ. Bia mộ danh nhân: Mộ nhà nho Võ Trường Toản, ông đã đào tạo nhiều danh sĩ. Mộ thờ Cụ đồ Nguyễn Đình Chiểu. Mộ Kinh lược sứ Phan Thanh Giản, đều ở huyện Ba Tri.
Tỉnh Bến Tre là một vựa lúa ở miền Nam, kinh tế, canh nông, giao thông đều phát triển, có sông nước mênh mông, bốn sông lớn là: Tiền Giang, Ba Lai, Hàm Luông, Cổ Chiên. Sông Tiền ở Bến Tre, thuộc huyện Châu Thành, có nhiều cồn nổi giữa sông như cù lao, gồm có 4 cồn lớn là: Cồn Phụng còn gọi là cồn Đạo Dừa, rộng 28 ha, hiện còn lưu giữ nguyên vẹn toà tháp của Đạo Dừa, khi xưa ông ngồi giảng kinh pháp. Cồn Qui rộng 65 ha, cồn Ốc (cồn Hưng Phong) rộng 9 ha, cồn Tiên rộng 7 ha. Những cồn này đều có cây ăn trái tươi tốt.
Làng cây ăn trái Cái Mơn, ở huyện Chợ Lách, đầy đủ các loại cây: Sầu riêng, chôm chôm, cam, xoài... nơi đây cũng là nơi sinh quán của học giả Trương Vĩnh Ky.
Vườn chim Vàm Hồ rộng 40 ha, là nơi cư trú khoảng 500.000 chim các loại: Cồng cộc, le le, cò, vạc... Nếu đến vườn chim buổi chiều, cò và hạc giao ca, chúng ta sẽ thấy chúng bay xào xạc, tưng bừng giữa trời nước mênh mông. Tỉnh Bến Tre là xứ sở của dừa (khoảng 40.000 ha trồng dừa). Đặc sản Bến Tre nổi tiếng: Kẹo dừa, bánh tráng Mỹ Lồng, bánh phồng Sơn Đốc. Đất đai Bến Tre trù phú, cây cối tốt tươi.
Bến Tre hoa quả tốt tươi
Đất đai màu mỡ, người người vấn vương
Cảm tác: Non nước Bến Tre
Bến Tre bắc giáp tỉnh Kiên Giang
Cây cỏ mượt mà khắp xóm làng
Kinh tế, canh nông, đều phát đạt
Giao thông, trường ốc khá khang trang
.
Cù lao, sóng nước nhấp nhô quanh
Mơn mởn cỏ cây, tốt lá cành
Cát trắng mịn màng, bằng phẳng trắng
Sông xanh êm ả, lững lờ xanh
.
Bến Tre di tích, lắm danh nhân
Cồn Phụng Đạo Dừa, luận giả chân
Võ Toản dạy nho, mong mỏi đức
Lương Khê tuẫn tiết, ngậm ngùi dân
.
Cái Mơn mát mẻ, tốt tươi cây
Petrus Ký sản sinh, cũng chốn này
Học giả lẫy lừng, tăm tiếng khắp
Việt-Tây nghi ngại, khó khăn đầy?!
.
Rừng chim đông đúc, ở Vàm Hồ
Cò hạc tung tăng, nước nhấp nhô
Cồng cộc rập rình đàn cá nhỏ
Le le giành giựt đám tôm to
.
Bến Tre sông nước ở nhiều nơi
Màu mỡ đất đai, cây tốt tươi
Hoa quả sum sê, lưu luyến mãi
Đồng bào chân chỉ, nhớ nhung hoài
Nguyễn Lộc Yên
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình