Hôm nay,  

Tang Bồng Hồ Thỉ

08/05/201600:00:00(Xem: 8820)
Quy luật cung cầu khi vua Sở mất cái cung

Hôm Thứ Sáu mùng sáu vừa qua, các thị trường cổ phiếu Á Châu đều nhấp nháy màu đỏ, là sụt giá, nhưng sụt không mạnh nên mới chỉ nhấp nháy: người ta đợi thống kê về tình hình lao động Tháng Năm tại Hoa Kỳ, được bộ Lao Động công bố vào ngày Thứ Sáu đầu tiên trong tháng.

Riêng có cổ phiếu Trung Quốc thì xanh lè. Quốc gia này tôn thờ màu đỏ của cách mạng nên làm ngược thiên hạ, khi cổ phiếu lên giá thì yết màu đỏ và khi tuột giá thì dùng màu xanh lục.

Sở dĩ cổ phiếu Trung Quốc mất giá nặng trong có một ngày (Thượng Hải mất 2,8% và Thẩm Quyến 3,8%) là vì người ta e ngại giới đầu tư sẽ tháo chạy khỏi thị trường trái phiếu, nơi mua bán trao đổi giấy nợ. Mấy tuần trước, người viết có giải thích thế nào qua bài “Khi Trái Phiếu Trung Quốc Bị Rách”. Kỳ này, xin cố phân tách xa hơn….

Nói về kinh tế Trung Quốc, người ta có thể phân vân vì giới kinh tế thuộc các quỹ đầu tư đưa ra những nhận định mâu thuẫn.

Chúng ta sẽ cố hiểu qua những thí dụ thông tục sau đây…

Kinh tế xứ này đang hạ cánh với tốc độ tăng trưởng thấp hơn, có thể nhẹ nhàng, có thể nặng nề, có khi tan tành. Đấy là ba mức độ khác nhau của thực tế kinh tế với ảnh hưởng nặng nhẹ ra sao trong xã hội và hệ thống chính trị thì chưa ai dự đoán được.

Tháng trước, lãnh đạo Bắc Kinh khó chịu khi tỷ phú Georges Soros - nhà đầu tư lừng danh đã hốt bạc tỷ nhờ đoán trước nhiều chuyển động tài chánh bất ngờ từ hơn 20 năm trước - cảnh báo rằng kinh tế Trung Quốc có triệu chứng tài chánh bất ổn vì gánh nợ quá lớn, nên thế giới có thể bị khủng hoảng tương tự như vụ 2008 bùng nổ từ Hoa Kỳ. Nhưng dù khó chịu thì vẫn phải chịu khó vì quy luật khó bảo của cung cầu.

Nhiều công trình nghiên cứu và dự báo liền phê phán ngược với luận cứ của ông Soros, rằng thị trường Trung Quốc còn khép kín, nợ nần hay trái phiếu của họ chỉ giao dịch bằng đồng Nguyên trong nội địa nên không gây hậu quả dây chuyền như lần trước tại Hoa Kỳ. Vả lại, một số nhà quan sát khác nhận định, Trung Quốc có mắc nợ nhiều thì cũng vì bơm tiền kích thích sản xuất và dù bơm vào nơi dễ bị úng thủy cho các dự án đầu tư kém hiệu năng thì năm bảy năm sau việc kích thích ấy vẫn có kết quả.

Người viết này gọi các nhận xét ấy là lạc quan tếu. Và trật chìa.

Hai chục năm trước, người ta đã từng ca ngợi phép lạ của các nước rồng cọp kinh tế Đông Á. Đầu năm 1997, hai định chế tài chánh quốc tế như Quỹ Tiền Tệ Quốc tế IMF hay Ngân hàng Thế giới WB cũng chẳng dự đoán nổi vụ khủng hoảng hối đoái tại Thái Lan vào ngày hai Tháng Bảy, với hậu quả lan qua các nước Đông Á, kể cả Nam Hàn, rồi gây khủng hoảng cho kinh tế Liên bang Nga và dội về thị trường Hoa Kỳ làm quỹ đầu tư đối xung (hedge fund) LTCM của Mỹ mất bốn tỷ sáu trong có bốn tháng và chuyển sang từ trần, nôm na là vỡ nợ.

Mười năm trước, người ta cũng chẳng ngờ rằng nạn bể bóng đầu tư gia gia cư và địa ốc Hoa Kỳ vào năm 2006 lại dẫn tới vụ khủng hoảng tín dụng thứ cấp (sub-prime) với những kén nợ ung thối làm các ngân hàng Âu Châu và Hoa Kỳ bị họa lây. Và sau doanh nghiệp đầu tư Bear Sterns vào đầu năm 2008 thì tới đại gia Lehman Brothers sụp đổ ngày 15 Tháng Chín năm đó. Vụ khủng hoảng tại Hoa Kỳ khuếch đại những nhược điểm có sẵn tại Âu Châu nên lây lan rất mạnh khiến thế giới bị Tổng suy trầm 2008-2009.

Ngày nay, trường hợp của Trung Quốc cũng không khác và còn tệ hơn vậy. Xin có một chút chuyên môn ở đây. Một chút thôi!

Kinh tế Trung Quốc đang giảm đà tăng trưởng. Quy ra toàn năm thì từ 6,8% trong Quý 4 của năm ngoái thì chỉ còn 6,7% trong Quý 1 của năm nay. Nhưng nếu có giảm 0,1% thì cũng chẳng nhiều và so với chỉ tiêu của Bắc Kinh là từ 6,5% đến 7% thì cũng chửa đáng lo. Nhận xét ấy vẫn phản ảnh tinh thần lạc quan. Vì sao?

Hôm Thứ Tư 27 vừa qua, Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc thông báo việc truy tố 300 viên chức trong Cục Thống Kê Quốc Gia về tội ăn hối lộ để thổi phồng số liệu thống kê. Vụ án tham nhũng này xảy ra sau khi Cục trưởng Vương Bảo An, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài chánh, bị tống giam ngày 26 Tháng Giêng cũng vì tội danh xào nấu thống kê. Qua biến cố pháp lý ấy, lần đầu tiên trong đời, Bắc Kinh gián tiếp xác nhận sự thật mà ai cũng biết trừ những kẻ mê Tầu: tính chất thiếu khả tín của thống kê Trung Quốc, trong đó có những con số về đà tăng trưởng.

Và nếu áp dụng cách ước tính của thế giới văn minh – hình như là trong chữ “minh” cũng có chữ trong sáng minh bạch – thì tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc chỉ ở khoảng 4,5% mà thôi, có khi thấp hơn nữa, có thể là không tăng trưởng gì! Hãy cứ tạm cho 4,5% là đúng thì còn lâu xứ này mới đạt chỉ tiêu của Kế hoạch Ngũ niên 2016-2020 do Tập Cận Bình đề ra là nhân đôi lợi tức người dân trong 10 năm 2010-2020. Muốn nhân đôi thì mỗi năm phải tăng 7%. Kết luận nhỏ: hạ cánh nặng nề chứ không nhẹ nhàng.

Kết luận ấy phải coi là nhỏ khi ta từ bỏ mấy con số trừu tượng về sản lượng vật chất mà đi vào huyết mạch của cơ thể kinh tế. Cơ thể này được bơm thêm máu tươi là tín dụng. Và được bơm rất mạnh.

Sau một đợt đầu từ cuối năm 2009, lượng tín dụng ngân hàng đã tăng vọt kể từ 2014. Quy ra toàn năm thì tăng 15% vào cuối 2014 rồi tăng 25,4% tính tới Tháng Ba vừa qua. Những người lạc quan, hoặc ăn bả Tầu, có thể am hiểu văn hóa Trung Hoa mà bảo rằng “vua Sở có mất cái cung thì cũng là người nước Sở sẽ dùng”. Nôm na là nếu bơm tiền vào kinh tế thì chẳng bổ bề ngang cũng bổ bề dọc, không tăng chỗ này sẽ tăng chỗ khác.

Khốn nỗi, quy luật kinh tế nó… đểu lắm!

Luồng máu tươi hay tín dụng ngân hàng ấy lại không bơm vào cơ thể mà bơm vào túi bạc. Nếu bơm vào cơ thể cho tài hóa lưu thông thì ta thấy ngay đà gia tăng của khối tiền tệ lưu hành, thường được gọi tắt bằng ký hiệu M2, gồm có tiền mặt, ký thác vãng lai, ký thác tiết kiệm và các quỹ giao dịch trên thị trường mở, v.v…. Đấy là nguồn tài hóa có thể giúp cho đầu tư sản xuất, kể cả đầu tư hoảng tiều như cái cung bị mất của vua Sở.

Như vậy, về cái “cơ thể kinh tế”, thì khối tiền tệ lưu hành có tăng được chút đỉnh sau biện pháp bơm tiền kích thích kinh tế của Bắc Kinh từ năm ngoái, tăng được 13,5% tính đến Tháng Ba vừa qua. Trong khi ấy, ta nhớ tới bình máu tươi, tín dụng ngân hàng, tính đến Tháng Ba vừa qua, xin nhắc lại là nó tăng 25,4%.

Chi tiết chuyên môn ở đây là lượng tín dụng ngân hàng tăng mạnh hơn khối tiền tệ lưu hành M2. Chiều hướng gia tăng khác biệt ấy lại mở rộng từ giữa năm 2014 trở đi, và ngày càng rộng hơn.

Nói cho đơn giản thì máu tươi không bơm vào cơ thể mà bơm vào nơi khác, vào nơi sinh bệnh! Vì sao Bắc Kinh cần bơm tiền kích thích sản xuất mà dòng tiền ấy lại chảy vào nơi khác?

Lại một chút chuyên môn, xin bà con đừng nản: kinh tế sa sút khiến cơ hội đầu tư – những nơi đầu tư sản xuất ra tiền – sút giảm và mức doanh lợi của ngân hàng cũng vậy. Vì thế, các ngân hàng ráo riết cho vay làm tín dụng ngân hàng tăng vọt, nhưng người đi vay, khách nợ, không dùng tiền ấy để tài trợ đầu tư sản xuất mà để mua thêm tài sản tài chánh hoặc để đắp nợ, vay để trả tiền lời chứ chưa nói đến phần vốn của các khoản nợ trước.

Trường hợp này được giới kinh tế gọi là “thời Minsky” do tên của kinh tế gia Hyman Minsky, người đã chú ý đến hệ thống tài chành ngân hàng lệch lạc và cảnh báo về các vụ khủng hoảng tài chánh. Gặp cái thời quái đản này thì ta nên chờ đợi khủng hoảng! Đấy là trường hợp đã thấy tại Thái Lan từ 1992 đến 1994 và Nam Hàn từ 1996 đến 1998. Sau đó là khủng hoảng Đông Á! Hoa Kỳ cũng gặp hiện tượng đó từ 2002 đến 2005, sau đấy là khủng hoảng tín dụng thứ cấp và pháo bông đen.

Cột lại cho dễ nhớ thì kinh tế Trung Quốc đang đi vào điểm lật, với nhiều ngân hàng cò con bị mất nợ sau khi bơm quá nhiều tín dụng, rồi tai họa dây chuyền sẽ làm hệ thống tài chánh rung chuyển.

Nhiều người lạc quan cho rằng Bắc Kinh vẫn còn ba ngàn 200 tỷ ngoại tệ dự trữ. Thật ra cái tháp nước để chữa cháy đó bị rò rỉ vì nạn tẩu tán tư bản, mỗi tháng mất trăm tỷ. Nó lại còn bị khóa trong nhiều cam kết khác, như Con Đường Tơ Lụa hay Ngân hàng Đầu tư Hạ tầng Cơ sở Á châu để thực hiện giấc mơ tang bồng hồ thỉ của Tập Cận Bình. Và so với đà gia tăng của lượng tín dụng ngân hàng cùng khối tiền tệ lưu hành thì khối dự trữ này bị giảm mất phân nửa!

Nếu khủng hoảng bùng nổ, chưa chắc lãnh đạo Bắc Kinh đã có đủ dự trữ đề đối phó. Hoa Kỳ đã từng bị như vậy và dù có những biện pháp bất thường để cấp cứu, với đồng Mỹ kim vẫn là dự trữ ngoại tệ phổ biến nhất của thế giới, tám năm sau tình hình vẫn chưa khả quan. Trung Quốc chưa đi tới chốn đó, với đồng Nguyên có khi bị xé vụn….

Thành thử, và đây là cách ngôn kinh tế với màu sắc Trung Hoa, “khi vua Sở mất cái cung, thì có khi người nước Sở lại lấy cung mà bắn lủng ngai vua Sở”! Cũng là chuyện tang bồng hồ thỉ của kinh tế học vậy!

Hệ thống luật quốc tế đang đối diện với những thách thức chưa từng có trong lịch sử cận đại. Luật quốc tế vốn đặt ra các nguyên tắc cấm sử dụng vũ lực giữa các quốc gia, cấm tiến hành chiến tranh xâm lược và thiết lập hệ thống an ninh tập thể như một phần nối tiếp của các biện pháp chính trị.
Nếu ai chưa hiểu Tổng thống Donald Trump với những hành động và lời nói “khác lạ” thường xuyên vượt qua lòng tự trọng và khả năng tri thức dành cho cương vị một nguyên thủ quốc gia, nhất là một quốc gia lãnh tụ trong thế giới tự do dân chủ, thì câu hỏi là: thực sự ông muốn gì? Ông muốn trở thành đệ nhất nhân trong cả ba khát vọng: ông không chỉ muốn trở thành người giàu nhất, mà còn muốn là vị tổng thống quyền uy bậc nhất, người dám làm những điều mà các tổng thống tiền nhiệm né tránh, và là cái tên được lịch sử ghi ở hàng đầu. Ái tình và của cải chỉ là hai trong ba mục tiêu; mục tiêu còn lại là quyền lực tạo danh vọng, và cả ba đều phải đứng đầu.
Trong thế giới báo chí truyền hình, 60 Minutes là một trong số ít chương trình mang nặng lịch sử. Suốt hàng thập niên, 60 Minutes là tiêu chuẩn vàng của báo chí điều tra, nơi kim phút của trách nhiệm luôn tích… tích… không ngừng để hướng về sự thật. Suốt 58 năm qua, tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ tròn là biểu tượng dễ nhận ra nhất của một nền báo chí Hoa Kỳ. Chiếc đồng hồ bấm giờ mở đầu mỗi tập 60 Minutes – tích, tắc, tích – chưa bao giờ chỉ là hình ảnh minh họa. Theo thời gian, nó là một lời giao ước. Nó nói với khán giả rằng trong một giờ đồng hồ của tối Chủ Nhật, người Mỹ được biết sự thật. Quyền lực phải trả lời câu hỏi và chiếc đồng hồ do những người làm báo giữ nhịp sẽ không vì quyền lợi của bất kỳ ai mà dừng lại.
Cuối tuần qua, trong khi tôi đang nghe ca sĩ Thương Linh hát ở Coffee Factory, một độc giả đến hỏi: “Này, chị viết để làm gì? Bây giờ còn ai đọc những bài bình luận nhức đầu nữa không?” Tôi đã suy nghĩ về câu hỏi ấy. Không phải để thôi viết. Cũng không phải để tránh né suy luận. Nhưng đôi khi, trước một số sự kiện, chỉ cần ghi lại sự việc. Ngày nào. Ở đâu. Chuyện gì. Ai nói. Nói nguyên văn thế nào. Có lẽ anh ta có lý, có những lúc người viết nên “bớt viết”.Trong nhiều năm qua, tổng thống Donald Trump nhiều lần dùng lời lẽ miệt thị các nữ phóng viên ngay trước ống kính. Nhiệm kỳ đầu đã vậy. Sang nhiệm kỳ hai, những cảnh ấy không chỉ trở lại mà còn thô hơn, lỗ mãng hơn, và gần như thành thói quen không thể thiếu trong các buổi họp báo, phỏng vấn, hay bất cứ khi nào có máy quay phim và có phụ nữ cầm micro hay cầm bút làm việc.
Có một cách đọc về nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump càng lúc càng khó bác bỏ: ông biến chính chức vụ tổng thống thành phương tiện làm giàu lớn nhất đời mình, mà không phải âm mưu vụng về với tài liệu mật, chỉ bằng chính lời nói của tổng thống. Một câu dọa chiến tranh, một lời hăm dọa thuế quan, một tuyên bố ngừng bắn hay một dòng đăng mạng xã hội đều có thể làm thị trường Hoa Kỳ và thế giới chao đảo gần như tức thì. Với nhóm nhỏ biết trước thời điểm và nội dung lời nói, những con sóng ấy lại có thể tiên đoán, mà tiên đoán được thì kiếm lời hợp pháp, miễn không để lại dấu vết nối thẳng về ông. Đây không phải lời buộc tội đã được chứng minh trước tòa: chưa có bản án, cũng chưa có bằng chứng công khai về một đường dây giao dịch phối hợp. Nhưng một luận đề chỉ cần một cấu trúc động cơ rõ ràng, một chuỗi sự kiện trùng khớp, và một môi trường pháp lý cho phép hành vi ấy diễn ra mà gần như không sợ bị trừng phạt. Cả ba đều đang hiện diện.
Ngày 2/4/2026, “trái cam” Pam Bondi thật sự “rơi khỏi cành công lý.” Donald Trump sa thải nữ bộ trưởng tư pháp, trao chìa khóa Bộ Tư Pháp (DOJ) – một trong những định chế quyền lực nhất đất nước này – cho người luật sư riêng của mình. Người đàn ông từng ngồi bên cạnh Trump trong phòng xử án, chứng kiến thân chủ bị kết tội 34 tội danh hình sự mà vẫn bước ra khỏi tòa với đầu ngẩng cao, giờ đây là quan chức hành pháp cao nhất của Hoa Kỳ. Đó là Todd Blanche. Và kể từ ngày nhậm chức đến nay, ông ta đã không ngừng chứng minh rằng những người hoài nghi về ông đã nhìn đúng.
Cuộc bầu cử quốc hội Nga dự kiến diễn ra vào tháng 9/2026. Nhìn chung, các chuyên gia về nội chính Nga không kỳ vọng sẽ có thay đổi mang tính đột phá trong cơ cấu quyền lực quốc gia. Tổng thống Vladimir Putin vẫn đang nắm giữ vị trí trung tâm quyền lực tại Điện Kremlin. Thực tế cho thấy Vladimir Putin, nay đã 73 tuổi và đã cầm quyền 26 năm, đang đối mặt với sự suy giảm nhất định trong mức độ ủng hộ của công chúng. Bản thân ông từ lâu cũng hiểu rằng vấn đề người kế nhiệm là điều không thể tránh khỏi và cần được chuẩn bị.
Chuyến thăm viếng Bắc Kinh của Tổng Thống Donald Trump đã kết thúc cách đây hai tuần. Mọi sự tương đối đã lắng đọng. Đây là lúc thuận tiện để tổng kết chuyến đi lịch sử này.
Trong tiếng Việt có một dấu nhỏ xíu gọi là dấu mũ. Nó nằm trên đầu một số chữ cái, trông giống như một mái nhà tí hon. Khi chữ "o" đội dấu mũ, nó trở thành "ô". Khi chữ "công" có dấu mũ, nó là công lý. Khi mất dấu mũ, nó thành "cong", bị vẹo, bị bẻ, bị uốn cho lệch đi. Vừa qua, tại Hoa Kỳ, có một sự việc xảy ra khiến tôi nghĩ rất nhiều về dấu mũ này. Cụ thể là về việc mất nó. Câu chuyện như sau. Năm 2024, ông Donald Trump, hết nhiệm kỳ một, lúc đó chưa làm Tổng thống nhiệm kỳ hai, đệ đơn kiện Sở Thuế vụ Hoa Kỳ, đòi 10 tỷ đô la tiền bồi thường. Lý do là vì một nhân viên IRS tên Charles Littlejohn đã làm rò rỉ 15 năm tờ khai thuế của ông cho báo The New York Times và ProPublica. Nhờ vụ rò rỉ đó mà cả nước Mỹ biết rằng trong các năm 2016 và 2017, ông Trump đóng thuế liên bang vỏn vẹn 750 đô la mỗi năm. Bảy trăm năm mươi đô la. Một người làm việc tại quán McDonald's có thể đóng nhiều hơn thế.
Người Mỹ có một huyền thoại rất ưa kể về chính mình, rằng mảnh đất này từ buổi đầu lập quốc là “xứ sở của di dân”. Huyền thoại ấy khởi đi từ những con tàu cập bến New York cuối thế kỷ 19 - với những gia đình nghèo khổ bỏ Âu châu sang tìm một khởi đầu mới; với những toán thợ người Hoa sang đãi vàng, đào núi, đặt đường rầy xe lửa xuyên lục địa; với các các đợt người tị nạn châu Âu sau hai cuộc Thế chiến; với thuyền nhân Đông Dương sau 1975; rồi đến những đoàn người Trung Mỹ lầm lũi băng sa mạc mang theo con nhỏ. Ở mỗi khúc quanh, di dân vừa là nạn nhân của chiến tranh, độc tài, nghèo đói, vừa là lực lượng xây nên những con đường, nhà máy, khu phố, trường đại học của Hợp Chủng Quốc.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.