Một Kristi Noem ra đi, hay một Pam Bondi bị thất sủng, chỉ là hạt cát bay khỏi sa mạc. Mà sa mạc thì không thể xanh tươi, trù phú, chỉ vì vài hạt cát bay đi. (Minh họa: Việt Báo)
Hàng loạt kênh truyền thông và các hãng thông tấn đưa lên đầu trang báo cú ngã ngựa giữa dòng của Bộ Trưởng Tư Pháp Pam Bondi. Đối với một chính quyền, sa thải người đứng đầu Bộ Tư Pháp (DOJ) đương nhiệm là quyết định không nhỏ. Những lý do để các lãnh đạo quốc gia phải thay nội các thường là khi người đó phạm trọng tội không thể dung thứ, qua đời, hoặc chính họ từ nhiệm.
Với trường hợp của Pam Bondi, tất cả đều không phải. Một người “nổi tiếng” vì lòng tận tụy và trung thành, sẵn sàng tạo nên một di sản hỗn loạn về nhân sự trong DOJ để làm hài lòng Trump, nay bị “đá xuống gầm xe buýt” chỉ vì…không đủ làm tổng thống hài lòng trong chiến dịch trả thù đối thủ chính trị.
Nó hoàn toàn xứng đáng để gọi là “Breaking News.”
Thế nhưng, sự kiện như một cơn mưa rào, đổ ào xuống mặt đường đang bám đầy những tàn tích của bài diễn văn thảm hại đêm qua. Cơn mưa “nhân tạo” này cố hết sức để làm trôi đi những di chấn đó, làm dư luận quên đi cuộc chiến mà tổng thống Mỹ đang mắc kẹt không biết đường nào để thoát.
Sáng Thứ Năm, Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng Bộ trưởng Tư Pháp Pam Bondi, người mà mới trong tuần này Trump còn ca ngợi là một "người yêu nước vĩ đại của nước Mỹ" và một "người bạn trung thành", sẽ "chuyển sang đảm nhận một công việc mới vô cùng cần thiết và quan trọng trong lĩnh vực tư nhân."
Một nguồn tin cấp cao giấu tên trong chính quyền đã trao đổi với tờ Daily Mail vào Thứ Năm, nói rằng Bondi đã khẩn khoản xin Trump xem xét lại quyết định, van nài được tiếp tục đảm nhiệm vai trò này thêm một thời gian nữa. “Bà ấy đã cố gắng thay đổi ý định của ông ấy,” nguồn tin của tờ Daily Mail cho biết.
Tuy nhiên, Trump vẫn kiên quyết yêu cầu bà phải rời đi.
Và thế là Pam Bondi, người đã dành trọn 14 tháng để gỡ bỏ từng viên gạch vốn dĩ độc lập suốt mấy trăm năm của Bộ Tư Pháp, ra đi. Bondi không ra đi với hình ảnh của người “tử vì đạo” hoặc chí ít là cho niềm tin của bà ta về một con người mà bà ta đã cố hết sức bảo vệ. Bondi ra đi vì bị cho là “chưa đủ.”
Bà ta chưa "hiện thực hóa tầm nhìn của Trump" theo đúng cách mà ông mong muốn, theo những nguồn tin từ báo chí. Bondi bị hất văng không phải vì lạm dụng quyền lực trong chức vụ. Bà bộ trưởng mất việc vì Trump cảm thấy bà đã không lạm dụng quyền lực đó đủ mức cần thiết, để phục vụ Trump. Bà đã không thách thức Hiến Pháp “đủ” theo cách Trump muốn.
Bao nhiêu người trong nhiệm kỳ một và hai của Trump đã ra đi vì lẽ đó? Từ Jeff Sessions, đến William Barr, và bây giờ là Pam Bondi. Tất cả ba người này, đều là những luật sư, công tố viên dày dặn kinh nghiệm.
Trump không cần một bộ trưởng Tư Pháp phục vụ Hiến Pháp. Trump cần một người phục vụ ông ta, ngay cả khi sự phục vụ đó đòi hỏi phải bước ra ngoài các rào chắn pháp lý.
Pam Bondi, dù trung thành đến đâu, hình như bà ấy vẫn còn mang theo chút tàn dư của các chuẩn mực luật pháp. Có vẻ như Bondi từng đã do dự, hoặc hành động quá chậm, hoặc đã để luật pháp bẻ đi lưỡi dao ái kỷ của tổng thống.
Nói như thế, không có nghĩa là Bondi vô tội. Di sản của bà ấy để lại cho lịch sử nhánh Tư Pháp Hoa Kỳ, không có gì to lớn chính là hồ sơ Epstein. Bondi là một trong những người nhìn thấu hồ sơ Epstein nhất, trừ khi bà ấy…không thèm đọc qua.
Hình ảnh Bondi “cãi tay đôi” với các thành viên của Ủy ban Điều tra Hạ Viện trong buổi điều trần để bảo vệ Donald Trump sẽ lưu truyền muôn thưở. Tấm hình bà ta quay lưng, nhất định không nhìn các nạn nhân sống sót của Epstein sẽ là không bao giờ ố vàng.
Khi Trump sa thải Pam Bondi, nhiều người cảm thấy “xứng đáng.” Họ hoàn toàn có quyền vui mừng khi một người cầm cán cân công lý nhưng không lấy vải che đôi mắt bị ra đi. Nhưng câu hỏi kế tiếp, người thay thế Pam Bondi sẽ thay đổi điều gì?
Đây là điều chúng ta đang nhìn thấy về thời điểm hiện tại. Vấn đề không nằm ở việc Donald Trump thay nội các. Vấn đề nằm ở chính cái thước đo mà Trump dùng để chọn người vào những vị trí mũi nhọn của quốc gia.
Donald Trump chưa bao giờ tìm kiếm năng lực chuyên môn, hay thậm chí là sự nhiệt huyết về mặt tư tưởng. Thứ Trump tìm kiếm là một điều cụ thể hơn và nguy hiểm hơn nhiều, đó là sự sẵn lòng phá vỡ các quy tắc vì lợi ích của mình, bẻ cong các thể chế vượt quá giới hạn pháp lý, truy tố kẻ thù và bao che cho đồng minh bất chấp mọi yêu cầu của luật pháp.
Bondi đã nỗ lực. Chỉ là bà đã không thể mang lại được những kết quả như mong đợi.
Todd Blanche, cựu luật sư riêng của Trump trong nhiều vụ án hình sự, hiện đảm nhận cương vị Quyền Bộ Trưởng. Ông ta bước vào vị trí này khi trên người đã mặc sẵn chiếc áo của lòng trung thành. Áo của Blanche và áo của Bondi, chưa hẳn áo nào “đắt tiền” hơn áo nào.
Nhưng chắc chắn, Blanche sẽ cố gắng tránh đi vào vết xe đổ. Ông ta hiểu rõ công việc này thực sự đòi hỏi những gì ở mình. Bởi lẽ chính người nắm quyền quyết định đối với vị trí này vừa mới công bố quốc gia lý do khiến người tiền nhiệm của ông bị bãi nhiệm.
Những gì đang diễn ra không thể rõ ràng hơn. Hiện tại, Bộ Tư Pháp không còn thuộc về người dân nữa. Nó thuộc về một phiên bản tổng thống luôn muốn biến các cuộc điều tra thành vũ khí.
Người dân. Đó mới là đối tượng mà Bộ Tư Pháp phục vụ. Dân biểu Jamie Raskin, thành viên cấp cao của Ủy ban Tư pháp Hạ viện, đã phát biểu một cách thẳng thắn trong hôm nay: "Bộ Tư Pháp không thuộc về bất kỳ vị tổng thống nào. Nó thuộc về người dân."
Hiến Pháp đã trao cho bộ trưởng Tư Pháp một vai trò cụ thể. Đó là người đứng đầu cơ quan thực thi pháp luật của quốc gia, người quản lý một bộ mà sứ mệnh được tuyên bố rõ ràng là thực thi pháp luật "vì lợi ích của công chúng." Không phải vì lợi ích của bất kỳ cá nhân nào. Cũng không phải vì lợi ích của bất cứ ai đang ngồi trong Phòng Bầu Dục.
Pam Bondi, cũng như Kristi Noem, chỉ là giải pháp cho bài toán cá nhân. Do đó, những người thay thế họ, không thể vì mục đích cho lợi ích chung của quốc gia. Hãy nhìn Markwayne Mullin, người Trump chọn để thay thế Kristi Noem. Hãy nhìn Todd Blanche, người tạm ngồi ghế của Bondi. Hãy nhìn bộ trưởng Bộ Quốc Phòng, người vừa yêu cầu vị tướng Lục Quân bốn sao phải nghỉ hưu ngay lập tức. Hãy nhìn bộ trưởng Bộ Y Tế, người xóa bỏ tất cả kết quả y học đã chứng thực hàng thập niên qua.
Một Kristi Noem ra đi, hay một Pam Bondi bị thất sủng, chỉ là hạt cát bay khỏi sa mạc.
Mà sa mạc thì không thể xanh tươi, trù phú, chỉ vì vài hạt cát bay đi.
Kalynh Ngô
Kalynh Ngô
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình