Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1893)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



Tổng Giám Mục James Golka thanh minh: lời mời cầu nguyện từ tháng 6, nhưng Trump câu tới gần bầu cử, thực ra cầu nguyện không có nghĩa ủng hộ Trump - Hội đồng Giám mục Công giáo Hoa Kỳ: không dính gì tới chuyện cầu nguyện cho Trump - TGM James Golka thanh minh thêm: lẽ ra cầu nguyện cho lãnh tụ cả 2 đảng Cộng Hòa, Dân Chủ thì hay hơn
Putin nói với Tập Cận Bình hồi tháng 9/2025: nội tạng có thể được cấy ghép liên tục, đến mức con người sẽ trẻ hơn, có thể gọi là bất tử - Tập Cận Bình: từ cuối thế kỷ này, con người trong tương lai có thể sống tới 150 tuổi
Từ đây cho đến ngày 3 tháng 11, cử tri cần phải tiếp tục nỗ lực hết mình. Mọi cử tri đều đi bầu, mọi lá phiếu phải được kiểm đếm, vận động người thân dùng lá phiếu như là sức mạnh của nền dân chủ. Chỉ với nỗ lực như vậy, Dân Biểu Derek Tran mới tái đắc cử vào vị trí đại diện địa hạt 45-CA, và Dân Chủ kiểm soát được Hạ Viện.
Vào ngày 23 tháng 10, tại Tòa án Quận Hoa Kỳ ở Eugene, tiểu bang Oregon, Linh Lưu và chồng là Kevin Lê đã bị kết án ba năm quản chế và mỗi người phải nộp phạt 10.000 USD. Họ bị kết tội tham gia vào một đường dây buôn bán động vật hoang dã, bao gồm việc vận chuyển túi mật gấu đen Mỹ và xương beo (cougar) sang Việt Nam.
Trong một cuộc họp báo hôm thứ Sáu, Cảnh sát trưởng Kevin Bridger tiết lộ rằng một nghi phạm đã sử dụng súng trường bán tự động nã hơn 800 phát đạn, khiến một cảnh sát quận Van Zandt (Texas) thiệt mạng và một sĩ quan cảnh sát thành phố Canton bị thương. Nghi phạm, được xác định là Mi Van Nguyen, 42 tuổi, được tìm thấy đã chết bên trong ngôi nhà của hắn tại thị trấn Canton.
Phật pháp tuyệt vời, không có lời nào ca tụng cho đủ. Chúng ta đã đọc Kinh và đã vô cùng ngạc nhiên khi thấy Đức Phật dạy pháp cho người mù chữ, cho người học rất ít, cho người đã từng học rất nhiều, cho người đã từng học thuộc sách thế gian và từ các tôn giáo khác; ngắn gọn, rằng Phật pháp thích ứng cho toàn bộ nam nữ già trẻ lớn bé... Thế rồi nhiều người nghe pháp đã chứng đắc được các quả thánh. Bây giờ, chúng ta gặp câu hỏi, rằng có pháp nào dạy cho người bệnh cùi hay không.
• Trump Ra Lệnh Bộ Tư Pháp Ngăn Công Nhận Kết Quả Bầu Cử Alaska Nếu Cộng Hòa Thua • Bộ Tư Pháp Trump Đòi California Gác Riêng Phiếu Bầu Của Người Bị Nghi Không Có Quốc Tịch, Dọa Truy Tố Viên Chức Bầu Cử • Tình Báo Mỹ Cảnh Báo Iran Chuẩn Bị Tấn Công Người Mỹ, Washington Ra Lệnh Rút Nhân Viên Ngoại Giao Khỏi Saudi Arabia • Hai Cựu Viên Chức FBI Bị Truy Tố Vì Bị Cáo Buộc Khai Gian Trước Quốc Hội Về Máy Điện Toán Của Hunter Biden • Putin Viện Dẫn Di Truyền, Tuyên Bố Lãnh Thổ Ukraine Vốn Thuộc Về Nga • Lưỡng Đảng Thượng Viện Dọa Chặn Nhân Sự Trump Đề Cử Nếu Không Khôi Phục Liên Lạc Vệ Tinh Cho Ukraine • Tổng Giáo Phận New York Sắp Bồi Thường Hơn $800 Triệu Cho 1,300 Nạn Nhân Bị Lạm Dụng Tình Dục • Trump Lại Đề Cập Khả Năng Can Thiệp Quân Sự Vào Cuba Sau Chiến Tranh Iran
Viện Nhân quyền Phụ nữ Hàn Quốc (Women's Human Rights Institute of Korea) cho biết, số lượng cuộc gọi hàng năm kể từ năm 2022 luôn duy trì ở mức khoảng 290.000 cuộc. Con số này khá ổn định, với 289.848 cuộc vào năm 2022 và 294.328 cuộc vào năm 2023.
Trong các học viên ngôn ngữ lưu trú (thị thực D-4-1, D-4-7) bất hợp pháp, sinh viên Việt Nam chiếm 19.413 người (= 89,4%) Bản tin của báo Chosun Daily. Chosun: Số lượng du học sinh nước ngoài ở lại Hàn Quốc quá hạn thị thực đạt mức cao kỷ lục. Một số trường đại học ghi nhận tỷ lệ lưu trú bất hợp pháp trên 40%; nghị sĩ đảng Quyền lực Quốc dân (People Power Party) kêu gọi cải cách hệ thống.
Hòa vào dòng sống của thời đại công nghiệp hóa. Thời gian chỉ là “bóng câu qua cửa sổ”. Thế nhưng, giữa nhịp sống hối hả - lo toan cơm – áo – gạo - tiền tất bật - vội vã, khiến cho mọi người phải chao đảo, không còn biết định hướng là gì? Và chưa biết mình sẽ đi về đâu… Nhưng đôi khi chúng ta cũng cần có một khoảng lặng yên, để trở về với chính mình. Một làn hương trầm thoảng qua, hay tiếng chuông chùa ngân nga phiêu bồng giữa không gian tĩnh lặng, hay chỉ là một khoảnh khắc bình yên nào đó…!
• Trump Bênh Vực Quảng Cáo Tranh Cử Dùng Mẹ Ruột Để Bôi Nhọ Nạn Nhân Bị Hiếp Dâm Từ Năm 12 Tuổi • Bộ Trưởng Tư Pháp Không Loại Trừ Khả Năng Ngăn Chặn Việc Chứng Nhận Kết Quả Bầu Cử Giữa Nhiệm Kỳ • Trump Ký Sắc Lệnh Giảm Chi Phí Mua Nhà Và Tiền Vay Địa Ốc • Trump Đòi Loại Thẩm Phán Reyes Khỏi Vụ Kiện Sân Golf, Nhưng Hồ Sơ Cho Thấy Bà Không Luôn Chống Ông • Trump Đòi Dân Biểu Ilhan Omar Từ Chức Ngay Lập Tức, Cáo Buộc Bà Dùng Tên Giả • Sau Hơn Năm Năm Bị Giam Giữ, Bà Aung San Suu Kyi Lần Đầu Được Nói Chuyện Với Con Trai • Vaccine Mới Giảm 42% Nguy Cơ Ung Thư Da Tái Phát Hoặc Tử Vong • iPhone Duo Màn Hình Gập Chính Thức Bán Ra, Apple Báo Số Lượng Hạn Chế
Trước đây, những người Việt Nam nhập cư đến Hoa kỳ trước ngày 12 tháng 7 năm 1995 phần lớn được bảo vệ khỏi việc bị trục xuất theo các thỏa thuận giữa Hoa kỳ và Việt Nam. Năm 2008, Hoa kỳ và Việt Nam đã ký một thỏa thuận về việc trục xuất người về Việt Nam, nhưng thỏa thuận này loại trừ những người nhập cư đến Hoa kỳ trước ngày 12 tháng 7 năm 1995 – ngày Hà Nội và Washington bình thường hóa quan hệ ngoại giao.
“Cứu tôi! Cứu tôi! Tay tôi gãy rồi! Đau quá!” Tiếng kêu thất thanh của một người đàn ông nằm úp mặt dưới rãnh nước bên đường, trong lúc các nhân viên di trú liên bang đè giữ và còng tay ông, đã gây phẫn nộ tại Long Beach sau khi đoạn video ghi lại cảnh tượng này được phổ biến trên mạng xã hội. Người đàn ông là Ricardo Gonzalez, một cựu nhân viên lâu năm của thành phố Long Beach, người nói rằng mình là công dân Hoa Kỳ. Ông bị thương nặng trong cuộc bố ráp của Cơ Quan Thi Hành Luật Di Trú và Quan Thuế Hoa Kỳ (Immigration and Customs Enforcement, ICE) hôm thứ Bảy, 17 Tháng Mười, tại khu dân cư phía Bắc Long Beach.
Hoa Kỳ đang đối diện nguy cơ mất dần những tài năng khoa học hàng đầu khi ngày càng nhiều nhà nghiên cứu quyết định ra nước ngoài làm việc, vì chính quyền Tổng thống Donald Trump cắt giảm ngân sách và gia tăng sự kiểm soát chính trị đối với các công trình nghiên cứu. Theo hãng thông tấn AP ngày 19 tháng Mười, 2026, các đại học tại Canada, Pháp, Bỉ, Phần Lan, Anh và Úc đang tích cực tuyển mộ khoa học gia từ Hoa Kỳ, hứa hẹn ngân khoản ổn định và quyền tự do nghiên cứu, những điều mà giới khoa học Mỹ ngày càng cảm thấy bất an ngay trên đất nước mình.
Hàng trăm ngàn người xuống đường trên khắp nước Pháp hôm thứ Bảy, 17 tháng Mười, phản đối giá sinh hoạt tăng cao và tình trạng thiếu ngân sách dành cho giáo dục cùng các dịch vụ công cộng. Những cuộc biểu tình ban đầu ôn hòa đã biến thành bạo loạn tại nhiều thành phố, với các vụ đốt phá, cướp bóc và đụng độ dữ dội giữa người biểu tình với cảnh sát.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.