Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1851)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



Tiểu bang New Jersey đã xóa tên một thiếu nữ – người sở hữu thẻ xanh (thường trú nhân) – khỏi danh sách cử tri sau khi gia đình cô công khai chỉ trích sai sót này. Trước đó, cô đã bị đưa vào danh sách cử tri từ mùa thu năm ngoái.
Thực tế, đối với những gì liên quan đến Việt Nam và cộng đồng người Việt, Dân biểu Derek Trần đã có nhiều hoạt động thực tế, từ vinh danh cờ vàng tại quốc hội, nêu vấn đề vi phạm nhân quyền của Hà Nội, đến việc bảo trợ tù nhân lương tâm. Chẳng hạn, vào tháng 3/2026, ông đã viết thư cho Tổng Bí thư Tô Lâm để nêu quan ngại về tình trạng vi phạm nhân quyền, đồng thời đề nghị được đi thăm các tù nhân lương lâm tại Việt Nam.
Con trai bị truy tố tội sát nhân trong bắn chết bố, ông Pipo Nguyen-Duy (giáo sư Đại học Oberlin) và mẹ kế. Theo tin cảnh sát thị trấn Oberlin, tiểu bang Ohio, nghi can bị truy tố trong vụ nổ súng khiến một giáo sư nghệ thuật lâu năm tại Đại học Oberlin cùng một người phụ nữ khác thiệt mạng bên trong một ngôi nhà ở Oberlin vào hôm thứ Tư, chính là con trai của vị giáo sư này.
Hoa Kỳ phối hợp với Pháp điều tra vì nhiều tủ đông ở 350 siêu thị thương mại Châu Âu cũng từng bị hư đồng loạt ---- Bản tin độc quyền của Reuters ngày 29/10/2026: "Exclusive-Pentagon treating military base freezer malfunctions as suspected cyberattack, officials say" (Độc quyền - Lầu Năm Góc coi các trục trặc hư hỏng tủ đông lạnh tại các căn cứ quân sự là nghi vấn tấn công mạng, theo lời các quan chức). Bản tin của 3 phóng viên Raphael Satter, AJ Vicens và Phil Stewart.
Theo thói quen hằng ngày, sáng thức dậy thật sớm, tự tay mình pha một ấm trà nóng, mở cửa nhìn trời – nhìn đất, thấy nắng thì vui, gặp mưa cũng chẳng buồn. Ngày tháng cứ thế trôi qua, không cần ai hỏi han đến mình, và chẳng mong ai đó thấu hiểu mình!
Phương pháp SIFT, với các chữ cái là viết tắt của Dừng lại (Stop), Điều tra nguồn (Investigate the source), Tìm kiếm thông tin đáng tin cậy hơn (Find better coverage) và Truy tìm nguồn gốc (Trace claims) là cách hữu hiệu để kiểm tra và ngăn chặn tin giả.
• Mỹ Cảnh Báo Đồng Minh Chuẩn Bị Đối Phó Khả Năng Tấn Công Iran Sau Bầu Cử • Tòa Liên Bang Bác Yêu Cầu Của Bộ Tư Pháp Trump Ngăn Kiểm Phiếu Của Hơn 20,000 Cử Tri California Bị Nghi Ngờ • Ngân Hàng Trung Ương Mỹ Giữ Nguyên Lãi Suất 3.75%–4%, Cảnh Báo Lạm Phát Vẫn Cao • Bầu Cử Israel Không Có Bên Nào Giành Đa Số, Netanyahu Đối Diện Khó Khăn Thành Lập Chính Phủ • Tin Tặc Công Bố Danh Tánh Hơn 41,000 Nhân Viên Bộ Nội An Mỹ, Kể Cả Nhân Viên Điều Tra Hoạt Động Bí Mật • Thống Đốc Alaska Ra Lệnh Điều Tra Hình Sự Ban Vận Động Tranh Cử Của Mary Peltola • Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth Buộc Thêm Một Tướng Cao Cấp Ngũ Giác Đài Rời Chức Vụ, Không Nêu Lý Do • Nhà Hoạt Động Cánh Hữu James O’Keefe Bị Truy Tố Vì Mạo Danh Cử Tri Và Vi Phạm Luật Bầu Cử • Bộ Trưởng Y Tế Robert F. Kennedy Jr. Dự Tính Cho Phép Bán Tạm Thời Sáu Loại Peptide Chưa Được FDA Chấp Thuận • Putin Ca Ngợi Elon Musk Là “Thiên Tài”, Tiết Lộ Nga Đang Liên Lạc Chặt Chẽ Với Ông Về Hệ Thống Vệ Tinh • Vatican Triển Lãm...
Bản tin WJW ngày Thứ Tư 28/10/2026 cho biết cộng đồng Đại học Oberlin bày tỏ thương tiếc vị giáo sư được yêu mến cùng vợ bị bắn chết. Thông tin về việc một giáo sư rất được kính trọng tại Đại học Oberlin cùng vợ bị bắn chết ngay trong nhà riêng vào sáng thứ Tư đã gây chấn động toàn khuôn viên trường – nơi giáo sư ngành Nghệ thuật Studio và Nhiếp ảnh, Pipo Nguyen Duy, đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ sinh viên.
Nguyễn Giám Sất Viên, Chủ Tịch Ủy Ban Điều Tra và Kiểm Tra Giám Sát Viện Saigon, Việt Nam Công Hòa Đã Tạ Thể vào Ngày 4 Tháng 10 Năm 2026 (Nhằm Ngày 24 Tháng 8 Năm Binh Ngọ) Tại Thành Phố Fountain Valley, Nam California, Hoa Kỳ HƯỞNG THỌ 94 TUỔI
Ông NGUYỄN THANH HẢI Sinh năm 1950 tại Thái Bình, Việt Nam Đã từ trần trưa ngày 07 tháng 10 năm 2026 tại Riverside, California. Hưởng thọ 76 tuối
• Cuộc bỏ trốn ngoạn mục của Flávio Bolsonaro để đến Miami • Ít nhất 64 người chết trong tai nạn hai xe lửa cao tốc ở Tây Ban Nha • Quân đội Mỹ cho biết cuộc chiến tại Iran đã tiêu $47 tỷ • Bầu cử Israel bế tắc, chưa có ứng cử viên chiến thắng • Todd Blanche đã ‘mồi’ cho Ghislaine Maxwell trong cuộc phỏng vấn về Epstein • Tòa chuẩn bị bổ nhiệm chuyên gia độc lập trong vụ kiện về bầu cử tại California • Thượng nghị sĩ Cộng Hòa ủng hộ ứng viên Dân Chủ cho thống đốc tiểu bang • Đại bồi thẩm đoàn bác truy tố Cassidy Hutchinson về lời khai vụ bạo loạn Jan 6 • Trump và Quốc Hội chuẩn bị đối đầu về các vấn đề Hegseth, Iran và Ukraine sau bầu cử
Dịch theo báo Radar, bản tin "Donald Trump’s 'Disorganized' and 'Delusional' Beliefs Pose 'Extreme Danger' to Future of America, Forensic Psychiatrists Insist — Amid Calls for Prez's 'Mental Hospitalization'" (Các bác sĩ tâm thần pháp y khẳng định: Những niềm tin "thiếu tổ chức" và "hoang tưởng" của Donald Trump gây ra "mối nguy hiểm cực độ" cho tương lai nước Mỹ — trong bối cảnh xuất hiện các lời kêu gọi đưa Tổng thống vào "cơ sở điều trị tâm thần"), và theo Thư Ngỏ "Medical Concerns about President Donald J. Trump and His Fitness for Office" của khoảng 40 bác sĩ tâm thần.
Một chiếc lá lìa cành, chao nghiêng mấy lượt rồi rơi xuống vệ đường. Lữ khách dừng chân nhìn chiếc lá, bỗng nghe trong lòng có một tiếng động rất khẽ. Không rõ từ đâu đến, cũng chẳng biết vì cớ gì. Chỉ là giữa khoảng trời thênh thang ấy, một niệm buồn bỗng nhiên hiện hữu, như giọt sương vô cớ thấm vào vạt áo người qua núi. Giọt phiền não nào đã xuyên qua miền tâm thức vốn tưởng đã yên?
Hãy thấy vô ngã thường trực. Hãy thấy vô thường không ngừng. Hãy liên tục thấy cõi này bất an như lửa cháy. Sống trong kinh nghiệm thường trực như thế, sẽ ly tham, sẽ giải thoát. Đức Phật đã dạy như thế. Tùy theo duyên nhiều đời, và tùy theo tu tập nơi kiếp này, có người nghe về vô thường, hay vô ngã là tức khắc giải thoát; tương tự, với người khi nghe lời dạy về cõi này là khổ, là bất an. Vô thường và vô ngã không rời nhau, với nhiều Kinh ghi lời Đức Phật hỏi người tới học câu đầu tiên là “có phải mắt là vô thường, có phải tai là vô thường...” rồi Ngài nói về vô ngã
Tổng Thống Trump nói trong một buổi mít tinh ở Texas hôm Thứ Ba 27/10/2026 rằng ông đang cân nhắc biến Venezuela thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ, và như thế thay vì cho Venezuela bầu Tổng Thống, Trump sẽ cho bầu Thống Đốc cai trị Venezuela. Bạn có thể trực tiếp nghe video trong bản tin dưới đây. Video dài 2 phút rưỡi, phụ đề tiếng Anh và tiếng Việt (điều chỉnh bằng nút răng cưa).
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.