Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1852)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



Hồ sơ ban đầu gửi nhầm tới ông Hugh Nguyen, Thư ký kiêm Lưu trữ viên Quận Cam, không phụ trách bầu cử - Bob Page, Giám đốc Sở Đăng ký Cử tri Quận Cam, nghi ngờ về độ tin cậy của danh sách mà Bộ Tư pháp trao cho Quận Cam, hứa Thứ Tư trả lời
Sau tấm màn đêm lùi lại, đành cho những ánh thái dương hé rộ. Phải chăng đó là một ngày mới bắt đầu…! Cho tất những gì ngoài con người người chúng ta ra, còn có muôn ngàn loài chúng sanh khác. Cũng cần có sự sống, chúng được bầu trời bao bộc nhưng cũng không thiếu được ánh sách của mặt. Sức nóng của mặt trời làm cho vạn vật càng tươi tốt!
• Cổ phiếu dầu khí của Trump tăng hàng chục triệu đô la trong chiến tranh Iran • Trump hứa thưởng $1 triệu cho người tố giác gian lận bầu cử • Trump và Rubio có kế hoạch thăm tàu chở dầu thô của Venezuela ở Texas • Tòa tiếp tục chặn chính quyền Trump chặt cây ở sân golf East Potomac • Tòa buộc Bộ Tư Pháp hồi chức cho công tố viên liên bang Maurene Comey • Chính quyền Trump tiếp tục trả thù, truy tố James Comey lần thứ ba • Trung Quốc sắp cử đặc phái viên tới Trung Đông • Tòa phúc thẩm bác yêu cầu của Bộ Tư Pháp buộc California tách riêng 20,000 lá phiếu • Chính quyền Trump tấn công tiểu bang Washington trước thềm bầu cử • Netanyahu bị tố thúc đẩy tấn công Iran trước bầu cử Israel
Theo dữ liệu theo dõi thị trường lao động dành cho sinh viên mới tốt nghiệp của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) chi nhánh New York, khoảng 42% sinh viên mới tốt nghiệp (trong độ tuổi từ 22 đến 27) đang rơi vào tình trạng "việc làm không tương xứng" (underemployed) – tức là làm những công việc thường không yêu cầu bằng cử nhân.
Thật là chuyến đi hy hữu, dự định về thăm Thầy Tổ ở Việt Nam, sau nhiều năm tháng xa cách. Lòng lại nao nức khi được trở về quê mẹ, nhìn lại cảnh cũ người xưa. Nhưng về đến nơi cảnh vật thay đổi khá nhiều…! Nói đến Việt Nam thì ai ai cũng đã nhiều lần về thăm quê rồi. Chỉ riêng tôi nay đã hơn ba mươi năm, mới có dịp về lại quê thăm sư phụ. Vì ngài tuổi già sức yếu…! Câu chuyện thì dài dòng tâm sự nơi quê nhà. Nhưng may mắn thay, các em tôi chuẩn bị thật chu đáo cho chuyến đi về quê và còn tranh thủ thời gian, tháp tùng cùng đoàn hành hương tại Việt Nam đi viếng Tứ Đại Danh Sơn Phật Giáo tại Trung Quốc, thời gian vỏn vẹn gói trọn bảy ngày
- Hàn Quốc: người nhập cư trong năm 2025 là 2,81 triệu người (= 5,4% trên tổng dân số 51,82 triệu người), nhóm có cha hoặc mẹ là người Việt Nam chiếm 28,1%, đông nhất. - Hàn Quốc: bắt 9 người, trong đó có chỉ huy là 1 người Việt, đưa ma túy đá từ VN vào Hàn Quốc thông qua dịch vụ chuyển phát nhanh hàng không quốc tế. - Trump thúc giục cựu lãnh đạo Hungary, ông Viktor Orban, ứng cử vào vị trí Tổng thư ký LHQ, được cả Putin và Tập Cận Bình ủng hộ. Giới nhân quyền lo sợ: Orban là bạn thân của giới độc tài. - LS Chris Truax (cựu chủ tịch chiến dịch tranh cử sơ bộ của John McCain tại Nam California 2008) viết trên USA Today: Nếu bạn yêu thương Đảng Cộng Hòa, hãy bầu cho Đảng Dân Chủ. Trump hứa năm 2024 sẽ không gây chiến, và sẽ giảm giá chợ, nhưng Trump đã gây chiến nhiều nơi và làm tăng giá mọi thứ. Bầu Dân Chủ là buộc Cộng Hòa có trách nhiệm. - Trump kinh hoàng: thăm dò cho thấy nữ cử tri rủ nhau đi bầu, Cộng Hòa chắc chắn mất Hạ Viện và có thể cả Thượng Viện. MAGA và chủ nghĩa dân t
Trong lá phiếu của cử tri California cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có Dự luật 1 (Proposition 1), đề nghị phát hành trái phiếu trị giá 11.25 tỷ đô la để tài trợ cho các chương trình nhà ở giá rẻ và hỗ trợ cựu chiến binh mua nhà.
Sau khi TGM James Golka (Denver) thanh minh lẽ ra nên cầu nguyện cho cả lãnh đạo Dân Chủ chứ không phải riêng cho Trump, TGM Jeffrey Grob của Milwaukee công khai xin lỗi vì bị Trump lợi dụng: không ngờ có video, không ngờ Trump phổ biến video cầu nguyện mà chưa xin phép các Tổng giám mục
Dự luật này giúp bảo đảm nguồn thu hàng tỷ đô la thiết yếu đối với hệ thống trường học và y tế của tiểu bang. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh liên bang đang cắt giảm mạnh ngân sách dành cho giáo dục, y tế.
- Trump suy tính ân xá hàng loạt nhân viên cấp thấp vì sợ Dân Chủ thắng đa số lưỡng viện sẽ truy tố ra tòa. - Đề luật 40 đưa ra câu hỏi cho cử tri California: nên áp thuế 5% (thuế một lần) trên tổng giá trị tài sản của các tỷ phú tại Calif. hay không? Có 4 tỷ phú tại California tài sản tăng 322% trong hai năm qua, từ 209 tỷ USD lên 882 tỷ USD nhưng chỉ nộp thuế 0,04% (trong khi công nhân trung bình chịu thuế từ 17% tới 23%). Nhưng, nếu áp thuế, họ sẽ dọn đi? - 5 tiểu bang truyền thống Cộng Hòa (Iowa, Ohio, Kansas, Nebraska và Indiana) chuyển sang ngang ngửa vì kinh tế thê thảm, giá hàng chợ tăng, cắt giảm y tế, cử tri không tin vào Trump. - ACLU, Liên Đoàn Nữ Cử Tri và Common Cause kiện Bộ Tư Pháp vì Bộ theo lệnh Trump đòi xóa bỏ kết quả bầu cử Thượng nghị sĩ Alaska nếu ứng viên Cộng Hòa Dan Sullivan thua phiếu vì dễ nhầm tên: liên bang không có quyền gì. - Florida: Quận Miami-Dade có hơn 70% dân Mỹ Latinh, đa số bầu Trump năm 2024, bây giờ dự kiến 60% sẽ bầu cho Dân Chủ vì ICE tr
Tổng Giám Mục James Golka thanh minh: lời mời cầu nguyện từ tháng 6, nhưng Trump câu tới gần bầu cử, thực ra cầu nguyện không có nghĩa ủng hộ Trump - Hội đồng Giám mục Công giáo Hoa Kỳ: không dính gì tới chuyện cầu nguyện cho Trump - TGM James Golka thanh minh thêm: lẽ ra cầu nguyện cho lãnh tụ cả 2 đảng Cộng Hòa, Dân Chủ thì hay hơn
Putin nói với Tập Cận Bình hồi tháng 9/2025: nội tạng có thể được cấy ghép liên tục, đến mức con người sẽ trẻ hơn, có thể gọi là bất tử - Tập Cận Bình: từ cuối thế kỷ này, con người trong tương lai có thể sống tới 150 tuổi
Từ đây cho đến ngày 3 tháng 11, cử tri cần phải tiếp tục nỗ lực hết mình. Mọi cử tri đều đi bầu, mọi lá phiếu phải được kiểm đếm, vận động người thân dùng lá phiếu như là sức mạnh của nền dân chủ. Chỉ với nỗ lực như vậy, Dân Biểu Derek Tran mới tái đắc cử vào vị trí đại diện địa hạt 45-CA, và Dân Chủ kiểm soát được Hạ Viện.
Vào ngày 23 tháng 10, tại Tòa án Quận Hoa Kỳ ở Eugene, tiểu bang Oregon, Linh Lưu và chồng là Kevin Lê đã bị kết án ba năm quản chế và mỗi người phải nộp phạt 10.000 USD. Họ bị kết tội tham gia vào một đường dây buôn bán động vật hoang dã, bao gồm việc vận chuyển túi mật gấu đen Mỹ và xương beo (cougar) sang Việt Nam.
Trong một cuộc họp báo hôm thứ Sáu, Cảnh sát trưởng Kevin Bridger tiết lộ rằng một nghi phạm đã sử dụng súng trường bán tự động nã hơn 800 phát đạn, khiến một cảnh sát quận Van Zandt (Texas) thiệt mạng và một sĩ quan cảnh sát thành phố Canton bị thương. Nghi phạm, được xác định là Mi Van Nguyen, 42 tuổi, được tìm thấy đã chết bên trong ngôi nhà của hắn tại thị trấn Canton.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.