Photo: tác giả chụp.
Sau một đêm lênh đênh trong vùng biển Aegean, thuộc lãnh hải của Athens, Greece, khi vầng đông vừa ló dạng, phía chân trời ửng một màu cam sáng rực rỡ, du thuyền MSC Lirica vừa cặp vào bến cảng Izmir, miền trung của Turkey. Trên tàu, hành khách ai nấy đều ăn sáng thật nhanh để chuẩn bị xuống tàu. Đây là điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến hải hành bảy ngày quanh vùng biển Aegean, Địa Trung Hải, bắt đầu bằng đất nước Hồi giáo từng một thời oanh liệt dưới bóng cờ Đế quốc Ottoman.
Đúng 09 giờ sáng, cầu tàu được thả xuống, mọi người phấn chấn sau một đêm ngủ ngon, sẵn sàng đi bộ vào trung tâm thành phố cách đó khoảng 30 phút đi bộ. Thành phố này không có gì đặc biệt để tham quan, nên chúng tôi thả bộ men theo con đường lót đá dọc bờ biển, tha hồ hít thở khí trời trong lành sau 4 ngày ngột ngạt ở Athens đầy khói xe, khói thuốc lá.
Đến một khu phố mua sắm có vẻ sang trọng, chúng tôi muốn vào xem coi chợ búa và sinh hoạt của người dân địa phương ra sao. Qua cánh cổng sắt vững chãi, to lớn, bên trong là một máy X-ray an ninh giống như TSA ở phi trường bên Mỹ. Bước vào bên trong, chúng tôi mới biết đây là một khu trưng bày nghệ thuật giống như những “galleries” triển lãm nhiều tranh vẽ đương đại. Sau khi thưởng lãm những kiệt tác của các họa sĩ địa phương đến mỏi cả mắt, khờ cả người, chúng tôi càng … khờ thêm vì không hiểu họa sĩ muốn nói gì. Biết thân biết phận là người chẳng hiểu chi là cầm kỳ thi họa hoặc nghệ thuật kim cổ; chúng tôi bèn cho phép cái bao tử đi thưởng thức nghệ thuật … ăn uống, coi bộ dễ dàng hơn. Nhìn sang phía trái, một vài nhà hàng sang trọng bày biện rất đẹp mắt và có vẻ mắc tiền.
Trước khi thưởng thức “nghệ thuật” ẩm thực, chúng tôi kiếm nhà vệ sinh để “xả nước cứu thân”. Anh Đại và tôi, cả hai ngước nhìn theo một bảng chỉ dẫn, thấy rõ dấu hiệu hình đàn ông, kèm theo chữ “Ibadet” bên dưới. Đoán mò “ibadet” cũng gần với “bidet” tiếng Mỹ, chắc mẫm là đi đúng nơi, đến đúng chỗ, bèn đẩy cửa bước vào.
Căn phòng tối om, tôi đưa tay sờ soạng lên tường tìm công tắc bật đèn. Căn phòng bật sáng. Và cũng chính lúc ấy, trực giác mách bảo tôi rằng hình như có cái gì đó không bình thường. Bên trái căn phòng, có 4 tấm thảm nhỏ khác màu với nhau, không có vẻ gì giống thảm chùi chân. Bên phải có một bức tường ngăn cách nhỏ, một đôi dép ngay trên ngưỡng cửa, một cái lavabo đôi với hai vòi nước, xa hơn một chút là một cái ghế nhựa và một cái mắc áo có 5 cái móc trên tường.
Tôi hơi khựng lại một chút, thoáng bối rối vì thấy hình như có cái gì đó không đúng với một cái bồn tiểu thông thường. Tuy tay đã chuẩn bị kéo cái zipper xuống, nhưng bộ não bất ngờ giành lại quyền chỉ huy, nó ra lệnh: dừng lại “tú đờ suyt”, rút quân ngay, không được chần chừ!
Triệt thoái ra khỏi vùng cấm địa nhanh như chớp, tôi mới thấy đây là sự may mắn hiếm hoi trong cuộc đời của mình: cái đầu nhanh hơn cái tay. Thông thường tôi là người thông minh nhưng chậm hiểu. Hồi trẻ đi chơi với bạn gái mới quen, đôi tay hay táy máy, hành động nhanh hơn cái đầu, nên thỉnh thoảng bị để lại 5 dấu ngón tay trên má. May thay lần này, đôi tay chậm lại, cứu một bàn thua trông thấy.
Tôi chợt nhớ khi còn làm việc ở vùng Trung Đông, thỉnh thoảng có đến các đền thờ Hồi giáo, đã từng thấy các tín đồ làm nghi thức thanh tẩy trước khi bước vào đền cầu nguyện. Tín điều bắt buộc họ phải rửa mặt, rửa tay, trước khi vào nơi cầu nguyện đấng Allah.
Nghi thức rửa tay và thanh tẩy trước khi cầu nguyện trong Hồi giáo được gọi là Wudu. Đây là quy trình bắt buộc để làm sạch cơ thể và tâm trí, được thực hiện tại khu vực vòi nước của đền thờ hoặc tại nhà.
Trước hết phải khởi tâm ý thanh tẩy bản thân để chuẩn bị cầu nguyện (không cần đọc thành lời), rồi bắt đầu niệm đấng Allah. Rửa hai bàn tay đến tận cổ tay 3 lần, bắt đầu từ tay phải. Dùng tay phải súc miệng và rửa mũi 3 lần. Rửa mặt. Lau đầu và tai. Cuối cùng rửa chân 3 lần sạch sẽ lên đến mắt cá chân. Sau đó, thành tâm bước vào đền thờ.
Photo: tác giả chụp.
Photo: tác giả chụp.
Suýt nữa thì hai thằng gây ra một vụ án hình sự tầm cỡ quốc tế, một “xì căng đan” căng thẳng ngoại giao giữa hai nước Kỳ - Kỳ, là Hoa Kỳ và Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là trọng tội chứ chẳng chơi. Cứ tưởng tượng khi hai thằng đang sung sướng thưởng thức “đệ tam khoái” của loài người thì một ông Hồi giáo, râu tóc bạc phơ, trang nghiêm bước vào thấy cảnh tượng đó; ông ta sẽ đứng chết trân, tôi đứng chết cứng, còn anh Đại đứng chết khiếp. Ba người, sáu con mắt nhìn nhau, không ai hiểu ai, chỉ có Thượng Đế mới hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Hãy tưởng tượng, ông ta gọi cảnh sát, hậu quả sẽ tàn khốc biết chừng nào! Hai tên tội phạm sẽ được mời vào đồn cảnh sát uống trà Çaykur, rồi xe phú lít hú còi inh ỏi, chở hai tên khờ, ngớ ngẩn qua “hô teo song sắt” nằm đếm rệp đợi vợ đến thăm nuôi. Nửa tiếng sau, Lãnh Sự Quán Hoa Kỳ nhận cú điện thoại. Một tiếng sau, bộ Ngoại Giao Thổ Nhĩ Kỳ gởi công hàm bày tỏ “quan ngại sâu sắc” về hành động của hai du khách từ … Arizona.
Bên kia quả địa cầu, bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ họp khẩn cấp. Đài CNN chạy hàng tin đậm: “khủng hoảng nhà vệ sinh làm căng thằng quan hệ Mỹ - Thổ Nhĩ Kỳ”.
Chỉ mới nghĩ tới thôi, tôi đã thấy lạnh ở sống lưng. Hai tên nhìn nhau một hồi mới hay mình vừa thoát nạn. Hú hồn, mau qua nhà hàng thưởng thức “nghệ thực” kẻo mọi người chờ.
Cổ nhân dạy, trước khi nói, phải uốn lưỡi hay suy nghĩ 7 lần. Theo kinh nghiệm cá nhân tôi, phải suy nghĩ tới 70 lần 7. Trong trường hợp này, bài học được rút ra là trước khi “ra” thì phải “rút” lẹ, kẻo mang họa vào thân. Khi đi du lịch đến một đất nước lạ, phong tục lạ, mà người cũng lạ, trước khi làm cái gì, phải nhìn trước nhìn sau, nghĩ tới nghĩ lui đến … 70 lần 7, kẻo mang họa vào thân.
NGUYỄN VĂN TỚI. 7/2026.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình