Hôm nay,  

Chuyện Lạ Loài Nhện: Con Đực Lộn Ngược Mình Vào Miệng Bạn Tình

04/09/202600:00:00(Xem: 150)
loai nhen
Nhện lưng đỏ (redback spider) là loài nhện nhỏ có nọc độc, sống phổ biến tại Úc. Con cái thường có thân màu đen hoặc nâu, trên lưng mang một vệt đỏ cam đặc trưng; con đực nhỏ hơn nhiều, màu nâu nhạt.  Ảnh: wikipedia.
 
Trong chuyện ái ân của loài nhện lưng đỏ Úc Châu, con đực có một màn biểu diễn nghe như chuyện đùa: đang giao phối, nó bất thần lộn ngược người, đưa bụng mình thẳng vào đôi nanh của con cái — gần như mời bạn tình ăn thịt mình.

Nhưng con nhện đực chưa hẳn muốn chết ngay.

Ngay trước khi con cái kịp cắn, nó co thắt phần bụng, nhờ vậy thoát khỏi đôi nanh thêm một lúc, đủ để tiếp tục cuộc giao phối. Một công trình nghiên cứu mới công bố ngày 12 tháng Tám trên tạp chí Biology Letters cho thấy hai hành vi kỳ lạ này có thể do những cơ chế di truyền khá đơn giản chi phối.
Nhện lưng đỏ (redback spider) là loài nhện nhỏ có nọc độc, sống phổ biến tại Úc. Con cái thường có thân màu đen hoặc nâu, trên lưng mang một vệt đỏ cam đặc trưng; con đực nhỏ hơn nhiều, màu nâu nhạt.

Điều đáng chú ý là lối “hiến mình” này rất hiếm ngay cả trong họ nhện góa phụ. Trong số 31 loài đã biết, chỉ nhện lưng đỏ và nhện góa phụ nâu được ghi nhận có con đực chủ động đưa thân mình vào miệng con cái trong lúc giao phối.

Họ hàng rất gần của nhện lưng đỏ là loài katipō ở Tân Tây Lan lại không làm như vậy. Con đực katipō giao phối xong thì mau chóng rời khỏi mạng nhện, cũng như phần lớn các loài nhện góa phụ khác.

Hai loài này được cho là mới tách ra khỏi một tổ tiên chung khoảng 100,000 năm trước — một khoảng thời gian khá ngắn theo thước đo tiến hóa. Vì thế, các nhà nghiên cứu muốn biết vì sao hai họ hàng gần gũi đến vậy lại có cách giao phối khác nhau đến thế.

Họ cho lai hai loài trong phòng thí nghiệm, rồi theo dõi những con nhện đực lai mang đủ loại phối hợp di truyền khác nhau. Các cuộc giao phối được quay bằng máy ảnh hồng ngoại. Tổng cộng, nhóm nghiên cứu quan sát được 104 lần giao phối thành công.


Ban đầu, các nhà khoa học nghĩ rằng động tác lộn ngược người và động tác co bụng để tránh bị cắn có lẽ được điều khiển bởi cùng một nhóm gene, vì hai động tác diễn ra gần như nối tiếp nhau.

Nhưng kết quả lại khác.

Chỉ khoảng một nửa số nhện đực lai thực hiện cả hai động tác; những con còn lại chỉ làm một trong hai. Điều này cho thấy hai hành vi ấy không nhất thiết đi chung về mặt di truyền, mà có thể đã tiến hóa riêng rẽ.

Động tác lộn ngược mình dường như liên hệ với một gene, hoặc một nhóm gene nằm tại một vị trí nhất định trên nhiễm sắc thể X. Trong khi đó, khả năng co bụng để thoát khỏi nanh con cái có vẻ phức tạp hơn, có thể do nhiều gene cùng chi phối và còn chịu ảnh hưởng từ tín hiệu của con cái.

Câu hỏi lớn vẫn là: nếu nguy hiểm đến thế, tại sao con đực lại làm?

Những nghiên cứu trước đây cho thấy con đực nhện lưng đỏ có thể được lợi về mặt sinh sản khi để con cái ăn thịt một phần trong lúc giao phối. Nó có thêm thời gian truyền tinh trùng và có thể làm giảm khả năng con cái giao phối với một con đực khác về sau. Nói cách khác, đối với con nhện nhỏ bé này, cái giá của một cuộc tình có thể rất cao — nhưng nếu đổi lại được nhiều con nối dõi hơn, thiên nhiên vẫn có thể giữ lại thói quen tưởng như điên rồ ấy qua nhiều thế hệ.

Nghiên cứu mới còn có ý nghĩa đối với việc bảo vệ loài katipō tại Tân Tây Lan. Nhện lưng đỏ là loài xâm nhập tại đây và có thể giao phối với katipō, đe dọa sự tồn tại lâu dài của loài bản địa. Hiểu rõ hơn cách hai loài lai giống và truyền lại những đặc điểm di truyền có thể giúp các nhà bảo tồn tìm cách hạn chế sự pha giống này.

Trong thế giới loài nhện, xem ra chuyện tình cũng có đủ mọi thứ quen thuộc: quyến rũ, liều lĩnh, toan tính — và đôi khi, phải biết né đúng lúc để còn sống mà yêu tiếp.

Nguồn: Sarah Kuta, Smithsonian Magazine, 14 tháng Tám, 2026; Biology Letters.
 

Một bức tranh có giá trị của họa sĩ Tây Ban Nha Joaquín Sorolla, từng được báo mất tại Sevilla, nay đã được tìm thấy sau một sự hiểu lầm hy hữu. Theo The Guardian, tác phẩm đã bị một người đàn ông vô tình mang về nhà vì nghĩ rằng đó là đồ bỏ đi. Người nhặt bức tranh là Andrés Hurtado, cư trú tại Murcia nhưng đang cùng gia đình đến Sevilla vào cuối tuần. Khi thấy bức tranh bị bỏ bên đường, ông cho rằng đây là đồ bỏ đi và chỉ chú ý đến chiếc khung mạ vàng.
Giữa lúc ‘peptide’ được tán tụng như “thuốc tiên” mới của phong trào dưỡng sinh Mỹ – từ chống lão hóa, tăng cơ đến “tối ưu hóa” tuổi thọ – tiếng nói thận trọng lại không đến từ giới ‘influencer’ mà đến từ chính các khoa học gia trong lòng FDA. Những người làm khoa học nghề nghiệp tại cơ quan dược phẩm liên bang đang kiên trì nhắc rằng phần lớn các peptide “thời trang” này chưa trải qua thử nghiệm lâm sàng đúng phương pháp, thậm chí một số bị xếp vào diện gây “nguy hiểm đáng kể”.
Một cộng đồng muốn tồn tại lâu dài không chỉ cần chợ Việt, tiệm Việt, lễ hội Việt. Cộng đồng ấy còn cần báo chí Việt, truyền hình Việt, những trang viết bằng tiếng Việt để ghi lại mình là ai, đã đi qua điều gì, và muốn để lại điều gì cho con cháu.
Trong căn bếp thử nghiệm của Believer Meats, mùi gà áp chảo bốc lên rất quen. Chỉ khác một điều: miếng gà ấy không đến từ trang trại hay lò mổ. Nó được nuôi lớn từ tế bào. Một số doanh nhân, khoa học gia và nhà đầu tư tin rằng trong tương lai, một phần thịt trên thế giới có thể được làm theo cách này: không cần nuôi con vật cho lớn, không cần giết mổ, nhưng vẫn có miếng thịt giống thứ người ta quen ăn. Hơn 150 công ty non trẻ đang theo đuổi mục tiêu ấy, với hy vọng dùng sinh học tế bào để giảm bớt gánh nặng môi sinh do nhu cầu ăn thịt ngày càng tăng. Yaakov Nahmias, người sáng lập Believer Meats, nói con người gần như “nghiện” thịt. Thịt gắn với tiến hóa, văn hóa, bữa cơm, tiệc tùng, ký ức. Nhưng trong nhiều thế hệ, nhân loại chỉ lo làm sao có thật nhiều thịt, ít khi tính đủ cái giá đất đai, nước, thức ăn chăn nuôi và khí thải phải trả.
Khoảng 20 triệu người Mỹ đang sống trong nhà lắp ghép (manufactured homes) – loại nhà làm sẵn trong nhà máy rồi đưa tới lắp đặt tại chỗ, thường nằm trong các khu nhà di động ở vùng ven và nông thôn. Dù quen gọi là “mobile home” hay “trailer”, phần lớn những căn nhà này thực ra không “di động”: chi phí tháo dỡ, vận chuyển và lắp lại rất cao, nên chủ nhà hầu như gắn chặt với mảnh đất nơi nhà được đặt xuống. Thông thường, người dân sở hữu căn nhà nhưng thuê phần đất bên dưới từ chủ khu; đôi khi họ cho người khác thuê lại căn nhà, nhưng vẫn đều đặn trả tiền thuê đất.
Nếu sống ở San Francisco, người ta có thể đã quen với cảnh một chiếc taxi không người lái lướt qua đường. Nhưng tại Milton Keynes, một thành phố nằm giữa Oxford và Cambridge, nổi tiếng vì có rất nhiều bùng binh, tương lai lại hiện ra dưới một hình thức khác: những chiếc robot nhỏ chạy trên lề đường, đem thức ăn và hàng tạp hóa đến tận nhà.
Có những dòng sông tưởng như sinh ra để chỉ chảy qua đồng ruộng, qua bãi cát mịn, những bãi bồi lặng lẽ, hay lượn qua những lũy tre làng êm ấm. Nhưng cũng có những dòng sông, không hiểu vì sao, lại được lịch sử chọn làm ranh giới, chảy qua cả số phận của một dân tộc – để chia đôi hai miền, chia đôi phận người. Từ sông Gianh của thế kỷ xa xưa, nơi hai miền Đàng Trong – Đàng Ngoài, của Chúa Trịnh Chúa Nguyễn, đứng nhìn nhau qua màn sương lịch sử, đến sông Bến Hải của thế kỷ gần hơn, nơi bên kia cầu Hiền Lương từng run rẩy trong tiếng loa phóng thanh và những ánh mắt thù nghịch với mã tấu búa liềm, và bên này cầu với ấm no hạnh phúc, giáo dục nhân bản và tự do xã hội. Hai dòng nước ấy, cách nhau hàng trăm năm, lại cùng mang một nỗi đau: nỗi đau của một đất nước bị chia đôi như một nhát chém vào tim. Là nỗi đau của những con người bị buộc phải đứng ở hai bờ, nhìn nhau mà không thể bước đến cầm tay nhau.
Những câu chuyện về cây đàn guitar từ trời Âu Mỹ cho đến mảnh đất Việt Nam hình cong chữ S tưởng như kể không bao giờ hết, càng tôn vinh thêm tính nhân dân của cây đàn huyền thoại này…
Đi qua cổng an ninh phi trường tưởng như là một việc quen tay: tháo giày, lấy máy điện toán ra khỏi túi, bỏ chai nước, trình túi chất lỏng trong bao nhựa trong. Nhưng những luật tưởng như “ở đâu cũng vậy” thật ra không hề giống nhau giữa các quốc gia, thậm chí giữa các phi trường trong cùng một nước. Tại Hoa Kỳ, Cơ Quan An Ninh Vận Tải (TSA) đặt ra các luật lệ an ninh phi trường. Nhưng theo các chuyên viên du lịch, nhiều hành khách thường lầm tưởng luật của TSA có giá trị ở mọi nơi. Khi ra ngoại quốc, những ưu tiên quen thuộc như 'TSA PreCheck', hoặc cách qua cổng an ninh tại phi trường Mỹ, không nhất thiết được áp dụng.
Năm Bính Ngọ, Tháng Năm, ngày lành tháng tốt. Tập Cận Bình Đại Đế long trọng mở yến tiệc tại Nhân Dân Đại Lễ Đường, tiếp đón phái đoàn từ quốc gia phía Đông của đại dương: Mỹ Lợi Kiên. Phái đoàn gồm cả những kẻ đội mũ quan, những kẻ đội mũ thương, và ít nhất một kẻ không chắc mình đang đội mũ gì.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.