Hôm nay,  

Giữa Lúc Sởi Lan Rộng, Ngày Càng Nhiều Phụ Huynh Mỹ Xin Miễn Chích Ngừa Cho Con

21/08/202600:01:00(Xem: 318)
  • Tác giả :

Capture

Số trẻ mẫu giáo tại Hoa Kỳ được miễn ít nhất một mũi chích ngừa theo điều kiện nhập học đã tăng mạnh trong niên khóa vừa qua, giữa lúc bệnh sởi lan rộng tại nhiều nơi và tỷ lệ trẻ được chích ngừa tiếp tục đi xuống.

Theo số liệu Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh Hoa Kỳ (Centers for Disease Control and Prevention, gọi tắt là CDC) công bố hôm Thứ Hai, 17 tháng 8, tỷ lệ trẻ mẫu giáo được miễn một hay nhiều mũi chích ngừa tăng từ 3.6% trong niên khóa 2024-2025 lên 4.2% trong niên khóa 2025-2026, tương đương khoảng 155,000 trẻ. Đây là mức gia tăng đáng kể nhất trong nhiều năm gần đây.

Phần lớn những giấy miễn này không xuất phát từ lý do sức khỏe. Tất cả các tiểu bang đều cho phép miễn chích ngừa khi bác sĩ xác nhận một đứa trẻ không thể nhận một loại thuốc chủng ngừa vì lý do y khoa; nhiều tiểu bang còn cho phép cha mẹ xin miễn vì tín ngưỡng hoặc quan niệm cá nhân. Luật lệ thay đổi rất nhiều từ tiểu bang này sang tiểu bang khác.

CDC cho biết số trẻ được miễn tăng tại 41 tiểu bang cùng Washington, D.C., và có 24 tiểu bang nơi hơn 5% trẻ mẫu giáo được miễn ít nhất một thứ thuốc chủng ngừa. Trong khi đó, New York không còn cho phép miễn vì lý do tôn giáo hay quan niệm cá nhân; trẻ muốn được miễn phải có lý do y khoa được công nhận.

Cùng lúc, tỷ lệ trẻ được chích ngừa cũng giảm. Trong niên khóa 2025-2026, từ 92% đến 92.4% trẻ mẫu giáo đã nhận đủ những thuốc chủng ngừa được CDC theo dõi, tùy theo từng bệnh. Riêng thuốc chủng ngừa sởi, quai bị và sởi Đức (measles, mumps and rubella, gọi tắt là MMR), tỷ lệ chỉ còn 92.4%, thấp hơn mức 95% thường được xem là cần thiết để ngăn bệnh sởi lan rộng trong cộng đồng. CDC ước tính khoảng 280,000 trẻ mẫu giáo đang đến trường mà không có hồ sơ chứng minh đã hoàn tất các mũi MMR cần thiết.

Con số ấy đặc biệt đáng chú ý trong năm nay. Tính đến ngày 13 tháng 8, CDC ghi nhận 2,566 người mắc sởi được xác nhận tại Hoa Kỳ trong năm 2026, vượt cả tổng số 2,289 ca của năm 2025. Có 38 đợt lây lan được ghi nhận trong năm nay và 94% số người mắc bệnh có liên hệ với các ổ bệnh.

Utah là một thí dụ rõ nét. Tiểu bang này đang trải qua một đợt sởi kéo dài từ năm ngoái, với 715 người mắc bệnh, trong đó 518 người được ghi nhận riêng trong năm 2026 tính đến ngày 11 tháng 8. Giới chức y tế Utah cho biết phần đông người mắc sởi trong đợt này là những người chưa chích ngừa.

Các chuyên gia y tế công cộng lo rằng những con số toàn quốc trông có vẻ chỉ giảm đôi chút có thể che khuất một nguy cơ lớn hơn. Bệnh sởi lây rất dễ; chỉ cần tỷ lệ chích ngừa thấp tại một vài khu phố, trường học hoặc cộng đồng, siêu vi trùng có thể truyền từ người này sang người khác rất nhanh, ngay cả khi tỷ lệ chung của toàn tiểu bang vẫn còn tương đối cao. CDC cho biết hai liều MMR có hiệu quả khoảng 97% trong việc ngừa bệnh sởi.

Bác sĩ Sean O’Leary, thuộc ủy ban bệnh truyền nhiễm của Học Viện Nhi Khoa Hoa Kỳ, nói với The New York Times rằng mức sút giảm trong vài năm gần đây tuy nhỏ nhưng đã bắt đầu để lại hậu quả. Theo ông, Hoa Kỳ nay lại chứng kiến những bệnh mà với mức chích ngừa đầy đủ, đáng lẽ rất hiếm khi xuất hiện.

Các số liệu mới được công bố đúng một tuần sau khi Tổng Thống Donald Trump ký sắc lệnh hành pháp ngày 10 tháng 8 nhằm sửa đổi những khuyến cáo liên bang về thuốc chủng ngừa trẻ em. Sắc lệnh chia các thuốc chủng ngừa thành nhiều nhóm: một số tiếp tục được khuyến cáo cho mọi trẻ em, một số dành cho những nhóm có nguy cơ cao, còn một số — gồm cúm và COVID-19 — được để cho bác sĩ và gia đình cùng quyết định. Sắc lệnh cũng đặt nặng quyền lựa chọn của cha mẹ và khuyến cáo các tiểu bang xét lại luật về chích ngừa khi nhập học.

Tuy nhiên, sắc lệnh của Tổng Thống không tự mình bãi bỏ các điều kiện chích ngừa tại trường học. Quyền đặt ra những điều kiện này vẫn thuộc về từng tiểu bang.

Bộ Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh Hoa Kỳ cho biết CDC vẫn khuyến khích cha mẹ bàn với bác sĩ về những lựa chọn chích ngừa cho con. Các cơ quan y tế liên bang cũng tiếp tục cho rằng thuốc chủng ngừa trẻ em đã ngăn được nhiều bệnh hiểm nghèo và cứu sống rất nhiều người trong nhiều thập niên qua.

Dẫu tỷ lệ miễn chích ngừa đang tăng, phần đông phụ huynh Mỹ vẫn cho con nhận những thuốc chủng ngừa thường lệ: khoảng 92% trẻ mẫu giáo đã được chích ngừa chống sởi, bạch hầu, ho gà, bại liệt và những bệnh khác. Điều khiến giới y tế lo ngại là khoảng trống giữa 92% và mức cần thiết để bảo vệ cộng đồng không trải đều trên toàn quốc; tại một số địa phương, số trẻ chưa được chích ngừa đông hơn rất nhiều.

Bác sĩ Walter Orenstein, cựu giám đốc Chương Trình Chủng Ngừa Quốc Gia của CDC, nhận xét rằng thuốc chủng ngừa phần nào đang phải trả giá cho chính thành công của mình: nhiều thế hệ người Mỹ đã sống quá lâu mà không gặp những bệnh như sởi hay bại liệt, đến mức họ không còn nhớ những căn bệnh ấy từng nguy hiểm ra sao. (vb)

Nguồn: The New York Times; CDC; Bộ Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh Hoa Kỳ; Bạch Ốc; Sở Y Tế Utah.

 

1234567Trang sauTrang cuối

Hôm Michael Horrocks đến đón ba đứa con cho kỳ nghỉ xuân, ông biết ngay có chuyện không ổn. Keith, tám tuổi, một mắt sưng húp. Donnie, năm tuổi, cũng bắt đầu chảy nước mắt. Chỉ có Star, bốn tuổi, còn chạy nhảy bình thường. Vài ngày sau, cả ba nằm bẹp. Chúng sốt, bỏ ăn, mệt lả. Trên mặt và mình Donnie xuất hiện những mảng đỏ. Michael đưa hai con trai đến trung tâm cấp cứu. Một nữ y tá nhìn các vết ban rồi nhắc đến một căn bệnh mà nhiều cha mẹ Mỹ ngày nay chỉ còn biết qua sách vở: Sởi.

Một loại thuốc chủng ngừa ung thư được chế tạo riêng cho từng bệnh nhân, khi dùng chung với một phương pháp miễn dịch trị liệu hiện có, đã giúp kéo dài thời gian ung thư da melanoma không tái phát hoặc lan sang nơi khác, theo kết quả thử nghiệm giai đoạn ba do Moderna và Merck loan báo trong tuần qua.

Hai cư dân Lancaster County, Pennsylvania, đã chết vì bệnh sởi, đánh dấu những ca tử vong đầu tiên do căn bệnh này được ghi nhận tại Hoa Kỳ trong năm nay. Cả hai đều chưa được chủng ngừa, theo Bộ Y Tế Pennsylvania. Đây cũng là những ca tử vong vì sởi đầu tiên tại tiểu bang này trong 35 năm. Giới chức không tiết lộ tuổi hay các chi tiết khác về hai người qua đời để bảo vệ gia đình. Pennsylvania đã ghi nhận 393 ca sởi tại 28 quận trong năm 2026, với Lancaster County là tâm điểm của đợt bùng phát. Sởi lây cực nhanh qua không khí; siêu vi trùng có thể còn khả năng truyền bệnh đến hai giờ sau khi người bệnh rời khỏi phòng. Khoảng 20% người mắc bệnh tại Pennsylvania phải vào bệnh viện.

Mỗi năm có hơn 31 triệu người Mỹ bị ve cắn. Phần lớn không gây bệnh, nhưng một số loài ve có thể truyền nhiều chứng bệnh nguy hiểm, trong đó bệnh Lyme là thường gặp nhất. Ước tính khoảng 476,000 người tại Hoa Kỳ được điều trị bệnh Lyme mỗi năm, nhiều nhất ở vùng Đông Bắc, Trung Đại Tây Dương và miền Trung Tây phía bắc.

Mũi chích hôm ấy mang tên ER-100. Nếu ER-100 chỉ giúp người đàn ông nhìn rõ hơn, đó đã là một thành tựu đáng kể. Nhưng đối với nhà sinh học phân tử David Sinclair của Trường Y Khoa Harvard, mục tiêu còn lớn hơn nhiều: ông muốn biết liệu nó có thể khiến những tế bào già nua quay trở lại tình trạng của nhiều năm trước hay không. Nói cách khác, khoa học đang thử một điều mà từ Gilgamesh cho đến các nhà luyện kim, vua chúa và những người đi tìm suối trường sinh đều từng mơ tưởng: làm cho tuổi già đi ngược chiều.

Có lúc bạn bước vô phòng khách, tay còn cầm ly cà phê, bước đi thiệt dứt khoát như biết rõ mình sắp làm gì. Vậy mà vừa qua khỏi ngưỡng cửa, bạn khựng lại. “Ủa, mình vô đây để làm cái gì vậy ta?” Cái cảm giác lạc quẻ ấy, ở tuổi trung niên, ai có lẽ cũng đã từng trải qua. Trong một cuộc trò chuyện thân mật, câu nói dí dỏm đã lên tới đầu lưỡi, vậy mà bỗng dưng… mất tiêu. Bạn đứng đó, bực mình với chính mình, gắng lục lọi trí óc vừa bỏ trốn. Cũng có khi cả ngày trôi qua trong một lớp sương mỏng. Mọi thứ vẫn hiện diện, nhưng trí óc cứ chập chờn, khó gom lại thành ý nghĩ rõ ràng. Cảm giác ấy giống như nhìn đời qua một tấm kiếng mờ hơi nước.

Từ cuối thập niên 1950, khi ngành thực phẩm Hoa Kỳ bắt đầu mở rộng quy mô công nghiệp, một hạng mục nhỏ nhưng quan trọng được đưa vào luật: những chất quen thuộc trong bếp núc — như giấm, bột mì, muối, tiêu — được xếp vào diện “generally recognized as safe”, gọi tắt là GRAS (được công nhận là an toàn). Hạng mục này nhằm miễn trừ cho các thành phần thông dụng, giúp việc sản xuất thực phẩm bớt rườm rà. Theo thời gian, phạm vi của GRAS không còn dừng ở những chất cơ bản. Các nhà sản xuất bắt đầu tự kết luận rằng một số phụ chất mới cũng “an toàn”, rồi đưa chúng vào thực phẩm mà không báo cho FDA. Từng bước một, GRAS trở thành cửa ngõ cho hàng trăm chất phụ gia đi vào chuỗi thực phẩm, đặc biệt là nhóm thực phẩm siêu chế biến — vốn chiếm phần lớn khẩu phần ăn của người Mỹ hiện nay. Cách làm này cho phép các công ty tự xác định độ an toàn của một số phụ chất mà không cần thông báo

Trong phim tài liệu năm 2014, Henry, một cụ ông 94 tuổi mắc chứng mất trí nhớ, ngồi lặng lẽ trong xe lăn, đầu cúi xuống. Khi một nhân viên xã hội cho ông nghe một bản nhạc Cab Calloway từ thời trẻ, Henry bỗng ngẩng đầu, đung đưa theo nhạc, rồi hát và hào hứng kể lại những kỷ niệm xa xưa. Những phản ứng như vậy từ lâu đã khiến giới khoa học chú ý đến ảnh hưởng của âm nhạc đối với bộ óc. Các cuộc nghiên cứu cho thấy nhạc quen thuộc đôi khi có thể gợi lại ký ức và cảm xúc ở người mắc chứng mất trí nhớ. Nhịp điệu đều đặn cũng có thể giúp một số bệnh nhân Parkinson hoặc người từng bị đột quỵ bước đi vững vàng hơn.

Rượu bia là một trong những chất gây nghiện được dùng phổ biến nhất thế giới. Tại Hoa Kỳ, một cuộc khảo sát toàn quốc năm 2024 cho thấy gần 80% người từ 12 tuổi trở lên đã từng uống rượu bia ít nhất một lần trong đời. Uống một vài ly lúc đầu có thể khiến người ta thấy phấn chấn, dễ trò chuyện và bớt căng thẳng. Rượu kích thích não tiết ra ‘endorphin’, một chất giảm đau tự nhiên, đồng thời tác động đến ‘dopamine’ trong trung tâm tưởng thưởng của não.

Theo Ian Sample, viết trên nhật báo The Guardian ngày 26 tháng Bảy, 2026, giới nghiên cứu cho rằng thu hẹp giờ ăn uống trong ngày và tránh ăn tối quá trễ có thể góp phần làm chậm sự suy giảm khả năng nhận thức ở người lớn tuổi. Kết quả này đến từ một cuộc thử nghiệm nhỏ trên 47 phụ nữ từ 50 đến 79 tuổi, đều thuộc nhóm dư cân hoặc béo phì. Trong sáu tháng, tất cả được yêu cầu giảm khoảng 500 calorie trong khẩu phần hằng ngày. Trong số đó, 26 người chỉ ăn trong vòng chín giờ mỗi ngày, thường từ 10 giờ sáng đến 6 giờ chiều, và ngưng ăn ít nhất bốn giờ trước khi ngủ. Những người còn lại ăn uống theo giờ thông thường, trải dài khoảng 12 giờ trong ngày.
1234567Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.