Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1838)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



James Talarico, dân biểu tiểu bang Texas, 37 tuổi, thuộc Đảng Dân Chủ, đã đánh bại Bộ Trưởng Tư Pháp Texas Ken Paxton của Đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử Thượng Viện liên bang hôm Thứ Ba, 3 tháng 11, theo kết quả do hãng thông tấn Associated Press công bố. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1994, một ứng cử viên Dân Chủ thắng trong cuộc bầu cử toàn tiểu bang Texas, và cũng là lần đầu tiên kể từ năm 1988, đảng này giành được một ghế Thượng Viện liên bang tại đây.
Đảng Dân Chủ sẽ giành lại quyền kiểm soát Hạ Viện Hoa Kỳ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hôm Thứ Ba, 3 tháng 11, theo dự báo của NBC News. Đài này dự báo Đảng Dân Chủ sẽ giành 248 ghế, so với 187 ghế của Đảng Cộng Hòa, vượt xa mức 218 ghế cần thiết để nắm đa số tại Hạ Viện.
Chiến thắng của Kiros đánh dấu sự xuất hiện của thêm một gương mặt trẻ tại Quốc Hội Hoa Kỳ, trong lúc Đảng Dân Chủ đang chịu áp lực từ một bộ phận cử tri muốn thay đổi thế hệ lãnh đạo.
Bà Keisha Lance Bottoms, thuộc Đảng Dân Chủ, đã đánh bại ứng cử viên Cộng Hòa Rick Jackson trong cuộc bầu cử hôm Thứ Ba, 3 tháng 11, trở thành phụ nữ da đen đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ đắc cử thống đốc một tiểu bang.
Dân biểu Chris Pappas thuộc Đảng Dân Chủ đã đánh bại cựu Thượng nghị sĩ Cộng Hòa John E. Sununu trong cuộc bầu cử ngày 3 tháng 11, giúp Đảng Dân Chủ giữ được một ghế Thượng Viện quan trọng tại New Hampshire. Ông cũng trở thành người đàn ông công khai đồng tính đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ đắc cử vào Thượng Viện. Chiến thắng của Pappas giúp Đảng Dân Chủ bảo vệ được một ghế Thượng Viện quan trọng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, đồng thời đánh dấu một trang mới trong lịch sử đại diện của người đồng tính tại Quốc Hội Hoa Kỳ.
Trump nhắc lời mục sư Robert Jeffress khen Trump tuy không thuộc Kinh Thánh nhiều nhưng đã giữ lời hứa đưa giáo dân Cơ đốc đến miền đất hứa - Mục sư Jeffress từng tuyên bố Trump hiểu Kinh thánh tốt hơn Đức Giáo hoàng - Đức Tổng Giám mục Milwaukee cáo buộc Nhà Trắng lợi dụng tôn giáo để thu lợi chính trị
Có khi cảm thấy thật bơ vơ kể từ khi Thầy ra đi; chợt nhớ những gì Thầy dặn dò, những gì Thầy sắp xếp, để lại... lòng thật an, như được sự khuyến tấn vỗ về trực tiếp của Thầy từ những buổi giảng: “Sứ mệnh và sở trường của Tăng sĩ Phật giáo là làm văn hóa, giáo dục, không có con đường nào khác.”
Nói chung chung, đứng trên cương vị con người chúng ta, hay khen - chê và bình phẩm đủ loại - đủ thứ trên đời này. Nhưng xét cho cùng trong các loài hoa hoang dại nơi núi rừng, ai ai cũng hiểu rằng. Nó đâu có cần ai chăm sóc. Nhưng có những đóa hoa sinh ra giữa đại ngàn, không phải để đợi người thưởng ngoạn, hay được người chăm sóc… Hoa rừng vẫn vững vàn đứng giữa tiết khô cằn hay giá buốt
ÂU CHÂU Hàng loạt máy bay tại Âu châu bị đe dọa đánh bom đã khiến chính quyền nhiều quốc gia phải mở cuộc điều tra và áp dụng những biện pháp an ninh khẩn cấp. Chỉ trong vòng hơn một ngày, ít nhất năm chuyến bay đã gặp những vụ việc tương tự, trong đó có bốn chuyến bay bị báo động trong ngày thứ Ba, 3 tháng 11.
• Thông Điệp Cuối Trước Bầu Cử Giữa Kỳ Của Trump Và Vance • Trump Tuyên Bố Ngưng Viện Trợ Gần $4 Tỷ Mỹ Kim Mỗi Năm Cho Israel Từ Năm 2027 • Ca Tử Vong Vì Sởi Đầu Tiên Ở New York Trong 30 Năm • Vai Trò Của Vệ Binh Quốc Gia Tại Điểm Bầu Cử • Cuộc Bầu Cử Giữa Kỳ Tốn Kém Nhất Từ Trước Đến Nay • Thăm Dò: 79% Cựu Quân Nhân Dân Và Gia Đình Cho Rằng Giới Chính Trị Bỏ Rơi Họ • Trump Nói Sẽ Ân Xá Cho Musk Và Các Quan Chức, Nếu Cần • Cư Dân Washington Tử Vong Vì Cúm H5N1 • Tối Cao Pháp Viện Từ Chối Can Thiệp Vụ Trump Kiện 20,000 Phiếu Bầu Ở California • Mỹ Không Kích Iran Tại Eo Biển Hormuz, Netanyahu Giục Trump Tấn Công Thêm • Hai Sinh Viên Cal Poly Bị Thương Trong Tai Nạn Xe Lửa Thảm Khốc Ở Tây Ban Nha
Chỉ một ngày trước cuộc bầu cử 3 tháng 11, cuộc tranh cử Hội Đồng Thành Phố Garden Grove, Địa Hạt 4, trở nên căng thẳng khi luật sư đại diện ứng cử viên Hiếu Nguyễn gửi thư cảnh cáo đối thủ Phát Bùi, yêu cầu ngưng phổ biến những lời bị cho là sai sự thật và phỉ báng liên quan đến cựu Giám Sát Viên Quận Cam Andrew Đỗ, đồng thời đòi văn phòng tranh cử Phát Bùi đăng lời cải chính trên nhật báo Orange County Register trước ngày bầu cử. Lá thư yêu cầu Phát Bùi lập tức ngưng mọi lời tuyên bố khẳng định hoặc ám chỉ Hiếu Nguyễn có liên hệ với Andrew Đỗ, đồng thời đăng lời cải chính trên nhật báo Orange County Register trước cuộc bầu cử ngày 3 tháng 11. Luật sư Murdock cũng cho biết thân chủ ông dự định đòi bồi thường từ Phát Bùi cùng những người có trách nhiệm nếu những lời bị cho là phỉ báng không được cải chính.
Có bao giờ bạn nghĩ rằng: “Thế giới này có khi nào (nó) đi vào ngõ cụt hay không?” Thế nhưng, bao nhiêu giả thuyết hiện về, ngoài chiến tranh nguyên tử - hạt nhân ra….hay động đất – sóng thần – sụp lở núi đồi… Thế giới này rồi cũng phải có lúc tàn lụi… Nhưng thời gian là bao lâu chưa có nhà khoa học nào, hay chiêm tinh gia chưa cho biết chính xác được, vậy bạn hãy nhắm mắt lại, tưởng cảnh ấy diễn ra thì sẽ biết...
Bây giờ là chiều ngày Thứ Hai, chỉ còn nhiều giời đồng hồ nữa là tới ngày bầu cử giữa kỳ, Thứ Ba 3/11/2026. Bất ngờ, bạn nhớ rằng bạn là công dân Mỹ nhưng bạn lại chưa đăng ký cử tri. Đừng tuyệt vọng. Hãy nhớ rằng, tại 21 tiểu bang Hoa Kỳ, bạn có thể cầm giấy tờ lai lịch, bước ra thằng phòng phiếu, và đăng ký cử tri và bầu phiếu ngay tại chỗ.
Cảng Los Angeles là thương cảng hàng container nhộn nhịp nhất Hoa Kỳ, tiếp nhận hơn 10 triệu container mỗi năm. Cùng với Cảng Long Beach, hai thương cảng này đảm trách khoảng 31% hoạt động thương mại container của cả nước. Riêng Cảng Los Angeles góp phần duy trì 126,000 công việc tại Los Angeles và khoảng 1.3 triệu công việc trên toàn quốc. Vì vậy, những thay đổi trong chính sách thương mại có thể ảnh hưởng đến nhiều ngành kinh tế, từ vận chuyển, kho bãi đến sản xuất và bán lẻ. Dân Biểu Derek Trần nhận định thuế quan của Tổng Thống Trump đang gây thiệt hại trực tiếp cho Cảng Los Angeles và những ngành kỹ nghệ phụ thuộc vào thương mại tại California. Theo ông, chi phí gia tăng và tình trạng bất định trong giao thương không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp và công nhân mà còn khiến người tiêu thụ phải trả giá cao hơn.
Trên khắp cả nước, cử tri đang đi bỏ phiếu sớm, với hy vọng giải quyết những vấn đề quan trọng đối với họ. Các phóng viên thuộc các cơ quan truyền thông cộng đồng sắc tộc đang ghi nhận những gì đang diễn ra trong cộng đồng của mình. Ai sẽ tham gia bỏ phiếu? Những vấn đề nào thúc đẩy họ đi bầu? Họ hy vọng điều gì từ kết quả bầu cử?
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.