Hôm nay,  

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được

06/10/202613:04:00(Xem: 1849)
blank

GS Francis Halzen được Giải Nobel Vật lý 2026 vì dò ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn: hạt vô hình, mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino từ những vùng xa nhất của vũ trụ đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được
.
---- Nhà khoa học tiên phong nghiên cứu neutrino đoạt giải Nobel Vật lý: Francis Halzen được vinh danh nhờ công trình nghiên cứu về các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn. Hôm thứ Ba 6/10/2026, GS Francis Halzen đã thắng giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp cho Đài quan sát Neutrino IceCube và việc phát hiện ra các hạt neutrino năng lượng cao có nguồn gốc thiên văn.
"Ông Francis Halzen đã dẫn dắt một nhóm các nhà nghiên cứu và kỹ sư quốc tế để mang đến cho chúng ta một công cụ tuyệt vời. Sự kiên trì và tầm nhìn khoa học của ông đã mở đường cho một lĩnh vực thiên văn học hoàn toàn mới," ông Mark Pearce, Chủ tịch Ủy ban Nobel Vật lý, cho biết trong một tuyên bố. Nhà khoa học 82 tuổi này sinh ra tại Bỉ và hiện đang công tác tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Các nỗ lực liên hệ với ông của hãng tin AP chưa thành công ngay lập tức.
Theo thông tin trên trang web của dự án, Đài quan sát Neutrino IceCube là cơ sở nghiên cứu đặt tại Nam Cực, với Đại học Wisconsin-Madison đóng vai trò là đơn vị chủ trì. Công trình nghiên cứu của Halzen về việc thu nhận các hạt neutrino tại Nam Cực đã bắt đầu từ những năm 1980s. Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải thưởng này tại Stockholm. Giá trị giải thưởng năm nay là khoảng 1,2 triệu USD, áp dụng cho cả trường hợp cá nhân, nhóm nhỏ các nhà khoa học đoạt giải hoặc một tổ chức.
.
Hạt neutrino là gì? Tự điển Wikipedia giải thích rất phức tạp, nơi đây được giản lược có thể sẽ không chính xác, nhưng sẽ cho chúng ta tạm hiểu về "hạt ma" này. Hãy tưởng tượng vũ trụ giống như một đại dương đầy các hạt nhỏ. Trong đó có một loại hạt rất kỳ lạ gọi là neutrino: không mang điện, khối lượng cực nhỏ, hầu như không va chạm với vật chất. Mỗi giây có hàng nghìn tỷ hạt neutrino đi xuyên qua cơ thể chúng ta, nhưng chúng ta hoàn toàn không cảm nhận được. Vì thế chúng thường được gọi là"hạt ma" (ghost particles).

Hạt "High-energy neutrinos" là gì? Không phải neutrino nào cũng giống nhau. Một số neutrino mang năng lượng rất lớn, được sinh ra trong những nơi cực kỳ dữ dội của vũ trụ như: các vụ nổ siêu tân tinh (supernova), các lỗ đen đang nuốt vật chất, các chuẩn tinh và nhân thiên hà hoạt động mạnh, các vụ bùng nổ tia gamma. Người ta gọi chúng là neutrino năng lượng cao.

Giả sử có một vụ nổ khủng khiếp xảy ra cách Trái Đất hàng triệu năm ánh sáng. Ánh sáng từ vụ nổ đó có thể: bị bụi vũ trụ che khuất, bị bẻ cong, bị hấp thụ một phần trên đường đi. Nhưng neutrino thì khác. Chúng gần như không tương tác với bất cứ thứ gì, nên: bay thẳng từ nguồn đến Trái Đất, không bị đổi hướng, hầu như không mất năng lượng.

Vì vậy neutrino giống như: "Những bức thư nguyên vẹn được gửi trực tiếp từ những nơi bí mật nhất của vũ trụ." Nhưng nếu neutrino khó bắt như vậy, làm sao phát hiện được? Đây chính là ý tưởng thiên tài của Francis Halzen.

Ông nhận ra rằng: Tảng băng khổng lồ ở Nam Cực có thể trở thành một kính thiên văn đặc biệt. Trong băng, người ta chôn hơn 5.000 cảm biến ánh sáng sâu hàng kilomet. Khi cực kỳ hiếm hoi một neutrino va vào hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một tia chớp xanh rất yếu gọi là bức xạ Cherenkov.
Các cảm biến ghi lại tia chớp này để suy ra: hạt neutrino đến từ hướng nào, mang bao nhiêu năng lượng.

Vậy thì, IceCube là gì? IceCube là một "kính thiên văn neutrino" khổng lồ. Điều đặc biệt là: trong khi kính thiên văn thông thường nhìn ánh sáng, trong khi kính thiên văn radio nghe sóng vô tuyến, nhưng IceCube "nhìn" neutrino. Nó sử dụng khoảng 1 km³ băng Nam Cực làm môi trường phát hiện neutrino.

Khám phá đoạt Nobel là gì? Năm 2013, IceCube lần đầu phát hiện những neutrino năng lượng cực cao đến từ ngoài Hệ Mặt Trời, mở ra ngành khoa học hoàn toàn mới gọi là: Thiên văn học neutrino (Neutrino Astronomy). Trước đó các khoa học giả chủ yếu quan sát vũ trụ bằng: ánh sáng, tia X, sóng radio, hay tia gamma.
Giờ đây con người có thêm một "giác quan" mới: Quan sát vũ trụ bằng neutrino.

Hình ảnh dễ nhớ có thể hình dung là, nếu vũ trụ là một thành phố khổng lồ ban đêm: kính thiên văn quang học nhìn thấy ánh đèn, kính thiên văn vô tuyến nghe thấy âm thanh, nhưng hạt neutrino giống những người đưa thư bí mật đi xuyên qua mọi bức tường.
IceCube chính là trạm bưu điện đầu tiên đủ lớn để bắt được những "người đưa thư" ấy và đọc thông điệp mà chúng mang từ tận những vùng xa xôi nhất của vũ trụ.

Như thế, Giải Nobel Vật lý 2026 được trao vì đã mở ra một cách hoàn toàn mới để quan sát vũ trụ: dùng các neutrino năng lượng cao như những "sứ giả vũ trụ", giúp con người nghiên cứu các lỗ đen, sao nổ và những hiện tượng cực đoan mà ánh sáng thông thường không thể tiết lộ hết.

Từ các đặc điểm trên, có lẽ sẽ thấy gần với triết học trùng trùng duyên khởi của Phật giáo Hoa Nghiêm, thế giới tương tức không ngăn ngại: những hạt gần như vô hình, lặng lẽ xuyên qua cả hành tinh, lại mang theo tin tức từ những nơi xa xăm nhất của vũ trụ. Điều đó nhắc chúng ta rằng thực tại luôn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường có thể thấy.
Các bạn có thể tìm hiểu bằng cách vào YouTube (nhiều video có thể chuyển sang phụ đề tiếng Việt) và gõ chữ "IceCube neutrino" để hiểu về dự án nghiên cứu hạt neutrino.



- DB Jeffries (dự kiến là Tân chủ tịch Hạ Viện) đồng ý bước đầu giảm mức tuổi để lãnh Medicare - Lưỡng viện sẽ thông qua Y tế toàn dân, nhưng cơ nguy là Trump sẽ phủ quyết. TNS Sanders nói Trump sẽ ký vì Trump khôn ngoan - Tân TNS Abdul El-Sayed kêu gọi Trump ký luật Medicare Toàn Dân và hãy gọi đó là TrumpCare Toàn Dân - Phát ngôn viên Nhà Trắng Allison Schuster: Y tế Toàn dân là đề xuất mang tính xã hội chủ nghĩa - KFF: 66% dân Mỹ ủng hộ Y tế toàn dân trong hình thức 'Medicare cho tất cả mọi người' - TNS Sanders: sẽ thúc đẩy tăng mức lương tối thiểu liên bang từ 7,25 USD/giờ lên 20 USD/giờ
"Tất nhiên, ngay tại cung điện này, Tổng thống Quezon đã ban tặng cho Tướng Douglas MacArthur một chiếc gậy vàng và cấp bậc nguyên soái trong Quân đội Philippines. Tôi muốn bạn làm điều đó với tôi, nếu bạn không phiền. Tôi thích điều đó. Ý tôi là, mẹ kiếp, tại sao tôi lại không nhận được điều đó?" Trump nói.
Không nằm ngoài dự đoán, các dân biểu đảng Dân Chủ tại Hạ Viện hôm Thứ Tư, 18 tháng 11, chính thức đề cử Dân Biểu Hakeem Jeffries (New York) làm ứng cử viên Chủ Tịch Hạ Viện khóa tới, mở đường để ông trở thành người da đen đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ đảm nhận chức vụ quyền lực này. Theo NYT, việc ông Jeffries được đề cử gần như là điều đã được định sẵn. Không có thành viên đảng Dân Chủ nào đứng ra làm đối thủ, và ngay cả những người chỉ trích ông gay gắt nhất cuối cùng cũng không muốn công khai phản đối nhân vật đang trên đà trở thành vị Chủ tịch Hạ Viện da đen đầu tiên của quốc gia.
Từ thuở còn non dại, ta bé bỏng nghe những anh chị lớn chung quanh hay nói là ta phải tìm hạnh phúc cho thật đẹp, để cuộc sống thêm mầu hồng mãi mãi… Thế rồi, ta hay quen ngước lên nhìn bầu trời xa thăm thẳm. Tưởng rằng hạnh phúc ở phía trước, hay là bềnh bồng trong đám mây xanh kia, hay là lãng đãng dưới gầm cầu nào đó! Thật ra không phải thế, khi lớn lên ta mới hiểu rằng một cuộc tương phùng chưa tới, một sự lựa chọn chưa thành
Các công tố viên Mỹ đã khởi tố một số lãnh đạo tại Super Micro; dù bà Chen không bị buộc tội, các cổ đông cho rằng bà đã biết về các thương vụ mua bán bất hợp pháp này. . Tác động rộng hơn: Bê bối này khiến mối quan hệ giữa Nvidia và Trung Quốc bị giám sát chặt chẽ hơn, gây ảnh hưởng đến vị thế của CEO Jensen Huang, đồng thời thúc đẩy Hạ viện Mỹ mở cuộc điều tra về khả năng xảy ra xung đột lợi ích liên quan đến chính phủ.
• Tập Cận Bình ‘lại quả’ Trump bằng cái ôm ngay chân cầu thang chuyên cơ • Mary Peltola thắng ở Alaska, Dân Chủ chiếm đa số 56-44 tại Thượng Viện • Tòa Bạch Ốc rút đề cử nhân sự cho FDA do thiếu sự ủng hộ • Iran mở đợt tấn công thứ ba vào Bahrain, Mỹ không kích trả đũa tại eo biển Hormuz • Mạng liên lạc mật của Cơ Quan An Ninh Quốc Gia Mỹ bị gián đoạn trong lúc bảo trì • Rubio khẳng định không có dấu hiệu tấn công mạng sau hàng loạt gián đoạn hệ thống công nghệ tại Mỹ • Jensen Huang đồng ý ra điều trần trước Thượng Viện Mỹ • Jeff Bezos nói đã ‘ảnh hưởng’ vào quyết định chọn James Bond mới • Ukraine và những lo ngại về một thỏa thuận giữa ba cường quốc
Một cuộc thăm dò dư luận trên toàn quốc cho thấy cử tri không ủng hộ đảng Dân Chủ một cách vô điều kiện. Họ kỳ vọng vào những cải thiện cụ thể đối với những vấn đề trên trong hai năm tới.
- TNS Dân Chủ Gillibrand: đó thực sự là 8 người tự tử, vì không lẽ họ muốn bơi tới đảo Guam - Các Thượng nghị sĩ chất vấn Hung Cao về điều kiện sinh hoạt khắc nghiệt (thiếu thực phẩm tươi, nước sạch) và khủng hoảng sức khỏe tâm thần trên mẫu hạm USS Abraham Lincoln - Hung Cao: tàu ra biển lẽ ra 7 tháng, kéo dài cả năm vì thiếu tàu. Hải Quân tác chiến chỉ có 286 tàu trong khi chúng ta cần 355 tàu - Hung Cao nhấn mạnh về đức tin vào Chúa Jesus Christ của bản thân ông - Hung Cao ví kho đạn dược quốc gia như “bánh mì cũ” đã quá hạn nhưng phải mã hóa để xài tiếp - TNS Dân Chủ Tammy Duckworth nhận định về Hung Cao: “Lại thêm một kẻ chỉ biết nói ‘vâng’ (yes man)” - TNS Cộng Hòa Mike Rounds lên án Hung Cao khi họp báo về an ninh trước giờ chỉ mời các dân cử Cộng Hòa, trong khi lẽ ra phải mời cả Dân Chủ. Hung Cao cam kết sẽ làm việc với cả 2 đảng - Thời gian hoàn tất phê chuẩn cho Hung Cao là trước ngày 3/1/2027, và cần giấy miễn trừ
- TNS Dân Chủ Kirsten Gillibrand: Hung Cao không có đủ năng lực và phẩm chất để vào ghế Bộ trưởng Hải quân - TNS Dân Chủ Elizabeth Warren: lo ngại móc nối giữa Hung Cao và công ty CACI International (nơi Cao từng làm việc) vừa nhận hợp đồng từ Hải quân 483 triệu USD cho năm 2026
Trên đời này, có những lúc chúng ta tự nghĩ rằng phải chăng có những vật thể hiện hữu được như ý mình, thì sướng biết mấy. Nhưng xin thưa, chẳng có thứ gì mà không dụng công mà có. Dù là vàng khối của ông - cha để lại…Nhưng có lúc khối vàng đó có thật sự là mồ hôi nước mắt của người làm ra hay không? Nếu ngược lại thì sao?
• Trump Đến Manila Bằng Chuyên Cơ Qatar Tặng Với Bộ Dạng Mệt Mỏi • Mỹ Thử Hệ Thống Báo Động Khẩn Cấp Toàn Quốc • Thống đốc Gavin Newsom thăm Ukraine, thông báo ủng hộ vật tư y tế • Tòa Liên Bang Bác Quy Định Chính Quyền Trump Hạn Chế Thời Gian Của Du Học Sinh • Hollywood Đã Có James Bond Mới • Trump Media đối mặt nguy cơ phải trả $1 tỷ nợ • Cộng Hòa Phản Đối Ý Tưởng Jensen Huang Trở Lại Làm CEO Nvidia • Tennessee bổ nhiệm cựu tù nhân được Trump ân xá lãnh đạo hệ thống nhà tù tiểu bang • Luật Sư Hàng Đầu Của Nvidia Đồng Ý Điều Trần Trước Quốc Hội • CDC Không Cảnh Báo Về Nguy Cơ Bệnh Sởi Đối Với Thai Phụ
Bom bẩn... Bản tin sau dịch từ CNN. Các nguồn tin cho biết, thông tin tình báo Mỹ cho thấy Iran đang xây dựng kế hoạch có khả năng kích nổ một "bom bẩn" tại thủ đô Hoa Kỳ. Theo bảy quan chức Mỹ, thông tin tình báo mới từ Mỹ cho thấy Iran đang vạch kế hoạch nhắm vào các quan chức cấp cao trong chính quyền Trump bằng cách kích nổ một loại vũ khí được gọi là "bom bẩn" hoặc vũ khí hóa học tại thủ đô Washington, D.C. Tuy nhiên, các quan chức vẫn đang tranh luận về việc liệu Iran có đủ khả năng hoặc thực sự sẽ cố gắng thực hiện âm mưu này hay không.
- Portland: 87 gia đình gốc Việt ký Thư Ngỏ xin Học khu đừng dời chương trình Song ngữ Việt-Anh để đối phó thâm hụt ngân sách 65 triệu đô. - Nhật Bản: Trong 65.229 người lưu trú quá hạn thị thực, đông nhất là 10.260 công dân Thái Lan, 10.135 công dân Việt Nam. Nhật đang có 4.281.026 người nước ngoài lưu trú, đông nhất là công dân TQ (941.031 người), Việt Nam (693.750 người), Hàn (408.682 người). - Trump bay tới Philippines hôm nay để họp ASEAN, rồi sẽ tới Thẩm Quyến, TQ, họp APEC và họp riêng với Tập-Putin //Trump ước mơ sẽ gặp Kim Jong-un bên lề gặp Tập-Putin ở TQ.// Trump: tôi không chắc cô Alice Huang là gián điệp hay không // Trump: Putin muốn hòa bình, đang nhượng bộ Ukraine // Trump nói CBS đưa tin sai về thiệt hại của Mỹ trong cuộc chiến Iran. - Sáng nay (Thứ Hai) vẫn còn trục trặc: hoãn 6.500 chuyến bay, hủy 500 chuyến. Trump và Bộ trưởng Giao Thông Duffy nói thiếu tiền, cần xin thêm. Quốc Hội nói đã cấp 25 tỷ USD trong đạo luật hạ tầng dưới thời Joe Biden và đã thêm 12,5 t
- Thẩm phán Kathleen Williams đã chận kế hoạch Trump thông đồng Bộ Tư pháp để chôm 10 tỷ USD Trump kiện Sở Thuế (IRS) - Tuần cuối trước bầu cử giữa kỳ, một thẩm phán đã mắng Trump vì chôm 20 triệu USD công quỹ để chạy quảng cáo TV tự ca ngợi - Cựu thẩm phán J. Michael Luttig: các tòa đã quăng bỏ nhiều âm mưu tham nhũng, trục lợi trắng trợn của Trump dưới các hình thức làm giàu bất chính, hối lộ và tống tiền - DDF: Quốc hội cấm công chức trục lợi từ việc cho quyền truy cập đặc biệt vào thông tin chính phủ, nhưng Trump vẫn rao bán dể thu tiền
Có một hình ảnh như dường là nghịch lý, nhưng lại rất thơ mộng trong đạo Phật: muốn tâm được giải thoát, chúng ta phải buông xả, phải học cách không nắm giữ, kể cả không nắm giữ những điều mình cho là chân lý, những kinh nghiệm thiền, những trạng thái an lạc, và ngay cả ý niệm về một tâm thanh tịnh.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.