Vậy là đã mười năm kể từ khi tôi đi du lịch châu Âu lần đầu tiên. Tôi đã kể chuyến du lịch ấy vào năm 2016 qua một bài viết (Từ Mỹ Đi Một Vòng Âu Châu - Viết Về Nước Mỹ - Việt Báo Viết Về Nước Mỹ) rất dài trên mục Viết Về Nước Mỹ. Lần đó, gia đình chúng tôi du lịch bằng du thuyền (cruise) chỉ trong vòng mười ngày. Vì phần lớn thời gian ở trên du thuyền, chúng tôi ít có dịp tiếp xúc và cảm nghiệm cuộc sống của người dân địa phương tại các nơi chúng tôi tới thăm. Lần này, chúng tôi du lịch bằng chủ yếu là xe lửa và chuyến đi dài những năm tuần, chúng tôi có nhiều dịp tiếp xúc và hòa mình vào cuộc sống của người dân bản địa hơn. Vì là chuyến đi tự túc, tôi phải tốn rất nhiều thời giờ để đặt phòng khách sạn, mua vé xe lửa, mua vé vào các nơi du lịch, lên kế hoạch tham quan, ăn uống. Cũng may là bây giờ có internet nên việc đặt phòng rất tiện lợi.

Hôm nay là ngày giỗ thứ 41 của chồng tôi – ngày anh vĩnh viễn rời xa cõi đời, để lại bốn mẹ con tôi bơ vơ giữa cuộc sống nơi xứ người với nỗi nhớ thương chưa bao giờ nguôi. Ngày anh ra đi, tóc tôi còn xanh, các con mới vừa 11, 13 và 15 tuổi. Thấm thoắt đã hơn bốn mươi năm. Nay tóc tôi đã bạc, còn các con đã bước sang tuổi 52, 54 và 56; tất cả đều trưởng thành, lập gia đình, có con cái và đã tạo dựng được cuộc sống, sự nghiệp riêng. Dù cuộc đời có bao đổi thay, dù mỗi người ở một nơi, bận rộn với công việc và gia đình, nhưng cứ đến ngày 30 tháng 7 hằng năm, mẹ con chúng tôi luôn cố gắng thu xếp để được về bên nhau, khi thì tại nhà tôi, khi thì tại nhà các con, cùng làm bữa cơm giỗ Bố với những món ăn mà lúc sinh thời Bố yêu thích. Thường thì sau khi bày biện bàn thờ, mẹ con và các cháu cùng thắp hương, kính cẩn đứng trước di ảnh Bố, cầu nguyện cho Bố được thanh thản nơi cõi vĩnh hằng và xin Bố phù hộ cho con cháu luôn mạnh khỏe, bình an, hạnh phúc, may mắn và thành công trong học hành

Chúng ta vừa nhận được tin buồn - Biển Cát, một tác giả Viết Về Nước Mỹ được nhiều người yêu mến, đã từ trần. Tác giả Lê Xuân Mỹ đã viết vội những dòng văn đầy cảm xúc sau đây, như nén hương lòng tiễn biệt chị, Mong chị nhẹ nhàng đi vào miền bình yên, như màu vàng của dã quỳ tan vào trong gió. Tôi thật sự không biết phải bắt đầu những dòng này như thế nào, bởi tin chị Biển Cát đột ngột qua đời đến với tôi quá bất ngờ. Mới hôm qua thôi, tôi còn nhìn thấy bài viết mới nhất của chị đăng trên báo, bài “Màu vàng của gió”. Tôi không thể ngờ rằng đó lại là những dòng chữ cuối cùng của chị mà tôi được đọc khi chị còn hiện diện trên cõi đời này. Bài viết mở đầu bằng những câu thơ thật đẹp, thật buồn: “Ở lại nhé anh Đồi dã quỳ dập dờn vàng màu gió Tan vào hư không Tuổi mười tám rạng ngời…”

Mùa đông ở vùng ngoại ô Virginia không có khái niệm về sự dịu dàng. Nó là một khối xám xịt của bầu trời mọng nước, chuẩn bị đổ xuống những cơn mưa tuyết mù mịt. Trong căn bếp nhỏ của gia đình, bà Liên ngồi bên bậu cửa sổ, nhìn ra hàng rào sắt đang đóng một lớp băng mỏng. Bà đã sống ở đây gần năm mươi năm, nhưng dường như tâm hồn bà chưa bao giờ thực sự đi qua khỏi cửa sân bay. Bà sống trong một "ốc đảo" của riêng mình. Trong căn bếp đó, mùi nước mắm kho cá luôn đánh vật với mùi lavender từ chiếc máy xịt phòng tự động mà chị Hai gắn trên tường. Trên tivi, những bản tin tiếng Anh của đài CNN trôi qua tai bà như tiếng gió hú ngoài khe cửa.

Ông Tư ngồi trên chiếc ghế đan bằng những sợi dây Plastic màu nâu, nhâm nhi ly cà phê ông vừa pha xong trong chiếc máy tự động. Bây giờ ông yếu lắm, căn bệnh viêm thận của ông đã kéo dài mấy năm nay, dẫn đến việc ông phải lọc máu, cộng với cái đầu gối của ông bị “arthrose” (thoái hóa khớp), mỗi lần bước đau lắm, nên ông ngồi nhiều hơn đi. Nhìn ra khu vườn sau nhà, gần chân tường, cây bưởi, cây quýt, xanh mướt nhờ những cơn mưa trái mùa. Cây mận, cây đào rụng hết lá, trơ cành khẳng khiu như đang chờ đông tới. Hồi ông mới mua nhà cây cối cũng một thời thanh xuân với ông, nhưng theo ngày tháng bây giờ cũng già cỗi như đồng hành với tuổi tám mươi của ông. Ngồi nghĩ lại cuộc đời mà tiếc nuối quá khứ.

Vùng Hoa Thịnh Đốn đến cuối tháng Bảy vẫn còn nóng nực. Ban ngày nhiệt độ vọt lên hơn 90 độ F, ban đêm ngột ngạt khoảng hơn 80 độ F. Thỉnh thoảng trời rảy xuống chút mưa rào mát rượi. Nhờ thế mà cỏ cây vẫn giữ được sắc xanh, hoa lá xum xuê rực rỡ đó đây. Những cây Crape Myrtle (hoa tường vi/bằng lăng) trồng trong các thương xá, công viên hay tư gia đang độ mãn khai, nở bung những chùm hoa hồng, đỏ, tím đẹp đến nao lòng. Nhưng chỗ tôi tuy nóng vẫn còn khá hơn thành phố bạn tôi. Chị bạn tôi cư ngụ ở Houston, Texas cho biết nơi chị ở ban ngày nắng chói chang, có khi nóng đến 104 độ F mà lại ít mưa. Nhà nào cũng phải lắp hệ thống tưới cỏ tự động, nếu không hoa cỏ sẽ héo úa hoặc chết cháy vì nắng gắt. Hôm nào thời tiết dịu xuống dưới 100 độ F là chị mừng rỡ như trúng số. Cho nên tôi phải … nhìn xuống, nhìn những nơi nóng hơn mình để mà tiếp tục… yêu đời, không than vãn.

Sau ngày 30-4-1975, nhiều người Việt Nam bỏ xứ ra đi, đa số đã xin định cư tại Hoa Kỳ theo diện tị nạn chính trị. Trong khoảng mười, mười lăm năm đầu, người Việt khi gặp nhau thường nêu một câu hỏi mà người hỏi có hai ý, còn người được hỏi cảm thấy phân vân, rồi trả lời theo một trong hai ý. Đó là câu: “Anh chị sang đây lâu chưa?” Nếu người hỏi có thái độ kẻ cả, hỏi để phân biệt đẳng cấp, thì câu trả lời sẽ hờ hững, qua loa. Nếu người hỏi tỏ ra thân thiện - có ý muốn giúp đỡ đồng hương đến sau, thì câu trả lời sẽ rất chân tình.

Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên hiện đại, thế giới vận hành theo quy luật tự nhiên, con người đã lên tới mặt trăng, phi thuyền ngày đêm bay lượn ngoài không gian, bây giờ nói chuyện ma, thì quả là lạc hậu, dị đoan, mê tín. Nhưng có ai trả lời được câu hỏi: Sau khi chết linh hồn con người sẽ về đâu? Theo giáo lý tôi đã học, chết không phải là hết mà là khởi đầu cuộc sống mới, linh hồn sẽ bay lên một nơi thiêng liêng, hay xuống Hỏa Ngục, tùy theo cuộc sống tại thế và niềm tin của mỗi người. Ngoài hai nơi trên, tôi nghĩ rằng còn một nơi mà không tôn giáo nào đề cập tới, nơi đó không vút lên, không tụt xuống, mà lặng lẽ tồn tại giữa chúng ta, mắt không thấy, nhưng có thể cảm nhận được, người đời nôm na gọi là hồn ma. Thực tế đời thường trong thành phố Seattle, nơi này, nơi khác, thỉnh thoảng có những bó hoa tươi đặt sát lề đường, một vài bóng đèn màu rực sáng, đôi khi còn thấy một tấm giấy với nhiều hàng chữ viết tay.